en همخواني سونوگرافي انگشت و روش DXA در تشخيص تغييرات استخواني در بيماران دياليز خوني مقدمه: استئوپروز در بيماران دياليزي شايع است و روش DXA كه استاندارد طلايي تشخيص آن است، همه جا در دسترس نيست. سونوگرافي كمي انگشتان، روشي غيرتهاجمي، ارزان و قابل حمل براي بررسي پوكي استخوان است كه در حال حاضر اطلاعات اندكي درباره همخواني نتايج آن با روش DXA در بيماران دياليز خوني وجود دارد. اين مطالعه براي بررسي همين مطلب در بيماران دياليز خوني طراحي شد. مواد و روشها: افراد مورد مطالعه، بيماران مبتلا به نارسايي كليه تحت دياليز خوني بودند كه در بخش سنجش تراكم استخوان مركز تحقيقات غدد درون‌ريز و متابوليسم دانشگاه علوم پزشكي تهران مورد بررسي قرار گرفتند. تراكم توده استخوان در نواحي كمر و لگن (گردن و منطقه عمومي ران) به روش DXA و با استفاده از دستگاه GE-Lunar (DPX-MD, USA) و در ناحيه انگشتان به روش سونوگرافي كمي با استفاده از يك دستگاه DBM-Sonic 1200 (Italy) صورت گرفت. متغير اندازه گيري شونده در سونوگرافي انگشتان Amplitude-dependent Speed of Sound (Ad-SOS) بود. نرم افزار مورد استفاده (10) SPSS بود و جهت سنجش حساسيت و ويژگي روش سونوگرافي انگشت، منحني ROC رسم شد. سطح معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: ‌در اين مطالعه مقطعي، 64 بيمار دياليز خوني با متوسط سني 20/15 33/51 سال كه بطور متوسط 62/4545/49 ماه تحت دياليز خوني قرار داشتند مورد مطالعه قرار گرفتند. با استفاده از روش DXA ، در3/31% بيماران، استئوپروز يافت شد (25% در ناحيه گردن ران، 8/18% در ناحيه عمومي ران و 9/7% در ناحيه كمر). با استفاده از روش QUS انگشتان در 1/28% بيماران استئوپروز مشاهده گرديد. با استفاده از منحني ROC حساسيت5/2-T-Score ≤ در انگشتان براي تشخيص پوكي استخوان درناحيه گردن و عمومي ران وناحيه كمر به ترتيب 5/37%، 50% و 80% و ويژگي آن براي اين تشخيص در نواحي فوق‌الذكر به ترتيب 75% و77% و76% بود. سطح زير منحني براي نواحي گردن و عمومي ران و ناحيه كمر به ترتيب 692/0 (022/0= P-value)، 701/0 (031/0=P-value) و 809/0 (023/0= P-value) بود. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد سونوگرافي انگشتان، مي‌تواند در غربالگري بيماران دياليز خوني براي پوكي استخوان روش مناسبي باشد. افرادي كه با اين روش احتمال پوكي استخوان در آنها مطرح شود، براي تأييد نهايي تشخيص بايد مورد سنجش تراكم استخوان به روش DXA قرار گيرند. Introduction: Many patients under hemodialysis, have osteopenia or even osteoporosis by the definition of the World Health Organization based on bone mineral density (BMD). Dual-energy X-ray absorptiometry (DXA), the standard method to assess BMD, is not always available. Quantit-ative ultrasound (QUS) of phalanx is an inexpensive, mobile, and radiation-free diagnostic alterna-tive. There is few data about correlation of this method with DXA in patients undergoing hemo-dialysis. The present study assessed the value of QUS in detecting changes in bone structure in pat-ients under hemodialysis compared with DXA. Materials and Methods: The patients had End Stage Renal Disease (ESRD) who was referred for Bone densitometry in BMD ward of EMRC. BMD of the hip (neck and total) and spine was measu-red using a GE-Lunar DXA device (DPX-MD). QUS of phalanx was done in all of them using a DBM-Sonic 1200 device. This device measures amplitude dependent speed of sound (Ad-SOS). SPSS (10) was used for statistical analysis. ROC curve was drawn to measure the sensitivity and specificity of QUS of phalanx. P- Value less than 0.05 were considered as significant. Results: In a cross-sectional analysis, 64 patients (37 men) with a mean age of 51.33+-15.20 years and mean dialysis time of 49.45+-45.62 months (2-180), were studied. DXA measurements established the diagnoses of osteoporosis in 31.3% in any of the total of femur or neck of femur or L2-L4 regions (25% in Neck , 18.8% in Total , 7.9% in L2-L4 regions).Using QUS of phalanx, osteoporosis diagnosed in 28.1% of patients . Using ROC curve, sensitivities of T-score ≤-2.5 of phalanx for diagnosing of osteoporosis in neck and total of hip and L2-L4 regions were respectively 37.5% and 50% and 80% and specificities were respectively 75% and 77% and 76%. Area under curve for neck, total and spine regions were 0.692 (P-value=0.022), 0.701 (P-value=0.031), 0.809 (P-value=0.023), respectively. Conclusions: QUS of phalanx can be recommended for screening osteoporosis among hemodialysed patients. Those suspected of osteoporosis, should be examined by additional DXA measurement for establishment of diagnosis. پوکی استخوان، تراکم معدنی استخوان، DXA، DXL، دیالیز خونی Osteoporosis, BMD, DXA, QUS, Hemodialysis 93 98 https://www.jri.ir/article/179 /documents/fullpaper/fa/179.pdf ZohrehHamidiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزهرهحميدي381MitraMahdavi-mazdehDepartment of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranميترامهدوي‌‌مزده419SimaMaziarDepartment of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسيمامازيار420Abbas AliKeshtkarTehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعباس‌عليكشتکار394MohammadPajouhiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدپژوهيemrc@sina.tums.ac.ir383