Effect of massage on reducing pain and anxiety during labour

Pilevarzadeh, Motahareh; Salari, Saadat; Shafiei, Nematollah

Effect of massage on reducing pain and anxiety during labour

Authors

Motahareh Pilevarzadeh

Saadat Salari

Nematollah Shafiei

Jiroft Faculty of Nursing, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran

Abstract

Labour pain is one of the most severe forms of pain that each women may experience during her life. Severe pain makes stress response with harmful effects on both mother, and her fetus. This study was carried out to evaluate the effect of massage therapy on relieving pain and its harmful sequel such as anxiety during labour. This clinical trial was performed on sixty nulliparous women selected randomly who were expected to have a normal childbirth in the Jiroft city hospital. Cases were randomly assigned to experimental (n=30) and control (n=30) groups. The experimental group received massage intervention. The nurse-rated Present Behavioral Intensity (PBI) was used as a measure of labour pain. Anxiety was measured by the Visual Analogue Scale for Anxiety (VASA). The intensity of pain and anxiety between these two groups were compared in the latent phase (cervix dilated 3-4cm), active phase (cervix dilated 5-7cm) and transitional phase (cervix dilated 8-10cm) of labour. In both groups, there was an increase in pain intensity and anxiety level as labor progressed. Results of T-test analysis demonstrated that the experiment group had significantly lower pain reaction in all three phases (Phase1 P=0.000, Phase2 P=0.002, Phase3 P=0.000) and anxiety levels were significantly different between two groups only in latent phase (P=0.00). Eighty seven percent (n=26) of cases in experimental group expressed that massage was helpful, provided pain relief and psychological support during labour (P < 0.40). Our findings suggest that massage is a cost effective nursing intervention that can decrease pain and anxiety during labour and nurses intervention to perform massage could have positive effect on delivery experience. It is suggested that massage be used for decreasing pain and anxiety during labour.

Keywords

anxiety

Childbirth

Labor pain

Massage

nursing intervention

مقدمه

در سالهای اخیر، کاربرد درمان تکمیلی از جمله ماساژ در واحدهای درمانی افزایش یافته است(1). ماساژ بعنوان شکلی سیستماتیک از لمس بافتهای نرم بدن به وسیله دستها به منظور اهداف درمانی همانند برطرف کردن درد، افزایش راحتی و آسایش بیماران تعریف شده است(2). پرستاران تمام واحدهای بهداشتی و درمانی اغلب درصدد یافتن راههای کمک به بیماران به منظور کنترل درد و استرس ناشی از بیماریها و جراحی می‏باشند و لمس درمانی (ماساژ) به بیماران برای تطابق با بیماری و کاهش اضطراب کمک می‏کند(3). تولد بچه تجربه‏ای استرس‏زاست و پیشرفت زایمان با درد، خستگی، ترس و کج‏خلقی همراه است. درد زایمان شدید است و به سرعت افزایش می‏یابد و به دلیل وجود هیجانات، برطرف‏نمودن آن مشکل است(4).

به منظور تسکین درد می‏توان از مسکن‏های مختلف استفاده کرد، که البته به تنهایی در برطرف‏نمودن درد مؤثر نمی‎باشند. علاوه برمسکنها، رفتارهای خودآرام‏سازی و مداخلات پرستاری، راههای دیگری برای کم‏کردن درد زایمان می‏باشند.

ماساژ یک تکنیک قدیمی است و بطور وسیعی در هنگام زایمان استفاده می‏شود. ماساژ از طریق مسدودنمودن ایمپالسها به مغز و یا آرام‏شدن موضعی توسط اندروفین‏ها باعث کاهش درد می‏شود(5).

تحقیقات زیادی در زمینه تأثیر و یا عدم تأثیر ماساژ صورت گرفته است که مواردی مثل ایجاد انسداد عضلانی و کاهش نیاز به مسکن و خواب‏آور، کاهش اضطراب، برطرف‏شدن استرسهای روحی، کاهش خستگی و افزایش ترشح اندروفین‏ها از آن جمله‏اند (8-6، 1). Chand و همکاران (2001) نشان دادند که ماساژ در طول دوره زایمان درد را برطرف و حمایت روانی ایجاد می‎کند و با ایجاد حمایت روانی موجب کاهش میزان اضطراب می‏شود(9).

Failed و دیگران (1997) در طی تحقیق خود نشان دادند که مادرانی که در طی زایمان 20 دقیقه ماساژ دریافت نموده‏اند درد و اضطراب زمان زایمان‏شان کمتر شده است(10).

