en تاثير هورمونهايrFSH و تستوسترون بر بلوغ اسپرماتيد گرد موشي در سيستم هم‌كشتي سلول‌هاي Vero اسپرم‌سازي يك فرآيند سنجيده و دقيق است كه در سن بلوغ آغاز شده و در سراسر زندگي توليد مثلي ادامه مي‌يابد. سلول‌هاي ژرمينال در محيط كشت تحت شرايط خاصي قادر به تمايز حين ميوز و بعد از آن هستند. سيستم‌هاي هم‌كشتي در حفظ سلول‌هاي سازندة اسپرم و روند اسپرم‌سازي نقش مهمي داشته و امكان حمايت از روند اسپرم‌سازي را فراهم مي‌نمايد. از اين رو از اين سيستم‌ها جهت بلوغ سلولهاي ژرمينال و غلبه بر توقف تمايز سلول‌هاي سازندة اسپرم استفاده مي‌شود. هورمون‌هاي FSH و تستوسترون نيز در شروع و بقاء اسپرم‌سازي مهم بوده و كاهش آنها سبب نقص در اسپرم سازي در محيط In Vivo مي‌گردد. از آنجا كه همراهي سيستم هم‌كشتي با هورمون‌ها در مطالعات انجام شده وجود نداشت در اين پژوهش، اثرات دو سيستم هم‌كشتي با سلولVero و سيستم هم‌كشتي با سلولVero حاوي هورمونهايrFSH و تستوسترون بر بلوغ سلول‌هاي اسپرماتيد گرد مورد بررسي قرار گرفت. به‌ اين منظور سوسپانسيون سلولي از بيضه موش نژاد NMRI با سن 12-8 هفته تهيه و به سه قسمت تقسيم گرديد. يك قسمت در محيط DMEM حاوي سرم (گروه شاهد)، قسمت ديگر بر روي تك لايه سلول Vero (آزمون 1) و بخشي نيز در محيط حاوي تك لايه سلول‌هاي Vero به اضافه هورمون‌هاي rFSH و تستوسترون(آزمون2) به مدت 96 ساعت كشت داده‌شد. تعداد سلول‌هاي اسپرماتيدگرد، اسپرماتيدهاي در حال طويل شدن و اسپرماتيدهاي طويل شده قبل از كشت و همچنين روزانه به مدت 96 ساعت با استفاده از ميكروسكوپ نوري بررسي و ثبت گرديد. ميزان درصد زنده ماندن انواع سلول‌هاي اسپرماتيد نيز در طي ساعات ذكر شده، با استفاده از آزمون تريپان بلو ارزيابي شده و نتايج حاصل توسط آزمون آماري repeated measure ANOVA مقايسه شد. نتايج حاصل حاكي از آن بود كه در سيستم هم‌كشتي Vero در 24 ساعت اول كشت تعداد سلول‌هاي اسپرماتيد در حال طويل شدن نسبت به گروه شاهد افزايش معني‌دار نشان داد (001 0/0P< ). در سيستم هم‌كشتي حاوي هورمون‌هاي rFSH و تستوسترون نيز پس از 24 و48 ساعت كشت، به ترتيب تعداد سلول‌هاي اسپرماتيد در حال طويل شدن و طويل شده نسبت به گروه شاهد افزايش معني‌دار داشت( 0001/0P<)؛ ولي پس از سپري شدن زمان‌هاي فوق، به مرور تعداد انواع سلول‌هاي اسپرماتيد كاهش يافت. از نظر تعداد سلول‌هاي اسپرماتيد در‌حال طويل شدن در محيط كشت تفاوت معني‌دار بين گروه‌هاي آزمون مشاهده نشد. درتمامي گروه‌ها ميزان درصد زنده ماندن سلول‌هاي اسپرماتيد در طول مدت زمان كشت، كاهش داشت و در گروه‌هاي آزمون به‌دليل اثرات مثبت سيستم‌هاي هم‌كشتي وهورمون‌ها حيات سلول‌ها با درصد بالاتري حفظ شد. در مجموع نتايج اين تحقيق نشان داد كه بلوغ سلول‌هاي اسپرماتيد گرد در هر دو سيستم هم‌كشتي و هم‌كشتي- هورمون حاصل مي‌شود و سلول‌ها براي مدت زمان كوتاهي (حداكثر 48 ساعت) قادر هستند كه مراحل تمايزي را پشت سر گذارند. لازم به ذكر است كه از جهت زنده ماندن در محيط كشت و همچنين بلوغ، سيستم هم‌كشتي كه به آن هورمون افزوده شده باشد بهتر عمل مي‌كند. Co-culture systems have important roles in maintenance of spermatogenic cells and process of spermatogenesis. These systems are used for in vitro maturation of germ cells and overcome on differentiation arrest of spermatogenic cells. FSH and Testosterone hormones are important in initiation and maintenance of spermatogenesis. Lack of these hormones causes spermatogenesis deficiency in vivo. In this study, the effects of both co-culture system with Vero cell and co-culture supplemented with rFSH and Testosterone were determined on maturation of round spermatids. Cell suspension was isolated from testis of NMRI male mice (8-12 weeks old) and divided into three parts. Suspensions in three groups include: control (culture on DMEM with 10% FBS), experimental 1 (culture on monolayer of Vero cell) and experimental 2 (culture on monolayer of Vero cell supplemented with rFSH and Testosterone), were cultured for 96-hours. The numbers of round, elongating and elongated spermatids, before and after of culture were recorded for 96-hr using light microscope. Survival rates of all kind of spermatids were evaluated using trypan blue test and the results of each group were compared statistically by repeated measure ANOVA test. The results of this study showed that in co-culture system on the first 24-hr, the number of round spermatid cells were reduced but elongating spermatid cells increased significantly(P<0.0001). In co-culture system supplemented with rFSH and Testosterone, the numbers of elongated and elongating spermatid cells increased significantly after 24 and 48 hours respectively (P<0.001) but after that the number of all kind of spermatid cells were reduced. Viability rates of all kinds of spermatid cells reduced during 96-hours culture and there were no significant differences. In conclusion, the results of this study confirms that round spermatid cells by using of co-culture system with and without hormones can progress into elongating over a short period (maximum 48 hours). Vero cell culture supplemented with rFSH and Testosterone can support in vitro maturation and viability of spermatogenic cells better than Vero cells without hormones. ناباروری، توقف اسپرم سازی، اسپرماتید، هم کشتی، بلوغ در محیط کشت، rFSH، تستوسترون Infertility, Spermatogenesis arrest, Spermatid, Co-Culture, In vitro maturation, rFSH, Testosterone 295 306 https://www.jri.ir/article/133 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/133.pdf AlirazaAjeenAnatomy Department, Faculty of Medical Sciences, Tarbiyat Modares University, Tehran, Iranعليرضاآژين286MansourehMovahedinAnatomy Department, Faculty of Medical Sciences, Tarbiyat Modares University, Tehran, Iranمنصورهموحدينmovahedm@hotmail.com287MojtabaRezazadeh ValojerdiAnatomy Department, Faculty of Medical Sciences, Tarbiyat Modares University, Tehran, Iranمجتبيرضا زاده ولوجردي288AnooshirvanKazemnejadDepartment of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranانوشيروانكاظم‌نژاد252