en مطالعه عوامل مؤثر بر بارداري‌‌هاي ناخواسته در گروهي از زنان باردار شهر تهران مقدمه: بارداري ناخواسته يكي از مهمترين مسائل بهداشت عمومي در جهان است. بارداري ناخواسته فشار و ناراحتي زيادي را براي زن و شوهر، خواهد داشت و در نتيجه مي‌تواند مشكلي بزرگ براي كل جامعه باشد. طبق آمار موجود از هر 175 میلیون حاملگی در دنيا، 75 میلیون حاملگی ناخواسته است و 45 ميليون آن منجر به سقط مي‌شود. در این پژوهش سعی شده میزان نیازهای برآورد نشده (نياز به روش‌هاي جلوگيري از بارداري و عدم استفاده از آنها) و علل آن مشخص گردد و به این سوال پاسخ داده شود که چرا زنان قادر به برنامه‌ريزي زمان مناسب برای بارداری و مراقبت از فرزند نيستند؟ مواد و روشها: اين پژوهش مطالعه‌اي توصیفی و از نوع مقطعی است که با هدف تعیین ميزان و علل حاملگي‌هاي ناخواسته و نحوه به‌كارگيري روش‌هاي جلوگيري از بارداري و همچنين دستیابی به دلايل عدم استفاده از اين روشها به منظورشناخت عوامل مؤثر بر حاملگي‌هاي ناخواسته و تعيين ميزان نيازهاي برآورد نشده كه همگي در چگونگي كنترل رشد جمعيت تأثير دارند، برنامه‌ريزي و اجرا شده است. در اين مطالعه نمونه تصادفي شامل 168 زن حامله مراجعه کننده به کلینیک‌هاي زنان و زایمان شهر تهران طی مدت 6 ماه (آذر1378 الي خرداد 1379) مورد مطالعه قرار گرفتند. روش و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه بود. پرسشنامه‌ها به وسيله داوطلبين و با حضور محقّق تكميل گرديد و اطلاعات از روش‌هاي Fisher Exact Test، 2 و رگرسيون لجستيك و با استفاده از نرم افزار آماري SPSS تجزيه و تحليل و 05/0P< به عنوان سطح معني‌داري در نظر گرفته شد. نتایج: طبق نتايج حاصل از اين مطالعه ميزان پاسخگويي 28/89% بود. از میان کل نمونه‌هاي مورد مطالعه94 مورد (63%) سابقه استفاده از وسايل جلوگيري از حاملگي را گزارش كردند. از ميان 150 پاسخ‌دهنده 47 مورد (3/31%) بارداري ناخواسته و 103 مورد (7/68%) حاملگي با برنامه قبلي داشتند. 23 مورد (49%) از حاملگي‌های ناخواسته، حاصل شكست روش‌هاي جلوگيري و يا حاصل عدم استفاده صحيح از روش‌ها بود. در هر حال اين حاملگي‌ها در حين استفاده از وسايل جلوگيري از بارداري اتفاق افتاده بود. 24 مورد (51%) زنان زماني باردار شده بودند كه تمايلي به حاملگي نداشتند؛ ولي به دلايلي نتوانسته‌ بودند از روش‌هاي پيشگيري از بارداري استفاده كنند. از ميان متغيرهاي دموگرافيك مورد مطالعه، نسبت حاملگي‌هاي بدون برنامه در زنان زير بيست سال و بالاي 40 سال افزايش داشت و در اين دو گروه رابطه ضعيفي بين سن و نوع حاملگي (056/0=P) مشاهده شد. همچنين بين حاملگي‌ بدون برنامه با وضعيت تحصيلي همسران ارتباط معني‌دار ديده شد(05/0P<). با استفاده از آزمون آماري 2 از ميان متغيرهاي زمينه‌اي تنها متغيرهاي تعداد فرزندان پسر(01/0P<) و دختر (0001/0P<) و تعداد حاملگي‌هاي قبلي (01/0P<) رابطه معني‌داري را نشان داد. نتیجه‌گیری: پائين بودن ميزان به‌كارگيري روش‌هاي جلوگيري از بارداري در تحقيق حاضر نشانگر اين مطلب است كه دست‌اندركاران تنظيم خانواده در تشويق و ترغيب گروه زنان علاقه‌مند به جلوگيري از بارداري كاملاً موفق نبوده‌اند. همچنين ميزان شيوع بالاي بارداري‌‌هاي ناخواسته در ضمن استفاده از وسايل جلوگيري، ناشي از شكست روش و يا عدم استفاده صحيح مي‌باشد و نشانگر اين مطلب است كه آموزش در جهت ارتقا سطح توانايي و بهبود وضعيت زنان در جهت توانمندي در كنترل و تنظيم زمان حاملگي‌ آنها لازم و بديهي است. همچنين آموزش به زنان در مورد زمان و چگونگي استفاده از وسايل پيشگيري ضروري است. Introduction: Unwanted pregnancy is one of the most important public health problem worldwide and causes much stress and unhappiness for the woman and her partner and possibly for the child if the pregnancy