en اثرات تابش طولاني مدت امواج شبيه‌سازي شدة تلفن‌هاي همراه بر غدد تناسلي موش ماده نژاد Balb/C مقدمه: كاربرد روزافزون تلفن‌هاي همراه در زندگي روزمره انسان و انتشار برخي گزارش‌هاي علمي در مورد اثرات نامطلوب امواج مايكروويو ساطع شده از آنها بر برخي فرايند‌هاي رشد و نمو، نظير عملكرد سيستم عصبي مركزي باعث گسترش نگراني‌هاي بسياري در مورد اثرات احتمالي اين امواج بر سلامت انسان شده است. از آنجائيكه غدد تناسلي و سلول‌هاي جنسي در مقايسه با ساير سلول‌هاي بدن نسبت به عوامل محيطي، فوق‌العاده حساس مي‌باشند، بررسي اثرات احتمالي امواج ساطع شده از تلفن‌هاي همراه بر غدد تناسلي و باروري بسيار مهم مي‌باشد. لذا هدف از اين مقاله بررسي اثرات تابش طولاني مدت امواج شبيه‌سازي شدة تلفن‌هاي همراه بر غدد تناسلي موش ماده نژاد Balb/C مي‌باشد. مواد و روشها: در اين پژوهش با طراحي و ساخت يك سيستم ويژه آزمايشگاهي مولد امواج شبيه‌سازي‌ شدة تلفن همراه، اثرات اين امواج بر غدد تناسلي موش ماده نژاد Balb/C بررسي شد. براي انجام مطالعه، در سه مرحله و هر بار تعداد 8 موش ماده باكره بالغ به مدت چهل روز متوالي و هر روز شش ساعت در دستگاه مذكور تحت تاثير امواج با خروجي يك وات و فركانس MHz940 قرار داده شدند. سپس تغييرات سطح هورموني LH، FSH، استراديول و پروژسترون با روش راديوايمنواسي بررسي شد. همچنين به كمك ميكروسكوپي نوري و ميكروسكوپي الكتروني گذاره ساختار و فراساختار تخمدانها و تعداد و انواع فوليكول‌هاي تخمداني در موش‌هاي ماده تيمار شده و نيز موش‌هاي ماده نسل اول مورد بررسي قرار گرفت. نتايج: نتايج اين مطالعه روي 48 تخمدان حاصل از موش‌هاي تيمار شده و مقايسه با موش‌هاي گروه شاهد نشان داد امواج ساطع شده از تلفن‌هاي همراه بر وزن و اندازه تخمدانها و نيز تعداد و انواع فوليكول‌هاي تخمداني اثر ندارد و نيز تغييرات استراديول معني‌دار نيست. ليكن بررسي‌هاي ميكروسكوپي الكتروني گذاره، هتروكروماتيني شدن شديد اووسيت‌ها و بدشكلي اندامك‌ها را نشان‌داد. تغييرات پروژسترون (ng/ml 4163/0 033/4)، FSH (mIU/ml 05/0 225/0) وLH (mIU/ml 0577/0 167/0) در موش‌هاي ماده گروه شاهد معني‌دار (05/0P<) بود و ميزان موفقيت در جفت‌گيري نيز بين موش‌هاي ماده تيمار شده و نرهاي همان نژاد نسبت به گروه شاهد كاهش شديدي در حدود 75% نشان داد. نتيجه‌گيري: يافته‌هاي حاصل نشان مي‌دهد، تابش طولاني مدت تلفن‌هاي همراه بر غدد تناسلي موش ماده نژاد Balb/C باعث تغيير فراساختار اووسيت‌ها و تغيير سيستم اندوكرين و كاهش ميزان موفقيت در جفت‌گيري موش‌هاي ماده مي‌شود و به نظر مي‌رسد امواج تلفن‌هاي همراه روي هيپوتالاموس و ترشح GnRH تأثير مي‌گذارند كه تائيد اين موضوع نيازمند مطالعات آتي است. Introduction: Increasing mobile phone use in daily life has caused anxiety on the effects of its waves on the human health. The aim of this study was to investigate the effect of cell phone waves on the gonads and reproductive hormones (FSH, LH, Estradiol, progesterone) and mating percentage of female Balb/C mouse. Materials and Methods: At first an experimental mobile phone system was designed, and adult virgin female Mice were exposed to cell phone waves for 40 days (6 hours per day) and their sera were applied for hormone assays of FSH, LH, Estaradiol and progesterone. The size and weight of ovaries were recorded and their structures and ultrastructures were examined by light and transmission electron microscope. Some females were placed in a cage with males of the same strain for mating, then the pregnancy rate was estimated and their off springs were maintained in animal house until puberty. After puberty their ovaries were examined. Results: The results did not show any significant differences in the size and weight of ovaries (p>0.05). Changes of Estradiol were not significant either (p>0.05). However, FSH, LH and progesterone levels did show significant changes (p<0.05). The results of transmission electron microscopy showed changes in ovary and follicles ultrastructures. The percentage of mating showed significant reduction in the test group (p<0.05). Discussion: The results of this work showed cell phone waves caused change of oocyte ultrastructure and significant changes in endocrine system and causes decreased rates of mating. امواج الکترومغناطیس، تلفن همراه، موش، تخمدان، باروری، هورمون های تولید مثلی، Balb/C Electromagnetic waves, Cell phone, Mouse, Ovary, Fertility, Reproduction hormones, Balb/C 217 227 https://www.jri.ir/article/156 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/156.pdf JavadBahararaDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Islamic Azad University, Science & Research Campus, Tehran, Iranجواد بهارآرا357KazemParivarDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Islamic Azad University, Science & Research Campus, Tehran, Iranكاظم پريورkazem_parivar@yahoo.com358ShahrbanooOryanDepartment of Biology, Faculty of Science, Tarbiat Moalem University, Tehran, Iranشهربانو عريان359AlirezaAshrafDepartment of Physics, Faculty of Sciences, Ferdowsie University, Mashad, Iranعليرضا اشرف360