en بررسي ارتباط آلودگي هوا با ميزان تراكم وشاخص‌هاي بيوشيميايي استخوان در ساكنين مناطق مختلف تهران مقدمه: استئوپروز يكي از بيماري‌هاي شايع و بدون علامت است. در ايران 50% مردان بالاي 50 سال و70% زنان بالاي 50 سال مبتلا به استئوپروز يا استئوپني هستند. به علاوه كمبود ويتامين D نيز در شهر تهران از شيوع بالايي برخوردار است. از آنجا كه وضعيت آلودگي هوا در شهر تهران بحراني است و آلودگي هوا مي‌تواند يكي از موارد تأثيرگذار بر ميزان ويتامين D سرمي باشد، اين مطالعه با هدف بررسي ارتباط آلودگي هوا در شهر تهران با ميزان شاخص‌هاي استخواني انجام شد. مواد و روشها: در اين مطالعه تعداد 184 فرد 69-20 ساله ساكن شهر تهران به صورت تصادفي از 14 بلوك در شعاع Km4 از 5 ايستگاه هواشناسي انتخاب شدند. مناطق به 2 منطقه پاك و آلوده تقسيم و سپس ويتامين D، كلسيم، فسفر، آلكالين فسفاتاز، پاراتورمون و تراكم استخواني در ناحيه لگن و كمر بررسي شد. براي تحليل داده‌ها نرم‌افزار آماري (11.5) SPSS، آزمون T براي مقايسه ميانگين مقادير به دست آمده، آزمون 2 براي متغيرهاي كيفي و Fisher Exact Test در موارد لزوم مورد استفاده قرار گرفت. براي مقايسه ميزان خطر و خطر نسبي از Odds Ratio يا Relative Risk و براي مقايسه چندين ميانگين از آناليز واريانس استفاده شد. سطح‌ معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: بطور كلي 6/79% افراد مورد مطالعه مبتلا به كمبود ويتامين D بودند. كمبود ويتامينD سرم در مردان ساكن منطقه آلوده (2/86%) نسبت به مردان ساكن منطقه پاك (8/61%) بالاتر بود (029/0p=). شانس خطر كمبود ويتامينD در مرداني كه در منطقه آلوده زندگي مي‌كردند، 675/1 برابر ساير مردان مورد مطالعه بود (خطر نسبي=675/1 و نسبت شانس=869/3). استئوپروز نيز در مردان و زنان منطقه آلوده (6/0%) بيشتر از ساكنين منطقه پاك (0/0%) بود (034/0p=) و افرادي كه در منطقه آلوده زندگي مي‌كردند در مقايسه با ساكنين منطقه پاك 26/6 برابر بيشتر در معرض ابتلا به استئوپروز بودند. نتيجه‌گيري: بنابر نتايج اين مطالعه مواجهه با آلودگی هوا می‌تواند خطر ابتلا به استئوپروز را به نسبت بالایی افزایش دهد. از آنجا كه متغير محل سكونت ممكن است به سادگي امكان‌پذير نباشد، در نظر داشتن ساير راه‌هاي مقابله با كمبود ويتامين D مانند غني‌سازي مواد غذايي با ويتامين D مي‌تواند كمك كننده باشد. Introduction: Osteoporosis is a common worldwide health-related problem. About 50% of men and 70% of women aged 50 years and over suffer from osteoporosis or osteopenia in Iran.Vitamin D deficiency has a high prevalence in Tehran population. Materials and Methods: This study was carried out on 184, 20-69 year old residents of 14 blocks around(4 kilometers) of 5 air pollution stations in Tehran.These stations were divided into 2 areas (polluted and non polluted). For all paricipum in study BMD and serum marker include vitamin D, Ca, P, Alk-ph, PTH and bone mineral density in lumbar region (L2-L4) and hip were assesed. SPSS (II.5) was used for stafistical Analysis. The difference between mean values was assessed with student T- test, 2 for quatitative measures and if necessary, Fisher Exact Test was used. Risk was evaluated with relative risk and Odds Ratio. P- value less than 0.05 was percived as significant. Results: Vitamin D deficiency prevalence in the men in polluted areas was higher than the men in non polluted areas (p=0.029). prevalence of osteoporosis in polluted areas in both sex was higher in contrast to non-polluted. (0.6% and 0.0% respectively, p=0.034). the chance of vitamin D deficiency in men living in polluted areas was 1.675 greater than the other men (odds ratio: 3.869, relative risk: 1.675). Conclusion: living in air-polluted areas can be an important risk factor for osteoporosis. Since the change in residency place may not be so simple, attention should be paid to the other aspects to decrease vitamin D- deficiency. Food fortification with vitamin D would be a good choice. آلودگی هوا، استئوپروز، ویتامین D، تراکم معدنی استخوان، الگوی زندگی، شهر نشینی، شاخصهای بیوشیمیائی Air pollution, Osteoporosis, Vitamin D, BMD, Life style, Civilization, Biochemical marker 43 53 https://www.jri.ir/article/173 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/173.pdf ZibaTaghizadehFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزيباتقی‌زاده390MitraZolfaghariFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranميتراذوالفقاری389SoroushMortaz HejriEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسروشمرتاض هجری402JilaMaghbouliEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranژيلامقبولی392AnooshirvanKazemnejadDepartment of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranانوشيروانكاظم‌نژاد252MohammadPajouhiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدپژوهيemrc@sina.tums.ac.ir383