continues. As a result it could be a problem for society as a whole. According to the statistics, worldwide 75 million out of 175 million pregnancies are unwanted and 45 millions end up with abortion each year. This study aims to way up the rate of unmet needs (needs for contraception but not using them for a reason) and the causes of them. It also aims to answer to this question, that why women are not able to chronolgically plan their pregnancies and nursing their children. Materials and Methods: This is a cross sectional study that aims to investigate the extent and the causes of unplanned pregnancies, the use of contraceptive methods and the reasons for not using them in order to explore the effective factors of unwanted pregnancies and measuring the rate of unmet needs that all affect on the control of population growth rate in Tehran, Iran. A random sample of 168 pregnant women who attended to the women clinics in Tehran, were interviewed in a period of six months (December 1998 to May 1999), using a questionnaire. The questionnaires were completed by the participants. The data were analysed by Fisher Exact Test, 2, lojestic Regression using SPSS software program and the significance level was based at P<0.05. Results: According to the results, the response rate was 89.28%. Among all of the sampled women 94 (63%) used contraceptions. Out of 150 respondents, 47 (31/3%) had unplanned and 103 (68.7%) had planned pregnancies. Twenty three (49%) of the unplanned pregnant women used contraception and the current pregnancy stemmed from the failure of the contraceptive method they were using. Twenty four (51%) women with unplanned pregnancies said that they did not plan to become pregnant, but for a variety of reasons they were not using contraception. Among demographic variables (women and their partners) the percentage of unwanted pregnancies in women under 20 and above 40 years of age was increased and this relationship showed a tendency to be significant (P=0.056). There was also a significant relationship between the partners education levels and the type of pregnancy (wanted or unwanted, P< 0.05). Moreover, a significant relationship between the number of boys (P<0.01); girls (P<0.0001); previous number of pregnancies (P<0.01) and the current pregnancy being wanted or unwantermd. Conclusion: The low prevalence of contraceptive use in this group indicates the failure of family planning clinics to motivate their target groups in using contraception for preventing unwanted pregnancies. The high prevalence of unwanted pregnancies while using contraceptive methods suggests the need for education to improve women’s knowledge about how and when to use the methods in order to increase their ability to plan their pregnancies. عوامل موثر، بارداری ناخواسته، تنظیم خانواده، وسایل پیشگیری از بارداری، بارداری های برنامه‌ریزی نشده Effective factors, Unwanted pregnancy, Unplanned pregnancy, Family planning, Contraception 249 259 https://www.jri.ir/article/160 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/160.pdf FarkhondehAmin ShokraviDepartment of Health Education, Faculty of Medical Sciences, Tarbiat Modarres University, Tehran, IranAmin_Shokr@yahoo.com391PhilippaHowden Chapmanفیلیپاهودن چپمن393