en بررسی ميزان موفقيت حاملگی در دو روش نزديكي زمان بندي‌شده وتلقيح داخل رحمي اسپرم در بيماران مبتلا به آمنوره هايپوتالاميک مراجعه کننده به مرکز تحقيقات ناباروري وليعصر زمينه و هدف: آمنوره هايپوتالاميك يكي از شايع‌ترين اشكال عدم تخمك‌گذاري است كه در آن كمبود ترشح ضرباني GnRH ديده می‌شود. در صورت رد علل تخمداني و هيپوفيزي عدم تخمك‌گذاري اين تشخيص مطرح مي‌شود. شايع‌ترين نوع آن سركوب عملكرد توليد مثل است كه اغلب نوعي پاسخ رواني- زيست‌شناختي به حوادث زندگي است و آمنوره هايپوتالاميك عملكردي ناميده مي‌شود. بيماران مبتلا به آمنوره هايپوتالاميك كه خواهان حاملگي هستند بايد تحت تحريك تخمک‌گذاری توسط گونادوتروپين‌هاي اگزوژن و يا GnRH قرار گيرند. GnRH به طور مداوم و به شكل ضرباني توسط يك پمپ كوچك قابل حمل به دو روش داخل وريدي و زيرجلدي تجويز مي‌شود. بسياري از بيماران آن را نامناسب مي‌دانند زيرا مجبور هستند در زمان خواب نيز آن را همراه داشته باشند. متاسفانه در ايران پمپ تجويز GnRH در دسترس نیست و بنابراين جهت القاء تخمک‌گذاری از گونادوتروپين اگزوژن استفاده مي‌شود. پس از تحريك تخمک‌گذاری، بيماران يا توصيه به نزديكي زمان‌بندي شده (TI) و تلقيح داخل رحمي اسپرم (IUI) مي‌شوند و يا تحت لقاح آزمايشگاهي (IVF) و حتي ترزيق داخل سيتوپلاسمي اسپرم ICSI)‌( قرار مي‌گيرند. TI روشي آسان وكم هزينه‌تر نسبت به IUI و IVF است. هدف از اين مطالعه مقايسه ميزان موفقيت حاملگي در دو روش IUI و TI مي‌باشد. روش بررسي: اين مطالعه به صورت گذشته‌نگر روي 36 بيمار مبتلا به آمنوره هايپوتالاميك مراجعه كننده به مرکز تحقيقات ناباروري بيمارستان وليعصر دانشگاه علوم پزشكي تهران در فاصله فروردين 1378 لغايت بهمن 1383 انجام شد. اين افراد بر اساس معيارهاي ورود و خروج، در مطالعه شركت نمودند. افراد پس از تحريك تخمک‌گذاری، توسط يكي از دو پروتكل درماني IUI و TI تحت درمان قرار گرفتند و سپس از نظر ميزان موفقيت حاملگي با هم مقايسه گرديدند. از جمله معيارهای ورود، سن بين 40- 20 سال و اسپرموگرام طبيعي بود. پرونده‌هايی که در آن علت ناباروري، عامل مردانه ذكر شده بود، آنومالی رحمی همزمان و يا انسداد لوله رحمی وجود داشت، از اين مطالعه خارج شدند. روش‌هاي آماري اين مطالعه Unpaired Student t- test و Fisher’s Exact test و نرم افزار مورد استفاده (10.5) SPSS و سطح معني‌داري 05/0P< در نظر گرفته شد. نتايج: در گروه TI از 27 سيكل، 19 مورد حاملگي (37/70%) و در گروه IUI از 29 سيكل، 7 مورد حاملگي (13/24%) اتفاق افتاده است كه اختلاف بين اين دو روش درمانی معني‌دار است (05/0=p). از نظر تعداد سقط، حاملگی خارج رحمی و چندقلويي اختلاف معني‌داري بين دو گروه وجود نداشت. همچنين از نظر مدت زمان ناباروري، ميانگين سن و ساير مشخصات دموگرافيك و زمينه‌اي اختلاف معني‌داري بين دو گروه وجود نداشت. نتيجه‌گيری: نتايج اين مطالعه نشان می‌دهد که روش TI با توجه به سهولت، ارزانی و نياز به تجهيزات کمتر می‌تواند به‌عنوان اولين روش جهت درمان بيماران مبتلا به ناباروري با علت آمنوره هايپوتالاميک مورد توجه قرارگيرد و روش‌های ديگر به عنوان گام‌های بعدی در درمان اين بيماران لحاظ شود. Introduction: Hypothalamic amenorrhea is one of the most prevalent problems leading to anovu-lation which is due to decrease in pulsatile release of GnRH. This diagnosis can be confirmed only after exclusion of ovarian and pituitary causes lead to anovulation. The most prevalent form, which leads to suppress of reproductive physiology is termed functional hypothalamic amenorrhea. It is a kind of psycho-biological answer to events in life. Patients affected with hypothalamic amenorrhea who want to become pregnant must be induced by exogenous gonadotropin or GnRH to ovulate. Continuous and pulsatile forms of GnRH are administerred intra venously or subcutaneously by a portable mini-pump. Most patients consider this method inappropriate because they are obliged to hold a mini-pump with themselves even while they are sleeping. The GnRH pump is not available in Iran. Consequently, exogenous gonadotropin is used for an ovulation induction, then timed intercourse (TI) or intrauterine insemination (IUI) are recommended. More over, In vitro fertiliza-tion (IVF) or even intracytoplasmic sperm injection (ICSI) techniques could be used. TI is an easier and cheaper method in comparison with IVF and IUI. The objective of this study is to compare the pregnancy success rate of the two methods of TI and IUI. Materials and Methods: In this clinically retrospective study, hypothalamic amenorrhea patients referred to infertility clinics of Reproductive Health Research Center, Tehran, Iran. They registered between April 1999 to March 2005 were considered. Patients were selected based on meeting the entrance criteria of this study. TI or IUI, after induction of ovulation was administered and the rate of successful pregnancies was compareed. Among Entrance criteria, age between 20 to 40 years and normal spermogram could be cited. The cases with infertility due to the male factor, uterine anoma-ly and fallopian tube obstruction were excluded. Results: In the TI group, from 27 cycles, there were 19 pregnant women (70.37%). In the IUI group, from 29 cycles, there were seven pregnant women (24.13%). The difference between these two methods was significant (p=0.05). Differences in the number of abortions and ectopic pregnancies between the two groups were not significant. Duration of infertility, mean age, and other demogra-phic characteristic were not significant different factor between the two groups. Conclusion: The results of this study support the TI as the first-line treatment method of hypotha-lamic amenorrhea. Taking into consideration the easy usage, low cost, and lack of demand for equi-pment in this method could be recommended as the first step for treatment of hypothalamic ameno-rrhea's infertile patients. آمنوره هایپوتالامیک، ناباروری، نزدیکی زمان بندی شده، تلقیح داخل رحمی اسپرم Hypothalamic amenorrhea, Infertility, Timed intercourse, Insemination 171 177 https://www.jri.ir/article/185 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/185.pdf TaherehEftekharVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranطاهره افتخار432ShirinGhazizadehVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranشيرينقاضی‌زادهshirin_ghazizadeh@yahoo.com433LadanKashaniDepartment of Obstet . and Gynecol . of Tehran Medical Sciences University .Emam khomayni Hospital، Valiaser Hospital, Tehran, Iranلادنكاشانی434MaryamBagheriVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمريمباقري435