en حاملگي‌هاي "ناخواسته" و عوامل مؤثر بر آن در ايران مقدمه: مطالعات بيانگر آن است كه علي‌رغم موفقيت برنامه تنظيم خانواده در ايران در سال‌هاي اخير، نسبت قابل‌توجهي از حاملگي‌ها، ناخواسته هستند. هدف از اين مطالعه تعيين ميزان حاملگي هاي "ناخواسته" در ايران و بررسي تاثير عوامل جمعيتي و اجتماعي– اقتصادي بر روي حاملگي "ناخواسته" مي‌باشد. مواد و روشها: به‌منظور دستيابي به اهداف اين مطالعه، داده‌هاي "بررسي ويژگي‌هاي جمعيتي و بهداشتي در ايران" انجام شده در سال 1379 توسط وزارت بهداشت،‌ درمان و آموزش پزشكي مورد استفاده قرار گرفت و تعداد 5420 نفر از زنان همسردار حامله در زمان مطالعه انتخاب و بررسي گرديدند. نتايج: نتايج نشان داد كه در زمان تحقيق براي حدود 35% از حاملگي‌ها تصميم‌گيري و برنامه‌ريزي انجام نشده بود؛ كه حدود 19% آن نابهنگام و 16% ناخواسته بود. بين ميزان حاملگي‌هاي برنامه‌ريزي نشده و نوبت حاملگي زنان ارتباط وجود داشت. علاوه بر آن، درصد قابل توجهي (42% )‌ از زناني‌كه حاملگي خود را برنامه‌ريزي نشده اظهار داشتند پيش از حاملگي از يك روش پيشگيري استفاده مي‌كردند. روش‌هاي سنتي و قرص به ترتيب بالاترين روش مورد استفاده قبل از حاملگي‌هاي ناخواسته در مناطق شهري و روستائي بوده است. نتيجه‌گيري: پيشنهاد اين مطالعه اين است كه ميزان حاملگي برنامه‌ريزي نشده را مي‌توان به‌وسيله اجراي برنامه‌هاي "بهبود كيفيت خدمات تنظيم خانواده" كاهش داد. چنين برنامه‌هايي بايد زوجين استفاده كننده از روش‌هاي سنتي را در مناطق شهري و زوجين استفاده كننده از قرص پيشگيري در مناطق روستايي را به‌عنوان گروه هدف در نظر بگيرند. Introduction: Despite the success of family planning programs in Iran during the recent years, surveys indicate that a significant proportion of pregnancies are unwanted. The objective of the present study was to examine the rate of unwanted pregnancies in Iran and to analyze the effect of relevant socio-economic and demographic variables on unwanted pregnancies. Materials and Methods: The data and informations for this study were obtained from the “Iran Demographic and Health Survey (IDHS)” undertaken by the Ministry of Health and Medical Education in 2000. The study was performed on 5420 married pregnant woman. Results: Results showed that around 35 percent of pregnancies were unintended, of which 19 percent were mistimed and 16 percent were unwanted. There was a meaningful relation between unintended pregnancy rate and pregnancy turn. Besides, around 42 percent of women who experienced unintended pregnancy were using a contraceptive method. Traditional methods and pills were the most prevalent methods used prior to unintended pregnancies in rural and urban areas respectively. Conclusion: Based on the results of the present study we suggest that the improvement of quality of family planning services is likely to decrease the level of unintended pregnancies in the future. The programs should target the couples who rely on traditional methods and pill in urban and rural areas respectively. بارداری ناخواسته، بارداری نابهنگام، بارداری های برنامه‌ریزی نشده، تنظیم خانواده Unwanted pregnancy, Mistimed pregnancy, Unintended pregnancy, Family planning 62 77 https://www.jri.ir/article/144 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/144.pdf Mohammad JalalAbbasi-ShavaziDepartment of Demography, Faculty of Social Sciences, Tehran University, Tehran, Iranمحمد جلالعباسي شوازيmabbasi@ut.ac.ir334MeimanatHosseini- ChavoshiPopulation Data Unit., Department of Family Health and Population, Ministry of Helath, Tehran, Iranميمنتحسيني چاوشي335BahramDelavarPopulation Data Unit., Department of Family Health and Population, Ministry of Helath, Tehran, Iranبهرامدلاور336