در این تحقیق فرض بر این بوده است که ماساژ باعث ایجاد آرامش عضلانی می‏شود و آرامش عضلانی باعث کاهش اضطراب و درد بیمار می‏گردد. با توجه به مطالب فوق برآن شدیم تا تأثیر ماساژ را بر میزان درد و اضطراب در زنان نخست‏زا بررسی کرده، تا با استفاده از کاربرد نتایج این تحقیق، پرستاران در هنگام زایمان بتوانند درد و رنج بیمار را کاهش دهند.

مواد و روشها

مطالعه حاضر یک مطالعه تجربی است که در آن 83 زن نخست‏زا که در نیمه دوم سال1380 برای زایمان به زایشگاه بیمارستان آیت‏ا... کاشانی جیرفت مراجعه کرده بودند، با شیوه نمونه‏گیری تصادفی آسان بعنوان نمونه انتخاب شدند.

مشخصات واحدهای پژوهش عبارت بودنداز: 1- سن حاملگی بین37 تا 42 هفتگی باشد.

2- وضعیت جنین طبیعی و تاریخ احتمالی زایمان (EDC) مشخص باشد.

3- دیلاتاسیون گردن رحم بیش از 4 سانتی‏متر نباشد.

23 نفر از این زنان که به علت وجود اندیکاسیونهای سزارین، طولانی‏شدن زمان زایمان و زجر جنینی با مشخصات واحدهای پژوهش همخوانی نداشتند، از مطالعه حذف شدند. در نهایت 60 آزمودنی در این بررسی شرکت کردند. آنها به دو گروه آزمون (30=n) و گروه کنترل (30=n) تقسیم شدند. هدف پژوهش برای افرادی که در گروه آزمون بودند توضیح داده شد و رضایت آنها برای شرکت در این مطالعه جلب و سپس پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک تکمیل گردید.

برنامه ماساژ در هر 3 مرحله زایمان توسط پرستار بالینی که از قبل توسط پژوهشگر آموزش دیده بود انجام شد. از خانمها خواسته شد در مرحله اول (زمانیکه سرویکس به اندازه 4-3 سانتیمتر دیلاته شده است) چشمها را بسته و دو تنفس عمیق انجام دهند و بر ماساژ تمرکز کنند. ماساژ حدود 30 دقیقه ادامه یافت و شامل ماساژ قسمت پایین شکم، فشار بر ناحیه خاجی ، ماساژ شانه و ناحیه پشت بود. همچنین برای فازهایی که گردن 7-5 و 10-8 سانتیمتر دیلاته شده بود نیز 30 دقیقه ماساژ انجام و بعد از انجام هر ماساژ میزان درد و اضطراب ارزیابی شد. برای گروه کنترل ماساژ انجام نشد (روند طبیعی خود را طی کردند)، اما 30 دقیقه همراهی پژوهشگر و صحبتهای معمولی را هر سه مرحله دریافت نمودند.

از مقیاس درجه پاسخ به شدت درد (PBI) برای سنجش میزان درد استفاده شد که در سال 1985روایی وپایایی این ابزار توسط Bonnel,Bourcuf سنجیده شده بود(11). برای بررسی اضطراب از مقیاس بصری ـ عددی (VASA) استفاده گردید(12). اطلاعات جمع‏آوری شده پس از نمادگذاری و ورود به نرم افزار SPSS، مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. آزمون آماری مورد استفاده آزمون T-Paired بود. سطح معنی‏داری آزمونها در جدول شماره 2 مشخص شده است.

نتایج

نتایج متغیرهای دموگرافیک حاصل از این پژوهش در جدول شماره 1 آورده شده است.

نمرة میزان درد و اضطراب در فاز سوم زایمان به حداکثر رسید (جدول 2). میانگین، انحراف معیار، اختلاف میانگین و ارزیابی‏های نمرة شدت درد و اضطراب در فاز سوم برای هر دو گروه در جدول شماره 2 نشان داده شده است. شدت درد و اضطراب در هر دو گروه با پیشرفت زایمان افزایش ثابتی نشان داد. نمرات PBI بطور معنی‏داری در گروه آزمون (17/2، 73/1، 73/0) نسبت به گروه کنترل (87/2، 17/2، 3/1) در فاز1، 2 و3 زایمان پایین‏تر بود.

(در فاز 1، 000/0=P، در فاز 2، 002/0=P و در فاز 3، 000/0=P).

میانگین‏های VASA در گروه کنترل و آزمون با هم مقایسه شدند. نتایج نشان داد که اختلاف بین میانگین فقط در فاز اول زایمان در هر دو گروه، معنی‏دار بود (04/0P<).

