en ارزيابي اسپرماتوژنز در آزواسپرمياي غير انسدادي بوسيله دو روش هيستوپاتولوژي و سيتولوژي توانايي استفاده از تعداد اندك اسپرم بدست آمده از بافت بيضه با تكنيك ميكرواينجكشن براي دستيابي به لقاح و حاملگي، انقلابي در درمان ناباروري بيماران آزواسپرم فراهم آورده است. در بيماران دچار آزواسپرمي غيرانسدادي، اسپرماتوژنز مختل و دستيابي به اسپرم مشكل مي‌باشد. در اين پژوهش با ارزيابي اسپرماتوژنز در آزواسپرمياي غير انسدادي بوسيلة دو روش هيستوپاتولوژي و سيتولوژي، تلاش شده است تا روشي حساستر و مطمئن‌تر ارائه شود و بدين ترتيب شانس درمان بوسيلة ميكرواينجكشن در اين بيماران بالا رود. اين پژوهش بصورت آينده نگر بر روي 86 بيمار مبتلا به آزواسپرمي غيرانسدادي صورت گرفته است. ابتدا شرح حال و معاينه فيزيكي و سپس بررسي هورموني از جمله اندازه‌گيري FSH انجام شد. 36 بيمار قبل از مطالعه، گزارش پاتولوژي بيضه داشتند. بيماران تا حصول اسپرم/ اسپرماتيد تحت عمل بيوپسي باز متعدد و دو طرفه بيضه قرار گرفتند. نيمي از هر نمونة بيوپسي تحت بررسي سيتولوژي (TESE) به روش مكانيكالي و آنزيمي قرار گرفت و نيم ديگر آن براي بررسي به پاتولوژي (TBx) ارسال شد. ميانگين سن مردان 2/7±37 سال (59-25) و همسرانشان 6±32 (42-23) سال و ميانگين مدت نازائي 8/1±7 سال و ميانگين حجم بيضه راست ml 4/16 و بيضة چپ ml‌2/16 و ميانگين FSH،mIU/ml 2/4±18 بود. در بررسي سيتولوژيك 65 بيمار داراي اسپرماتوزوآ و 18 داروي بيمار اسپرماتيد بودند؛ ولي در پاتولوژي 51 بيمار اسپرم و 16 بيمار اسپرماتيد داشتند. در اين مطالعه رابطة بررسي هيستوپاتولوژي با دسترسي به اسپرم/ اسپرماتيد در TESE‌ داراي حساسيت80% و ارزش پيشگويي منفي 15%‌ بود. 61 بيمار داراي اسپرم/ اسپرماتيد كافي براي انجام ICSI‌ بودند كه با انجام 57 مورد انتقال جنين، 7 مورد حاملگي باليني ديده شد. بدين ترتيب بررسي روند اسپرماتوژنز در مردان با آزواسپرمياي غيرانسدادي به روش TESE، حساستر و مطمئن‌تر از هيستوپاتولوژي مي‌باشد و حتي در موارديكه نتيجة پاتولوژي منفي است مي‌تواند در تصميم‌گيري درمان ناباروري دخيل باشد. The ability to use only a few spermatozoa using testicular biopsy and by microinjection technique to achieve fertilization and pregnancy has revolutionized the potentials to treat patients suffering from azoospermia. However, spermatogenesis is defective in men with non-obstructive azoospermia (NOA) resulting in failure to detect spermatozoa. In order to achieve a more sensitive and reliable method for detecting sperm/spermatid in testes of NOA patients, we compared histopathological and cytological methods. Eighty six NOA patients were included in a prospective study. History taking, physical examination and hormonal profile (including FSH) were done initially. Thirty six patients had testis pathology report before enrolling in to our study. The patients underwent multiple bilateral testis biopsies until successful retrieval of sperm/spermatid. Half of each biopsy specimen underwent cytological evaluation (mechanical and enzymatic) and the other half was sent for pathological evaluation (TBX). The male and female mean ages were 37 (25-59) and 32 (23-42) years, respectively. The mean infertility duration was 7 years. The mean volume of right and left testis were 16.4 and 16.2ml, respectively. Mean FSH level was 18.1±4.2 mIU/ml. In cytology, sperms and spermatids were seen in 65 and 18 patients, respectively and in pathology slides in 51 and 16 patients, respectively. In our study, the relationship between visualizing testicular sperm/spermatid and TESE had sensitivity of 80% and negative predictive value of 15%. Sixty one patients had sufficient number of sperm/spermatid for ICSI and with this treatment fifty seven embryos were transferred and seven clinical pregnancies were observed. In conclusion, in men with non-obstructive azoospermia, TESE is more sensitive and reliable than histopathology evaluation. This means that TESE may help in deciding for treatment of severe male factor infertility, even when histopathologic examination is inconclusive. آزواسپرمی غیرانسدادی، هیستوپاتولوژی بیضه، میکرواینجکشن، استخراج اسپرم از بیضه، بیوپسی بیضه Non-obstructive azoospermia, Open testis biopsy, Testis histopathology, ICSI, Testicular sperm extraction 30 39 https://www.jri.ir/article/108 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/108.pdf Mohammad MehdiAkhondiEmbryology Department, Royan Research Center, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندیakhondi@avicenna.ac.ir21Mohammad AliSedighiUrology Department, Shariati Hospital, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Science, Tehran, Iranمحمد عليصديقي گيلاني245NaserAmirjannatiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranناصرامیرجنتی246