en مقايسه آگاهي و نگرش و عوامل مرتبط درخصوص عقيم‌سازي بين زوجين استفاده‌كننده از اين روش و استفاده كنندگان از ساير روش‌هاي پيشگيري از بارداري در شهر همدان،1381 مقدمه: نگراني اصلي از افزايش جمعيت جهان، تهديد جان ميليونها نفر است كه اكثر آنان را زنان و كودكان تشكيل مي‌دهند. هنوز 50-25% زنان كشورهاي در حال توسعه آخرين حاملگي خود را ناخواسته ذكر مي‌كنند. هدف كنترل مواليد كاهش حاملگي ناخواسته و به طور كلي ارتقاء سلامت جسمي و رواني زنان و حتي كودكان است. عقيم‌سازي (بستن لوله‌هاي رحمي زنان و يا وازكتومي در مردان) يكي از روش‌هاي مطمئن پيشگيري از بارداري است. در مطالعات مختلف عوامل مرتبط در انتخاب و عدم انتخاب عقيم‌سازي نظير سن، سن ازدواج، تعداد فرزندان، اعتقادات مذهبي و ديگر عوامل كمابيش ذكر شده است. مطالعات مختلف آسيايي و آفريقائي نشان داده است افرادي كه عقيم‌سازي را انتخاب مي‌كنند داراي نگرش مثبت نسبت به آن و افرادي كه عقيم‌سازي را انتخاب نمي‌كنند، داراي نگرش منفي نسبت به آن يا بي‌نظر مي‌باشند. اما آگاهي در هر دو گروه در اغلب مطالعات ضعيف مي‌باشد. لذا تحقيق حاضر با هدف تعيين و مقايسه آگاهي، نگرش و عوامل مرتبط در زوجين انتخاب كنندة روش عقيم‌سازي و واجدين شرايط عقيم‌سازي كه از ساير روش‌هاي پيشگيري از بارداري استفاده مي‌كنند در همدان در سال 1381 انجام گرفت. مواد و روشها: تحقيق توصيفي بر روي 130 زوج شامل 65 زوج انتخاب كننده عقيم‌سازي و 65 زوج استفاده كننده از ساير روش‌هاي پيشگيري از بارداري داراي حداقل سه فرزند، صورت گرفت. كليه زوجين از مراجعه كنندگان به بيمارستان (جهت انجام عقيم‌سازي) يا مراكز بهداشتي (جهت دريافت وسايل پيشگيري از بارداري) انتخاب شدند. سن، سطح سواد، قوميت، محل سكونت، شغل، تعداد فرزند، طول مدت ازداوج، سن آخرين فرزند، تفاوت تعداد فرزند موجود و ايده‌آل، علت روش جلوگيري از بارداري و اطلاعات مربوط به آگاهي و نگرش و ساير موارد در پرسشنامه ثبت شد. از روش‌هاي آماري 2، فيشر، آناليز واريانس، ضريب همبستگي، آزمون t، كروسكال واليس استفاده شد. نتايج: از ميان زوجين انتخاب كننده عقيم‌سازي، 3/52% دانش ضعيف و 5/78% نگرش مثبت داشتند.30% از ميزان احتمال برگشت باروري و 5/17% از زمان رفع خطر حاملگي، پس از وازكتومي آگاه بودند. در زوجين واجد شرايط عقيم‌سازي كه از ساير روش‌هاي پيشگيري از بارداري استفاده مي‌كردند، 8/50% دانش ضعيف و 3/49% نگرش بي‌نظر داشتند. 20% زوجين از ميزان احتمال برگشت باروري پس از عقيم‌سازي و 8/13% از زمان رفع خطر باروري پس از وازكتومي آگاه بودند. بين دانش دو گروه تفاوت معني‌دار ديده نشد؛ در حاليكه بين نگرش دو گروه اختلاف معني‌دار وجود داشت (01/0 p). منبع كسب اطلاعات در 7/27% خانم‌هاي انتخاب كننده عقيم‌سازي مراكز بهداشتي، درماني و در 9/16% آقايان دوستان و آشنايان ذكر شد. نتيجه‌گيري: افراد انتخاب كننده عقيم‌سازي با آگاهي ضعيف و نگرش مثبت اقدام به عقيم‌سازي مي‌كنند و افراد واجد شرايط با نگرش بي‌نظربدلیل ناآگاهي اقدام به آن نمي‌كنند. لذا توصيه مي‌شود در زمينه آموزش صحيح و مشاوره در انتخاب اين عمل و حتي عدم انتخاب آن دقت صورت گيرد. اين امر حتي مي‌تواند با استفاده از روش‌هاي آموزش جامعه‌نگر مثل استفاده از رابطين زن و مرد با توجه به تأثير گزار بودن دوستان صورت گيرد. Introduction: The main concern about increase in the world's population is the threat of millions of human lives, the majority of whom are women and children. Still 25–50% of the last pregnancies in developing countries are unwanted. The aim of birth control is to decrease unwanted pregnancies and ultimately improving physical and emotional health of women and even children. Sterilization (tubal ligation in women or vasectomy in men) is one of the most reliable contraceptive methods. Various studies have referred to age, marriage age, number of children and religions beliefs as the related factors for selection of