en ايجاد پاسخ فوليكولي با تجويز دوز واحد مترودين در بيماران مبتلا به سندرم تخمدان پلي‌كيستيك(PCOS) مقاوم به كلوميفن سيترات سندرم تخمدان پلي‌كيستيك (PCOS) با طيف وسيعي از علل و تظاهرات باليني به‌صورت عدم تخمك‌گذاري مزمن تعريف مي‌شود. براي بررسي اثر تجويز دوز واحد مترودين در ايجاد پاسخ فوليكولي در بيماران مبتلا به سندرم تخمدان پلي كيستيك مقاوم به كلوميفن مطالعه‌اي بصورت Clinical Trial مداخله‌اي در سال هاي 81-1380 در بخش درمان ناباروري بيمارستان شريعتي انجام شد. در بين بيماران مبتلا به PCOS مراجعه‌كننده به اين بخش، افرادي كه سندرم PCO به‌عنوان تنها علت ناباروري در آنها تشخيص داده شده بود، يك دوره درمان با كلوميفن سيترات، از روز سوم تا هفتم سيكل قاعدگي- به ميزان روزانه mg 150 (حداكثر دوز معمول) - دريافت كردند و با سونوگرافي واژينال از نظر پاسخ فوليكولي كنترل شدند. 60 نفر داراي پاسخ فوليكولي به شرح ذيل وارد مطالعه شدند: به هر يك از 60 بيمار از روز سوم تا هفتم سيكل قاعدگي بعدي، مجدداً كلوميفن سيترات به ميزان روزانه mg 150 تجويز شد. علاوه بر آن در روز سوم سيكل، يك عدد آمپول مترودين (IU 75) به شكل عضلاني به هر يك تزريق شد. با انجام سونوگرافي واژينال و پيگيري بيماران وقتي در روزهاي 14 تا 16 سيكل فوليكول غالب به اندازه mm 18 رؤيت شد، به عنوان پاسخ فوليكولي تلقي گشت. سپس همان روز IU000/10 آمپول HCG به شكل عضلاني به بيمار تزريق شد. در روز تزريق و دو روز بعد توصيه به انجام مقاربت مي‌شد. در روز 21 سيكل قاعدگي، ميزان پروژسترون سرم اندازه گيري شد. سطح پروژستروني بيشتر يا مساوي ng/ml 3 به منزله تخمك گذاري تلقي شد. در صورت تأخير در ايجاد قاعدگي، در روز 32 و مجدداً 34 سيكل سطح ß-HCG سرم اندازه گيري شد و مقادير بيشتر يا مساوي IU/l200 و يا افزايش قابل توجه آن نشانه حاملگي شيميايي بود. سپس براي اطمينان از حاملگي طبيعي داخل رحمي، در هفته هفتم سونوگرافي واژينال انجام شد كه رؤيت ساك حاملگي، جنيني و ضربان قلب جنين مؤيد حاملگي بود. از ميان 60 بيمار، 31 نفر (7/51%) پاسخ فوليكولي داشتند. 30 نفر (50%) تخمك گذاري كردند و از اين ميان 15 نفر (25%) تست حاملگي مثبت داشتند. يك نفر از بيماران پس از مثبت شدن تست حاملگي و قبل از رؤيت حاملگي در سونوگرافي، سقط خودبخودي داشت و 2 مورد پس از مشاهده حاملگي در سونوگرافي، سقط داشتند. 2 مورد از بيماران زايمان زودرس و در 9 مورد حاملگي تا ترم ادامه يافت. عوارض درماني تنها در 4 نفر از بيماران مشاهده شد. تجزيه و تحليل داده ها با استفاده از آزمون هاي Chi-Square Fisher Testانجام شد. با توجه به متغيرهاي سن، BMI، نوع ناباروري و چگونگي قاعدگي، تفاوت معني داري در ايجاد پاسخ فوليكولي ديده نشد. بين درصد حاملگي و ميزان پروژسترون روز 21 بيماران ارتباط معني داري وجود داشت(0001/0P<) و با افزايش ميزان پروژسترون، درصد حاملگي‌ در دو گروه افزايش يافت. نتايج حاصل از اين مطالعه نشان مي‌دهد كه دوز واحد مترودين بطور موفقيت‌آميزي در بيماران موجب پاسخ فوليكولي و تخمك‌گذاري و حاملگي مي شود و علاوه بر آن عوارض جانبي ناچيز آن نيز قابل اغماض مي‌باشد. Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) is a common cause of chronic anovulation and is frequently associated with different clinical symptoms. The main objective of this clinical trial was to evaluate the therapeutic effects of single dose of metrodin administration to induce follicular response in PCOS patients at Shariati hospital (2001-2002). PCOS was the main cause of the infertility in selected patients. All the patients were treated with maximal dose of clomiphene citrate (150mg/d) from the 3rd to the 7th days of their menstrual cycle while controlling with vaginal sonography for the follicular response. Sixty patients with follicular response were selected and studied we combined the previous strategy of clomiphene citrate administration with muscular injection of single dose (75 IU) of metrodin at the 3th day of cycle. The positive follicular response was the appearance of dominant follicle with 18 mm diameters in the 14th to 16th days. In the presence of positive follicular response, 10000 IU of HCG was injected at the same day. Intercourse was allowed that night and the 2 subsequent days. Progesterone level was measured in the 21th day of the cycle, with levels equal or above the 3 ng/ml suggesting “ovulation”. β-HCG level was measured in the 32th and 34th days of the cycle, If the menstruation was delayed. The levels equal or more than 200IU/l or significant increase in β-HCG level suggested chemical pregnancy. To confirm a normal intrauterine pregnancy, vaginal sonography was performed in the 7th week; in which, visualization of the gestational sac, fetal pole, and monitoring of fetal heart rate were suggestive. Among total sixty patients, 31 (%51.7) had positive follicular response, 30 (%50) had ovulation and 15 had positive pregnancy tests. One patient had spontaneous abortion after positive pregnancy test and before sonography. Two patients had spontaneous abortion after positive sonography and two patients had preterm labor. Nine patients had term pregnancy. Complications were observed in four patients. The achieved data were analyzed, by fisher and x2 tests. Although there was no significant correlation between follicular response and variants such as age, BMI, infertility type or menstrual state, there was a statistically high correlation between pregnancy rate and progesterone level at 21th day of cycle (p<0.0001). The result of this study suggests that using a single dose metrodin administration, has a significant influence on follicular response, induction of ovulation and creating pregnancy. مترودین، سندرم تخمدان پلی کیستیک، پاسخ فولیکولی، کلومیفن سیترات، ناباروری Metroding, Follicular response, Clomiphene citrate, Infertility, Polycystic ovary syndrome 115 123 https://www.jri.ir/article/116 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/116.pdf MarziehAgha HossineiInfertility Treatment Ward, Shariati Hospital, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences & Health Services University, Tehran, IranمرضيهآقاحسينيAghahm@yahoo.com88AshrafAlyasinInfertility Treatment Ward, Shariati Hospital, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences & Health Services University, Tehran, Iranاشرفآل ياسين89AfsanehKhademiDepartment of Obstet . and Gynecol ,Shariati Hospital, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranافسانه خادمي 101ShadiSalehpourDepartment of Obstet . and Gynecol ,Shariati Hospital, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranشادي صالح پور 260