بحث

ارزیابی‏های دقیق علمی این نکته را تأیید کرده‏اند که ماساژ یک روش حمایت کننده، ساده، مؤثر، آرام‏بخش و بی‏خطر برای زنان در هنگام زایمان است.

Chand,Chen (2001) پیشنهاد کردند که در زایشگاهها استفاده از لمس درمانی مانند ماساژ شکم، فشار بر روی ناحیه خاجی و ماساژ شانه و پشت به زنان کمک می‏کند که حس تمامیت بدن خود را حفظ نمایند و توانایی سازگاری آنها را با زایمان افزایش می‏دهد(9). نتایج حاصل از این مشاهده نشان داد که ماساژ، مشاهده رفتار درد را در طول 3 مرحله زایمانی کاهش می دهد و همچنین به کم‏کردن اضطراب در طول فاز نهفته کمک می‏کند.

Taylor, Filed(1997) مشخص نمودند که ماساژ در طول زایمان برای زنان حمایت روانی فراهم می‏آورد. لمس صحیح و در زمان مناسب به زنان کمک می‏کند که بر بدنشان احساس کنترل داشته باشند و حس تمامیت بدن را حفظ نمایند. یافته‏های این مطالعه با یافته‏های حاصل از مطالعه Filed, Chen در زمینه اهمیت ماساژ بر کاهش درد و اضطراب مطابقت دارد. اما با یافته‏های حاصل از مطالعهHolroyd, Yin-King (1997) متفاوت است(9،10،13). شاید این اختلاف مربوط به زمینه‏های فرهنگی، اخلاقی و مذاهب حاکم بر شرایط تحقیق باشد. تئوری کنترل دروازه‏ای می‏تواند تأثیر ماساژ استفاده شده در این مطالعه را توضیح دهد. به این صورت که ماساژ فیبرهای عصبی قطور را فعال می‏کند و باعث بسته‏شدن دروازه می‏شود که از این طریق مانع انتقال درد شود(14). احتمال دیگر این است که ماساژ ممکن است سطح اندروفینها را افزایش دهد و از این طریق باعث کاهش درد شود(14). براساس بررسیهای ذهنی زنان، این مطالعه ماساژ را به عنوان برطرف‏کنندة درد و حمایت‏کنندة روانی معرفی می‏کند.

نتیجه اینکه ماساژ بر عکس‏العمل زنان نسبت به درد تأثیر می‏گذارد و باعث می‏شود که نگرانی آنها کمتر شده و بیشتر احساس امنیت، راحتی و رضایت‎مندی در هنگام زایمان داشته باشد. همچنین ماساژ باعث برقراری ارتباط بین پرستار و زنان در هنگام زایمان می‏شود و به عنوان یک مداخله روانی در حین زایمان عمل می‏کند.

تشکر و قدردانی

در پایان از زحمات بی‏دریغ جناب آقای نیکیان که در امر مشاوره آماری این مطالعه ما را یاری نمودند کمال تشکر و قدردانی را داریم.

Carol C., Hayes J. Physiologic and psychodynamic response to the administration of therapeutic touch in critical care. Intensive crit care Nurs. 1999;15:363-8.
Fraser J., Rose K.J. Psychological effects of back massage in elderly institionalised patients. J Adv Nurs. 1995;18(2):238-45.
Hill C. Is massage beneficial to critically ill patients in intensive care units. Intensive crit care Nurs.1999;9:116-21.
Melsak R., Schaffebery D. Low back pain during labour. Am J Obs & Gyn. 1987;156:901-5.
Field T.M. Massage therapy effects. Am Psychol. 1997;53:1270-81.
Hayes J., Carol C. Immediate effect of a five minutes foot massage of patients in critical care. Intensive crit care Nurs. 1999;15:77-82.
Waston S. The effects of massage: a holistic approach to care. Nurs stand. 1997;11(46):45.
Denis T. Complementary therapy. 3th Edition, Baltimore, Bailliertinall. 2000;pp38-41.
Chand., Chen. Effects of massage on pain and anxiety during labour. Am J Nurs. 2001;pp
Field T., Tailors. labour pain in reduced by massage therapy. J Psychosomatic Obs & Gyn. 1997;18:286-91.
Bonnel A.M., Bourcuf. Labour pain assessment. Measurement validity of behavioral. Index: pain. 1985;22:81-95.
Gift A.G. Visual analogue scales: Measurment of subjective phenomena. Nursing Res. 1998; 38:286-8
Holroyd E., yin king L. Hang Kong chine’s women’s perception of support from midwives during labour. Midwifery. 1997;13:66-72.
Mccafery Mand Beebe. Pain. Clinical manual for nursing practice Co. Mosby. 1989.