sterilization as a contraceptive method. Asian and African studies demonstrate that couples who choose sterilization as a contraceptive method have a positive attitude and those who do not choose it have a negative or neutral attitude toward sterilization. However, knowledge of both groups about sterility is mostly poor. This project aims to identify and compare knowledge, attitude and the related factors which involve with choosing sterilization as a contraceptive method in users of sterilization method and in users of other contraceptive methods, in Hamedan city in 2003. Materials and methods: The descriptive study was performed on 130 couples, including 65 couples who chose sterilization and 65 couples who chose other contraceptive methods, with at least 3 live children. All couples had either referred to Hamedan's hospitals (for sterilization) or to health care centers (to get contraceptives). Information characteristics such as, age, education, race, address, career, number of children, duration of marriage, age of last child, discrepancy between number of children and the desired number of children, reasons for choosing the contraceptive method, related knowledge and attitude, were recorded in the questioner. Statistical methods include chi-square, analysis of variance, correlation coefficient, t-test, Fisher and Kroscal Valis were used. Results: Among the couples, who selected sterilization, 52.3% had a poor knowledge and 78.5% had a positive attitude. Thirty percent of subjects were aware of the rate of reversibility of fertility and 17.5% were aware of the duration of contraception use after vasectomy. Among the eligible couples for sterilization who were using other contraceptive methods, 50.8% had a weak knowledge and 49.3% had neutral attitude. Twenty percent of couples were aware of the rate of reversibility of fertility following sterilization and 13.8% were aware of the duration of using a contraceptive method after vasectomy. There was no significant difference between knowledge of two groups while there was a significant difference between their attitudes (p<0.01). The source of information in 27.7% of women who chose sterilization was the health care centers and that of 16.9% of such men were relatives and friends. Conclusion: Couples with poor knowledge and positive attitude tend to choose sterilization and those who have a neutral attitude do not select it. Education and counseling are highly recommended for both selecting and not selecting sterilization as a contraceptive method. عقیم سازی، لوله بستن زن، وازکتومی، آگاهی و نگرش در تنظیم خانواده، روشهای پیشگیری از بارداری Sterilization, Tubectomy, Vasectomy, Knowledge, Attitude, Family planning, Contraceptive method 259 268 https://www.jri.ir/article/161 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/161.pdf GitiOzgoliDepartment of Midwifery, Faculty of Nursing and Midwifery, Shaheed Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Irangozgoli@yahoo.com395MahbobehAhmadiDepartment of Midwifery, Faculty of Nursing and Midwifery, Shaheed Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحبوبه احمدي396ShadiGoliDepartment of Midwifery, Faculty of Nursing and Midwifery, Shaheed Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranشادي گلي397AlirezaAkbarzadeh BaghbanDepartment of Biostatistics, Faculty of Paramedical, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranعليرضا اكبرزاده باغبان 398