en رابطه بين عزت نفس و منبع كنترل با استرس ناباروري زنان و مردان نابارور زمينه و هدف: همانگونه كه پديدة ناباروري تحت تأثير عوامل فيزيولوژيك به وجود آمده و در قلمرو علوم پزشكي قرار مي‌گيرد، داراي جنبه‌هاي رواني- ‌اجتماعي بوده و در قلمرو علوم رفتاري و اجتماعي نيز قرار مي‌گيرد. اكنون مطالعات رو به گسترشي وجود دارد كه نشان داده‌اند كه عوامل روانشناختي مي‌توانند هم در ايجاد ناباروري دخالت داشته باشند و هم اينكه ناباروري مي‌تواند پيامدهاي روانشناختي بسياري را با خود به همراه داشته باشد؛ از جمله اين مؤلفه‌هاي روانشناختي، مي‌توان از استرس ناباروري، كنترل دروني – بيروني و عزت نفس نام برد. پژوهش حاضر در نظر دارد ضمن بررسي ارتباط خرده مقياس‌هاي منبع كنترل (دروني بودن،‌ شانس و اعتقاد به قدرتمندي ديگران) و عزت نفس با استرس ناباروري با مؤلفه‌هاي (ارتباطي، جنسي،‌ اجتماعي، ‌سبك زندگي بدون فرزند و نياز به والد بودن) ارتباط استرس كلي با عامل جنسيت را مشخص نمايد. روش بررسي:30 زن و 30 مرد نابارور بدون ارتباط همسري با عامل ناباروري زنانه يا مردانه با تكميل پرسشنامه‌هاي عزت نفس روزينبرگ (1989)، منبع كنترل دروني- بيروني لونسون (1975) و پرسشنامه استرس ناباروري نيوتن و همكاران (1999) در اين پژوهش شركت كردند. تمامي افراد مورد مطالعه از مراجعين به كلينيك ناباروري رويان جهت درمان ناباروري و به روش نمونه‌گيري تصادفي منظم در فاصله تابستان تا زمستان 1382 انتخاب شدند. جهت آناليز داده‌ها از نرم افزار آماري SPSS استفاده و 05/0p<به عنوان سطح معني‌داري در نظر گرفته شد. نتايج: براساس نتايج تحقيق، بين عزت نفس و تمامي مؤلفه‌های استرس ناباروري (جنسي، ارتباطي- اجتماعي وسبك زندگي بدون فرزند و نياز به والد بودن) رابطه معكوس و معني‌داري (05/0p<) وجود دارد و از بين مؤلفه‌هاي استرس ناباروري، موضوعات جنسي بالاترين ضريب همبستگي را با عزت نفس داشت. علاوه بر اين، بين منبع كنترل بيروني (با گرايش قدرتمندي ديگران) و مؤلفه‌هاي جنسي، ارتباطي، اجتماعي و سبك زندگي بدون فرزند و بين منبع كنترل بيروني با (گرايش شانس) و مؤلفه‌هاي ارتباطي- اجتماعي و نياز به والدشدن زنان و مردان نابارور رابطه معني‌داري (05/0p<) وجود داشت. هر چند تفاوت بين استرس ناباروري زنان و مردان نابارور معني‌دار نبود، ولي بر اساس تحقيق، نمرات زنان نابارور در تمامی مؤلفه‌هاي استرس ناباروري (اجتماعي، جنسي، ارتباطي، سبك زندگي بدون فرزند و نياز به والد بودن) بيشتر از نمرات مردان نابارور بوده و از بين اين مولفه‌ها، موضوعات جنسي در زنان نابارور و موضوعات ارتباطي در مردان نابارور بالاترين ضريب همبستگي را در جهت معكوس با عزت نفس آنها داشت. نتيجه‌گيري: نتايج تحقيق نشان داد كه در بررسي پديده ناباروري، عوامل روان‌شناختي، از اهميت نسبي برخوردار بوده و نيازمند است كه در تحقيقات آينده به نقش ساير عوامل روانشناختي، همچنين عوامل اجتماعي ناباروري توجه شود. Introduction: As infertility is known as a physiological effect, it is also a psycho-social effect. Recently, there are a lot of developing research showing that psychological factors can be a cause of infertility, and also infertility can have psychological outcomes. From psychological factors, it should be to address of infertility- related stress, Internal- External locus of control and self esteem .The Objective of the Study was to investigate the relationship between infertility- related stress (sexual, social, relationship, rejection of child- free life style and need for parenthood) with self- esteem and locus of control in non- related infertile men and women in Tehran, Iran. Materials and Methods: sixty infertile men and women (Not related together), were selected randomly from Royan Infertility clinic in summer-winter, 2003, they were completed Newton`s Fert-ility Problem Inventory(1999), Rosenberg’s Self-Esteem Questionnaire(1990), and Levenson`s Inter-nality, Powerful-Others and Chance Locus of Control Scales (1975). Statistical Analysis was done with by using SPSS software. Results: The results showed a significant negative relationship (p<0.05) between self- esteem and components of (sexual, social, relationship, rejection of child- free life style and need for parenth-ood) infertility- related stress. Sexual issues had the highest correlation with self-esteem. Significant relationship (p<0.05) was found between external locus of control (believing in powerful others) and sexual, relationship, social, and rejection of child- free life style. The relationship between external locus of control (chance) and the relationship and need for parenthood components were also signi-ficant (p<0.05). Although the difference between infertility- related stress of men and women was significant, women in comparison with men had higher scores in all components. Sexual issues in women and relationship issues in men had the highest correlation with their self- esteem of all the components. Conclusion: According our result in infertility investigation, the psychological factors have Relative importance, and in the future researches, it is necessary to go behind psychological factors such as social factors. ناباروری، عزت نفس، منبع کنترل، استرس ناباروری، تفاوتهای جنسی Infertility, Stress, Self- esteem, Locus of control, Sex differences 194 205 https://www.jri.ir/article/188 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/188.pdf TouranAlizadehDepartment of Psychology, Faculty of Psychology, Tehran Tarbiyat Moalem University, Tehran, Iranتورانعليزاده440Mohammad NaghiFarahaniDepartment of Psychology, Faculty of Psychology, Tehran Tarbiyat Moalem University, Tehran, Iranمحمد نقيفراهاني farahani@saba.tmu.ac.ir217MehrnazShahrarayDepartment of Psychology, Faculty of Psychology, Tehran Tarbiyat Moalem University, Tehran, Iranمهرنازشهرآراي441ShahrzadAlizadeganDepartment of Epidemiology and Reproductive Health Royan Institute, Tehran, Iranشهرزادعليزادگان442