en بررسي تأثير بازگذاشتن پريتوان جداري بر ميزان چسبندگي در زنان تحت عمل سزارين بستري در زايشگاه نيك نفس بيمارستان شهيد باهنر كرمان چسبندگي‌هاي بعد از عمل يكي از علل مهم عوارض بعد از عمل جراحي از قبيل انسداد روده، ناباروري و مشكلات حين عمل در اعمال جراحي بعدي مي‌باشد. بر اساس نتايج برخي مطالعات انجام شده بر روي حيوانات و نمونه‌هاي انساني، بازگذاشتن پريتوان جداري چسبندگي كمتري را به دنبال دارد. با توجه به اختلاف نظر در مورد بستن يا بازنگهداشتن پريتوان جداري، اين مطالعه كه بيش از 5 سال به طول انجاميد، به منظور تعيين تاثير بازنگهداشتن پريتوان جداري بر ميزان چسبندگي بعد از عمل سزارين صورت گرفت. از 300 زن باردار واجد شرايط كه وارد مطالعه شدند، در مورد 148 نفر عمل سزارين با بستن و 152 نفر با بازنگهداشتن پريتوان جداري صورت گرفت. در عمل جراحي بعدي (سزارين يا هيستركتومي‌ حداقل 34-31 ماه بعد) ميزان چسبندگي و فتق در محلهاي مختلف مشاهده و ثبت گرديد. نتايج نشان داد متغيرهاي سن، وزن، تعداد زايمان و عفونت لگن بين دو گروه مورد مطالعه تفاوت معني‌داري ندارد. ولي از نظر نوع عمل (اورژانس يا انتخابي) و فاصله زماني بين دو عمل اختلاف معني‌دار بود (05/0 P>). بروز چسبندگي متوسط يا شديد در هر يك از نواحي جدار شكم، فاشيا، پريتوان، امنتوم، روده‌ها و مثانه در زناني كه پريتوان جداري آنها بسته نشده بود به ترتيب 5/38%، 1/8%، 9/18%، 4/7%، 7/2% و1/31% و در گروهي كه پريتوان بسته شده بود به ترتيب 98%، 3/53%، 6/81%، 4/72%، 4/18% و1/94% بدست آمد. مقايسه شدت چسبندگي در نواحي مذكور و مجموع نواحي در دو گروه تفاوت معني‌دار آماري را نشان داد (0001/0 P<)؛ به طوري ‌كه در همة موارد بازنگهداشتن پريتوان چسبندگي كمتري را به دنبال داشت. مقايسه كل چسبندگي در هر يك از گروهها بر حسب متغيرهاي سن، وزن و تعداد زايمان در هيچ موردي تفاوت معني‌داري را نشان نداد؛ گرچه برتري بازنگهداشتن پريتوان در پيشگيري از ايجاد چسبندگي بعد از عمل سزارين بر اساس نتايج اين تحقيق مورد تاييد قرار گرفته است، اما نمي‌توان نتايج آن را به كليه اعمال جراحي شكمي‌ تعميم داد. بنابراين تكرار چنين نتايجي در پژوهشهاي بعدي و نيز در مورد ساير اعمال جراحي شكمي، امكان كاربرد قطعي آن را فراهم مي‌سازد. Post operative adhesion is the most common cause of small bowel obstruction, infertility and technical problem in later surgical procedure. According to some results on animals or human, non-closure parietal peritoneum have performed less adhesion. Since there are considerable controversies over closure or non-closure parietal peritoneum on amount of adhesion after cesarean section. 300 pregnant women were included in this study. The parietal peritoneum in 148 patients was closed and in 152 patients left opened. In their next cesarean section, which was at least 31- 34 months later, the amount of adhesion and hernia were evaluated and recorded. The results showed that there were no statistically significant difference between the two groups over age, weight, parity and pelvic infection but there was a significant difference between the interval of two successive surgeries and type of surgeries: elective or emergency (p<0.05). The adhesion evaluation of abdominal wall, fascia, peritoneum, omentum, bowel and bladder in non-closure and closure peritoneum patients were 38.5%- 98%, 8.1%- 53.3%, 18.9%- 7.4%, 72.4%- 2.7%, 18.4%- 31.1% and 94.1% respectively. The reaults showed a significant difference in the amount of adhesion between two groups (p<0.001). It was much lower in the non-closure group. The comparision of total score of adhesion with age, weight and parity in two groups were not statistically significant. Althouh the results of our study showed the open peritoneum is better than closed parietal peritoneum but we can not generalize for all abdominal surgery. Therefore more reseach would be necessary. سزارین، جداری، بستن پریتوان، بازگذاشتن پریتوان، چسبندگی، فتق محل زخم Cesarean section, Pariatal, Peritoneal closure, Peritoneal non- closure, Adhesion, Incisional hernia 306 314 https://www.jri.ir/article/134 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/134.pdf IrandokhtMehri MahaniDepartment of Obstet . and Gynecol Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Siences, Kerman, Iranايراندختمهري ماهانيIranmahan@yahoo.com289SakinehMohammad AlizadehDepartment of Pediatrics Nursing, Nursing & Midwifery Faculty, Kerman University of Medical Siences, Kerman, Iranسكينهمحمدعليزاده290