en اثر درماني كلسيمVit D- در زنان نابارور مبتلا به سندرم تخمدان پلي كيستيك زمينه و هدف: سندرم تخمدان پلي‌كيستيك (PCOS) مهمترين علت اوليگواوولاسيون و عدم تخمك‌گذاري در زنان سنين باروري و در زنان نابارور مي‌باشد. با توجه به مقاومت به انسولين و هيپرانسولينمي در اين بيماري و نقش كلسيم و ويتامين D در اصلاح اختلال ترشح انسولين و تكامل اووسيت در پستانداران، به نظر مي‌رسد ميزان اثربخشي كلسيم بر تخمك‌گذاري در انسان (در موارد PCOS)، از موارد مهم بررسي و مطالعه مي‌باشد؛ لذا اين مطالعه با هدف بررسي اثر كلسيم بر تخمك‌گذاري و اندازه فوليكول در مقايسه با درمان رايج متفورمين طراحي و اجرا شد. روش بررسي: در اين مطالعه كليه بيماران مبتلا به سندرم PCOS (بر طبق معيار Rotterdam و تأييد تشخيص توسط پزشك متخصص) مراجعه‌كننده به درمانگاه ناباروري مركز تحقيقات بهداشت باروري وليعصر در سال1383، پس از ابراز تمايل به همكاري در مطالعه، در سه گروه درماني20 نفره به تفكيك تحت درمان قرار گرفتند. در گروه اول روزانه با قرص كلسيم‌ـVit D (mg1000)، گروه دوم تحت درمان با قرص كلسيم‌ـVit D (mg1000) به همراه متفورمين (mg1500) و گروه سوم تحت درمان با قرص متفورمين (mg1500) به مدت 3 ماه تحت درمان و 3 ماه كنترل پس از درمان مورد مطالعه و بررسي قرار گرفتند. پيگيري بيماران پس از 6 ماه به صورت بررسي اندازه فوليكول غالب، نظم قاعدگي و بارداري صورت پذيرفت. پس از جمع‌آوري داده‌ها و ثبت رايانه‌اي آنها در نرم افزار آماري 11 SPSS، آناليز آماري بر مبناي فرضيات (آزمون كروسكال واليس، t، ANOVA و رگرسيون GEE) با سطح معني‌داري 05/0 انجام شد. نتايج: در ارتباط با پاسخ درماني در اين بيماران (اندازه فوليكول mm12³)، آزمون آماري GEE نشان داد فراواني نسبي پاسخدهي رشد فوليكول در گروه كلسيم‌ـVit D و متفورمين به نسبت دو گروه ديگر به طور معني‌داري در ماه‌هاي پنجم و ششم بيشتر بود (03/0p=). نتيجه‌گيري: با توجه به عملكرد متفورمين به صورت كاهش و تنظيم انسولين و همچنين نقش مشخص كلسيم‌ـVit D در اصلاح و تنظيم انسولين در اين سندرم، مصرف همزمان اين دو دارو به منظور اصلاح اختلال انسولين و كاهش آندروژن و در نتيجه بلوغ تخمك پيشنهاد مي‌شود. Introduction: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most important cause of oligoovulation and anovulation in women of reproductive age and in infertile women. Considering insulin resistance and hyperinsulinemia in this syndrome, it is believed that calcium, as well as vitamin D, will have a unique role in correcting the impairment in insulin secretion and help the deve-lopment of oocytes in mammals. Therefore, this study was carried out with the objectives of evaluating the effects of calcium on human ovulation and on the size of follicles in comparison with the current use of metformin.Materials & Methods: In this research, all PCOS patients (In accordance with the Rotterdam criteria and diagnosis confirmation by a gynecologist) who attended the infertility unit of Vali-e-Asr Reproductive Health Research Center from 2004 to 2005, after expressing their willingness to participate in the research were assigned to three 20-patient treatment groups as it follows: The cases were treated daily with: 1) Calcium/Vit. D (1000mg), 2) Calcium/Vit. D (1000mg) and metformin (1500mg) or 3) Metformin (1500mg) tablets for 3 months and were followed up for 3 more months. After this 6-month period, the size of dominant follicles, regularity of menses and pregnancy were checked for. After data collection and entry, statistical analysis (Kruskal Wallis, t-test, ANOVA and Generalized Estimating Equation (GEE) Regression) on the basis of the hypothesis, with a significance level of p=0.05 was performed by using SPSS software (Version 11).Results: Considering the response to treatment by the patients (Dominant follicle 12mm in size), GEE showed that the response was significantly higher during the 5th-6th months in the Calcium/Vit. D and metformin treatment group than the ones from the other groups (p= 0.03). Conclusion: Considering the effects of metformin in reducing and regulating insulin production, and vitamin-D in regulating and correcting serum insulin levels, simultaneous administration of these two medications is suggested for the treatment of insulin impairment and reduction of androgen levels for better oocyte maturation. سندرم تخمدان پلی کیستیک، کلسیم، ویتامین D، متفورمین، مقاومت به انسولین، اثر کلسیم بر انسولین، هیپرآندروژنیسم Calcium, Vitamin D, Metformin, Insulin resistance, Hyperandrogenism, Polycystic ovary syndrome 225 234 https://www.jri.ir/article/243 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/243.pdf BatoolHossein RashidiVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranبتولحسين رشيديa3064@sina.tums.ac.ir186FedyehHaghollahiVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranفدیهحق‌اللهی508NajmehTehranianPhysiology Department Faculty of Medical Sciences, Tarbiyat Modares University, Tehran, Iranنجمهتهرانيان 685MamakShariatVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمامکشریعت507FaridZayeriBiostatistics Department, Faculty of Medicine, Shahed University of Medical Sciences, Tehran, Iranفریدزایری600MaryamBagheriVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمريمباقري435MasoomehMasoomiVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمعصومه معصومي 686