en مقايسه تجويز پروژسترون قبل و بعد از انتقال جنين در سيكل‌هاي ART مقدمه: امروزه استفاده از آگونيست‌هايGnRH در روش‌هاي كمك باروري (ART) به‌طور گسترده رايج بوده و احتمال ايجاد نقص فازلوتئال با مصرف آنها وجود دارد. لذا از پروژسترون براي حفاظت فاز لوتئال در اكثر موارد استفاده مي‌شود. زمان شروع پروژسترون مورد بحث مي‌باشد. بعضي ازمتخصصين تجويز پروژسترون را موقع پونكسيون فوليكول‌ها و بعضي ديرتر توصيه مي‌نمايند. اين مطالعه به‌منظور مقايسه نتايج درماني تجويز پروژسترون به هنگام دريافت تخمك يا انتقال جنين انجام شد. مواد و روش‌ها: مطالعه كارآزمايي باليني آينده‌نگر بر روي 575 بيمار مراجعه كننده به مركز ناباروري دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني شهيد صدوقي و بيمارستان مادر يزد تحت درمان ART و با استفاده از GnRH-a با پروتكل طولاني همراه گنادوتروپين انجام شد. بيماران به‌صورت تصادفي به دو گروه تقسيم شدند. براي گروه اول (307 نفر) پروژسترون در روز جمع‌آوري تخمك و به گروه دوم (268 نفر) پروژسترون بعد از انتقال جنين تجويز شد. پس از جمع‌آوري داده‌ها، تجزيه و تحليل اطلاعات با استفاده از آزمون‌هاي آماري 2 وT انجام گرفت. نتايج: سن مرد و زن و مدت ناباروري در دو گروه مقايسه و تفاوت معني‌داري مشاهده نشد. همچنين تفاوت قابل توجهي در علت ناباروري مشاهده نگرديد. تعداد فوليكول‌ها و تخمك‌‌هاي بدست آمده در دو گروه داراي تفاوت معني‌داري نبود. ميانگين تعداد جنين در گروه اول4/1±1/3 و در گروه دوم4/1±8/2 بود كه معني‌دار نمي‌باشد. نتيجه درماني يعني تست حاملگي مثبت در دو گروه درماني تفاوتي نداشت. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج درماني حاصل از اين مطالعه و مشكلات احتمالي همراه با تزريق عضلاني پروژسترون و به‌علاوه احتمال خونريزي با مصرف پروژسترون موقع پونكسيون، در صورت عدم انتقال جنين، توصيه به مصرف آن بعد از انتقال جنين مي‌شود. Introduction: Nowadays the wide spread use of GnRH agonists in ART protocols has emerged the need for luteal phase support by progesterone. However the time of starting progesterone administration is still obscure, some investigators recommend the day of oocyte retrieval and the others later. The present study was designed to investigate the effect of the progesterone administration timing before or after embryo transfer on the outcome of ART. Materials and Methods: A randomized clinical trial was designed to study a total of 575 women referred to Shahid Sadooghi University of Medical Sciences and Yazd Madar Hospital, undergone ART treatment. Using long GnRH-a protocol, the patients were randomly divided into two groups. Progesterone administration was started on oocyte retrieval day in the first group (n= 307), versus after embryo transfer in the second group (n=268). Pregnancy rate were analyzed using statistical trials including 2 and T. Results: Regarding the age of couples, the duration and etiology of infertility, the number of follicles, retrieved oocytes and zygotes (3.01.4 in first group versus 2.81.4 in second group) no statistically significant difference was observed. The outcome, defined as a positive pregnancy test was not different in two groups. Conclusion: Considering the results and the disturbances following intramuscular injection of progesterone including the risk of bleeding, the administration of progesterone after embryo transfer is recommended. ناباروری، روشهای کمک باروری، دریافت تخمک، انتقال جنین، حفاظت فاز لوتئال، پروژسترون Infertility, Assisted Reproductive Techniques, Oocyte retrieval, Embryo transfer, Luteal phase support, Progesterone 44 52 https://www.jri.ir/article/142 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/142.pdf AbbasAflatoonianDepartment of Obstet . and Gynecol Research and Clinical Center for Infertility, Faculty of Medicine, Yazd Shahid Sadooghi University of Medical Sciences, Yazd, Iranعباسافلاطونيانaflatoonian@yazdivf.org45MaryamAsgharniaDepartment of Obstet . and Gynecol Faculty of Medicine, Gilan University of Medical sciences, Gilan, Iranمريماصغرنيا330FaribaSeyed AlshohadaeiDepartment of Obstet . and Gynecol Kordestan University of Medical Sciences, Kordestan, Iranفريباسيدالشهدايي331