en بررسی روند تغييرات ميانگين سن اوّلين قاعدگی در دختران ايرانی زمينه و هدف: در جريان بلوغ، اولين قاعدگی يا منارک يک رخداد خاص محسوب می‌شود. مطالعة سن شروع قاعدگی در دختران مناطق مختلف ايران، با توجه به ويژگی‌هاي جغرافيايي و بومی هر منطقه ضروری است. از سوی ديگر تغييرات اين شاخص مهم در طول زمان، نشان‌دهنده روند تغييرات احتمالی آن خواهد بود و مطالعة آن در فواصل زمانی مختلف اهميتی دو چندان خواهد يافت. اين پژوهش تعيين روند تغييرات اين شاخص را در متولدين يک دوره زمانی نسبتاً طولانی (50 ساله) هدف قرار داده است. روش بررسي: داده‌هاي مورد استفاده در اين پژوهش، اطلاعاتي بود كه در قالب دو طرح ملی سلامت و بيماری و با نمونه‌های 8220 نفری و 10228 نفری از زنان شوهردار 15 تا 49 ساله در سال‌های 1369 و 1378 به صورت خوشه‌ای و از سراسر کشور اعم از شهر و روستا جمع‌آوری شد. ميانگينها به صورت " انحراف معيار± ميانگين" ارائه شده‌اند و برای تحليل داده‌ها از آزمون‌های t، آناليز واريانس يکطرفه و تعقيبی توکی استفاده گرديده و سطح معنی‌داری نيز 05/0 در نظر گرفته شده است. تجزيه و تحليل داده‌ها با کمک نرم افزار SPSS تحت Windows ويرايش 5/11 انجام شده است. نتايج: متوسط سن شروع قاعدگی در دو دورة مورد بررسی (سال‌های 1369 و 1378) به ترتيب 51/1±86/13 و 47/1±65/13 سال بود و در هر دو دورة زمانی مورد بررسی ميانگين سن اولين قاعدگی به طور معنی‌داری (001/0> p) در مناطق شهری کمتر از مناطق روستايي به دست آمد. با گذشت يک دورة نه ساله به طور معنی‌داری (001/0> p) از ميانگين سن اوّلين قاعدگی زنان مورد بررسی کاسته شده و اين كاهش هم در مناطق شهری (76/13 در مقابل 61/13)و هم در مناطق روستايي (03/14 در مقابل 72/13) مشاهده می‌شود. تحليل سن اوّلين قاعدگی بر اساس سال تولد نشان دهندة روند کاهشی معنی‌دار از متولدين دهة 1324-1315 تا 1364-1355 بود كه از 59/113/14 سالگي به 34/157/13 رسيده است. اين روند هم در مناطق روستايی و هم در مناطق شهری وجود داشته است. نتيجه‌گيري: به نظر می‌رسد اين تغييرات با روند بهبود وضعيت اقتصادی کشور و وضعيت تغذيه‌ای جامعه ايرانی در اين سالها مرتبط باشد. اين نکته در مطالعات مشابه نيز مورد اشاره واقع شده است كه در شرايط اجتماعی- اقتصادی بهتر بلوغ دختران زودتر رخ می‌دهد. Introduction: During puberty, the first menses or menarche, which is considered a special event, takes place. A study to determine the onset time of menses in girls in different regions of Iran, con-sidering geographical specifications or local characteristics of each region, is essential. On the other hand, the changes of this important indicator over time, will show its probable trend and its study in different intervals will have a two-fold importance. This research has targeted this indicator's trend in the subjects born over a rather long period of time (50 years). Materials & Methods: The data used in this research is from the data gathered for two national health and disease researches with 8220 and 10228 sample sizes including married women aged 15 to 49, from cities, towns and villages all over Iran, in the years 1990 and 1999 respectively. The means have been presented in the form of "Mean ± SD" and for the analysis of the data, t-test, one-way ANOVA and Tukey Post Hoc were used while employing SPSS software (version 11). An alpha level of 0.05 was considered significant. Results: The mean age for the first menses or menarche in the two studied periods of time (in the years 1990 and 1999) were 13.86±1.51 and 13.65±1.47 respectively, and in both periods the mean age at the first menses was significantly (p<0.001) less in urban areas compared to that of rural ones. With the passage of this 9-year period the mean age for the first menses has been reduced sig-nificantly (p<0.001) in both urban and rural areas, that is from 13.76 to 13.61 in urban areas and from 14.03 to 13.72 in rural areas. The analysis of age at the first menses according to the birth year (birth cohort) is indicative of a trend with a significant reduction in the age of menarche in those born during the decade 1936-1945 to those born during 1976-1985 and it has reached from 14.3±1.59 to 13.57±1.34. This trend is seen in both urban and rural areas. Conclusion: It seems that these changes are in concordance with the trend of economical improvement and nutritional status of people during those years. These findings are similar to other studies which demonstrate earlier maturation of girls by the betterment of socio-economical status. قاعدگی، سن اولین قاعدگی، زنان ایرانی، باروری، نوجوانان، بهداشت باروری Menses, Age at menarche, Iranian women 523 531 https://www.jri.ir/article/214 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/214.pdf KazemMohammadEpidemiology Department, Faculty of Publi Health, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranکاظممحمد313HojjatZeraatiEpidemiology Department, Faculty of Publi Health, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranحجتزراعتیzeraatih@tums.ac.ir481Seyyed RezaMajdzadehDepartment of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran سيدرضا مجدزاده496MasoudKarimlooDepartment of Statistics and Computer, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iranمسعودكريملو483