en الگوي بكارگيري روش‌هاي پيشگيري از بارداري در مناطق شهری استان كهگيلويه و بويراحمد در سال 1383 زمينه و هدف: نظر به اهميت تنظيم خانواده به عنوان اساس بهداشت خانواده، در دهه‌هاي اخير، دستيابي به خدمات بهداشت باروري شامل تنظيم خانواده و بهداشت جنسي مورد تأكيد در سطح ملي و بين‌المللي بوده است. بي‌ترديد شرط ااسي در توفيق سياست‌هاي جمعيتی، ارائه روش‌هاي مدرن و ايمن پيشگيري از بارداري است. در پژوهش حاضر شاخص‌هاي تنظيم خانواده و ميانگين متغيرهاي باروري با هدف مشخص نمودن خلاءهاي موجود در اين زمينه در مقايسه با مطالعة سيماي جمعيت و سلامت در جمهوري اسلامي ايران (مهر 1379) در مناطق شهری استان كهگيلويه و بوير احمد مورد بررسي قرار گرفته است. روش بررسی: با توجه به درصد بالاي پوشش خانوارهاي تحت نظارت مراكز بهداشتي‌ـ درماني شهري استان كهگيلويه و بوير احمد، 1540 نفر از بانوان متأهل به روش نمونه‌گيري تصادفي، از فهرست زنان موجود در هر مركز انتخاب و در زمستان 1383 مصاحبه حضوري شدند. ابزار بكار برده شده ابزاري محقق ساخت (با تاييد روايي توسط صاحب‌نظران) و شامل مشخصات جمعيتي، روش پيشگيري از بارداري بكار برده شده، آگاهي از روش‌هاي مختلف پيشگيري از بارداري و تعداد فرزندان مطلوب و موجود خانوار بود. بانك داده‌ها در نرم افزار آماري SPSS ويرايش 13 ايجاد و داده‌ها به دو صورت توصيفي و تحليلي (در سطح معني‌داري 05/0) مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج: ميانگين سني جمعيت مورد مطالعه4/9±2/33 سال بود. ميانگين تعداد بارداري 7/3 بار و تعداد فرزندان 2/3 نفر به دست آمد. ميانگين تعداد فرزندان خانوار با سطح تحصيلات و شغل بانوان داراي ارتباط معني‌دار آماري بود (001/0p<). همچنين بين ميانگين تعداد فرزندان خانوار با ميانگين تعداد مطلوب فرزندان از نظر شركت‌كنندگان مورد مطالعه تفاوت معني‌دار آماری مشاهده شد (001/0p<، 64/4t=). روش‌هاي شايع پيشگيري از بارداري مورد استفاده توسط بانوان قرص و سپس بستن لوله‌هاي رحمي بود (به ترتيب 4/40% و 7/18%). در خصوص آگاهي از انواع روش‌هاي پيشگيري از بارداري در نمونه‌هاي مورد مطالعه، بيشترين فراواني در مورد قرص (94%)، كاندوم (4/65%) و سپس بستن لوله‌هاي رحمي (2/45%) به دست آمد. بيشترين فراوانی تعداد زنان تک فرزند در گروه سنی 30-21 سال و زنان دارای 3 فرزند و بيشتر در گروه سنی 40-31 سال بدست آمد. نتيجه‌گيری: به نظر مي‌رسد برنامه‌هاي تنظيم خانواده نقش نسبتاً مؤثري را در كنترل جمعيت در سطح استان كهگيلويه و بويراحمد داشته و ميانگين بعد خانوار نسبتاً مطلوب مي‌باشد اما به‌ كارگيري روش‌هاي مدرن پيشگيري از بارداري در استان مطلوب نيست؛ اگرچه آگاهي از روش‌هاي مدرن پيشگيري از بارداري وضعيت مطلوب‌تری را نشان مي‌دهد. با توجه به فراوانی تعداد فرزندان بيشتر در گروه‌های سنی بالاتر، لزوم آموزش و ترويج بکارگيری روش‌هاي مدرن پيشگيري از بارداري در سطح استان همچنان مورد تأکيد است. Introduction: Achieving comprehensive reproductive health services, including family planning as the basis of family health and sexual health, has been internationally the main objective of governments and health policy makers in the past decades. Improving modern family planning facilities would lead to a promotion in population control. This study investigates family planning indices, its short comings and mean of reproductive variables in the urban areas of Kohgiluyeh-Boyerahmad province in comparison with the data from Demographic Health Survey carried out in Iran in 2000.Materials & Methods: Considering the high coverage of households by urban health centers in the province, 1540 married women were randomly selected from the list of names in each health center and they were interviewed during 2004. A researcher-devised questionnaire, (content validity determined by experts), was used consisting of demographic variables, family planning awareness status methods, the contraceptive method used by the couples and the number of a desired and live children. Using SPSS, version 13, the data were analyzed in a descriptive-analytical fashion with a significance level of 0.05.Results: The mean age of the respondents was 33.2+ 9.4 years. The mean numbers of pregnancies and children were 3.7 and 3.2 respectively. There was a significant relation between the mean number of children and women's educational status and job (p-value <0.001). A significant difference was also observed between the mean and the desired number of children (t=4.46, p-value <0.001). The most common family planning methods were OCP and TL (40.4% & 18.7% respectively). The highest knowledge about family planning methods was on OCP, condom and TL (94%, 65.4% & 45.2% respectively). Highest number of women with one child and women with ≥3 children were in the 21-30 and 31-40 age groups respectively. Conclusion: The findings indicate that family planning programs have had a relatively appropriate effectiveness on population control in Kohgiluyeh-Boyerahmad province and family dimension is relatively satisfactory but despite better knowledge about modern contraceptives, use of modern family planning methods is not desirable. Considering the high number of children by women from older age groups, the need for educating and promoting the use of modern contraceptives is still of importance. تنظیم خانواده، شاخص های تنظیم خانواده، زنان، روشهای پیشگیری از بارداری، بهداشت باروری، استان کهگیلویه و بویراحمد، مناطق شهری Family planning indices, Family planning, Women, Contraceptive method, Reproductive health, Kohgiluyeh-boyerahmad, Urban areas 252 260 https://www.jri.ir/article/246 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/246.pdf AzitaGoshtasebiFaculty of Medicine, Yasuj University of Medical Sciences, Yasuj, Iranآزيتاگشتاسبيagoshtasebi@ihsr.ac.ir555Maryam SadatVahdaniniaInstitute for Medicine Research , ACECR, Tehran, Iranمريم ساداتوحداني نيا556