en بررسي اثر فاكتور رشد NGF، RA، Shh بر تمايز سلول‌هاي بنيادي جنيني موش به سلول‌هاي عصبي و اليگوسيتي زمينه و هدف: سلول‌هاي بنيادي جنيني (ES) سلول‌هاي همه تواني هستند كه توانايي تمايز به انواع سلول‌هاي تخصصي بالغ را دارا مي‌باشند و در حال حاضر و آينده نزديك امكان استفاده از اين سلولها در درمان بسياري از بيماريها با روش سلول درماني وجود دارد. به نظر مي‌رسد در آينده بتوان برخي بيماري‌هاي سيستم عصبي را با استفاده از فاكتورهاي مؤثر بر تمايز سلول‌هاي بنيادي به سلول‌هاي عصبي و گليالي درمان نمود، لذا در اين تحقيق سلول‌هاي بنيادي جنيني موش به صورت همه توان و تمايز نيافته كشت و تكثير داده شد و سپس تأثيرات فاكتورهاي رشد NGF، Shh، RA به منظور القاي تمايز اين سلولها به سلول‌هاي عصبي و گليالي مورد بررسي قرار گرفت. روش بررسي: سلول‌هاي بنيادي جنيني (از موش نژاد 129 بنام CCB) را روي فيبروبلاست جنيني موش نژاد C57/BL6 كشت و تكثير داده و با روش قطرات معلق از آنها اجسام جنيني (EBs) تهيه شد. بعد از انتقال و كشت كلوني‌هاي EBs بر روي پليت كشت پوشانيده با فيبرونكتين، فاكتورهاي القایی NGF وShh به ترتيب با غلظت‌هاي ng/ml50 و 100، ng/ml300 و 500 و RA با غلظت M1و در گروه‌هاي ديگر bFGF با غلظت ng/ml20 به محيط كشت اختصاصي سلول‌هاي پيش‌ساز عصبي اضافه شد تا سلولها به سمت تمايز عصبي هدايت شوند. به منظور بررسي تمايز به انواع سلول‌هاي عصبي و گليالي با روش RT-PCR بيان ژن‌هاي اختصاصي سلول‌هاي عصبي شامل S100، Olig-2،Nurr-1، Nkx2.2 و Nestin ارزيابي شد و علاوه بر اين از روش ايمونوسيتوشيمي براي تأييد حضور پروتئين MAP-2 استفاده شد. نتايج: در اين تحقيق، بررسي‌هاي مولكولي نشان داد كه هر يك از اين فاكتورهاي رشد با تأثير در بيان ژن‌هاي‌ اختصاصي سلول‌هاي عصبي يك يا چند مسير مولكولي را فعال مي‌كنند كه در تمايز سلول‌هاي مختلف سيستم عصبي نقش اساسي دارند. رنگ‌آميزي اختصاصي اين سلولها با آنتي‌بادي MAP-2 نشان داد كه سلول‌هاي حاصل داراي زوائد دندريتي خاص سلول‌هاي عصبي يا نورون هستند. نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين تحقيق سلول‌هاي بنيادي جنيني همه توان و تمايز نيافته در حضور فاكتورهاي رشد RA، NGF، Shh به سلول‌هاي عصبي و اوليگودندروسيتي تمايز مي‌يابند؛ به‌طوريكه هر يك از اين عوامل در مسير خاص تمايزي سلول‌هاي تخصصي سيستم عصبي مؤثر بوده و حتي ميزان غلظت افزوده شده عوامل فوق نيز بر چگونگي تمايز يافتن اين سلولها مؤثر مي‌باشد. Introduction: Embryonic stem (ES) cells are pluripotent cells that can differentiate into all types of specific adult cells and are used for cell therapy in certain diseases. It seems that the inductive factors may be used to produce neurons and gliocytes out of ES cells for the treatment of some nervous system diseases in future. In this research, pluripotent and undifferentiated murine embryonic cells were cultured and effects of the growth factors NGF, RA and Shh were studied for the induction of neural and glial differentiations. Materials & Methods: CCB ES cell line derived from mouse strain 129 were cultured on inactivated embryonic fibroblasts from C57/BL6 mice and embryonic bodies (EBs) were pre-pared and transplanted onto culture plates covered by fibronectin and growth factors NGF, Shh and RA with respective concentrations of 50 and 100 ng/ml, 300 and 500 ng/ml and 1 μM and in some groups bFGF with a concentration of 20 ng/ml were added to the specific culture medium for neural cell precursors to induce cell differentiation into neural cells. For studying differentiation into many types of neurons and oligodendrocyte, gene expression of specific neu-ral genes such as nestin, Nkx2-2, Nurr1, S100 and Olig-2 were assessed by RT-PCR and immu-nocytochemistry assays were used to confirm the presence of MAP-2 protein. Results: In this study, genetic evaluations showed that each of the previously mentioned growth factors activate some molecular mechanisms that have essential effects on differentiation into different kinds of nervous system cells by affecting the expression of marker genes. Cytoche-mistry of these cells by monoclonal MAP-2 antibody showed the resultant cells have dendrites that are specific for neural cells or neurons. Conclusion: The findings indicated that pluripotent and undifferentiated CCB ES cells underwent differentiation into neural cells and oligodendrocytes under the effects of NGF, Shh and RA growth factors and this neural induction was confirmed by the presence of molecular and antigenic markers in these cells. Each of these factors was effective in the induction of different-tiation of specialized neural cells and even different concentrations of the factors induced parti-cular cell differentiations. تمایز، نورون، رتینوئیک اسید، فاکتور رشد نورونی، Shh، سلول های بنیادی جنینی Murine, Embryonic stem cell, Differentiation, Neuron, RA, NGF, Shh 349 358 https://www.jri.ir/article/256 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/256.pdf HediyehJahanbakhtDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Islamic Azad University, Science & Research Campus, Tehran, Iranهديهجهان‌بخت576KazemParivarDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Islamic Azad University, Science & Research Campus, Tehran, Iranكاظم پريور358Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندیakhondi@avicenna.ac.ir21MahmoodJeddi-TehraniMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranمحمود جدی‌تهرانی54Mohammad HosseinModarresiFaculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدحسين مدرسي 318Mohammad RezaSadeghiMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iran محمدرضاصادقی77MohammadKeramatipourFaculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدكرامتی پور573Amir HassanZarnaniNanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranامیرحسنزرنانی241SheidaSalehkhouReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranشيداصالح‌خو574