en اثر گياه آب بشقابي بر روند اسپرماتوژنز رت زمينه و هدف: با توجه به حمايت‌هاي سازمان بهداشت جهاني از حفظ سلامت جامعه و كنترل جمعيت و نيز بهداشت باروري، امروزه استفاده از فرآورده‌هاي گياهي به عنوان جانشين يا مكمل داروهاي سنتزي ضد بارداري مطرح مي‌باشد. گياه آب بشقابي (Centella Asiatica) گونة با ارزشي است كه در طب سنتي از هزاران سال پيش در كشورهاي آسياي شرقي، هندوستان و چين به طور سنتي براي درمان بيماري‌هاي مختلف استفاده شده است. اين گياه در ايران در منطقه تالاب بندرانزلي به صورت وحشي پراكنش دارد و تحقيقاتي در رابطه با تأثير آن بر سيستم توليد مثلي در مدل آزمايشگاهي انجام نشده است؛ لذا بر اين اساس هدف از اين مطالعه، بررسي اثرات عصاره تام گياه آب بشقابي بر روي عملكرد اسپرماتوژنز در رت‌هاي نر بود. روش بررسي: ابتدا گياه از تالاب بندرانزلي جمع‌آوري و به روش پركولاسيون، عصاره تام آن تهيه شد. سپس موش‌هاي صحرايي نر نژاد ويستار 10-8 هفته و با وزن g250-200 به صورت تصادفي انتخاب و به گروه‌هاي شش‌تايي تقسيم شدند. آنگاه دوزهاي mg/kg 100 و80، 50،10 از عصاره، انتخاب و روزانه به مدت 60 روز به صورت خوراكي به رتها داده شد. پس از آخرين دوز دريافتي رت‌هاي مورد آزمايش، گروه كنترل و شم تشريح شدند. سپس بيضه‌هاي آنها به دقت جدا شده و به منظور بررسي اثرات احتمالي عصاره بر وزن اندام‌هاي توليد مثلي طي مدت درمان در گروه‌هاي مورد مطالعه، كنترل و شم بيضه‌ها وزن شدند. سپس آناليز پارامترهاي اسپرم و بررسي‌هاي بافت‌شناسي بيضه انجام گرفت. نتايج حاصل با استفاده از نرم افزارهاي آماري Pharm, SPSS و آزمون واريانس يك طرفه با سطح معني‌داري 05/0p< تجزيه و تحليل آماري شد. نتايج: نتايج نشان داد كه مقدار LD50 براي عصاره تام گياه در رت‌هاي نر mg500 با حدود اطمينان 2/2-9/1 مي‌باشد. بر اين اساس دوزهاي غيركشنده mg/kg 100، 80، 50، 10 جهت ارزيابي عملكرد اسپرم و بررسي‌هاي بافت‌شناسي بيضه در نظر گرفته شد. نتايج تغييرات وزن بدن و بيضه در حيوانات دريافت كننده غلظت‌هاي مختلف عصاره در مقايسه با گروه كنترل و شم افزايش معني‌داري را نشان داد. همچنين بررسي‌هاي بافت‌شناسي، تغييراتي در سير تكامل اسپرماتوژنز، شامل از بين رفتن اسپرماتوزوئيدها، پرخوني بافت بينابيني در برخي توبول‌هاي اسپرم‌ساز و نتايج آناليز اسپرم كاهش معني‌داري در ميزان اسپرم‌هاي زنده (01/0p<) و متحرك (001/0p<) و ذخيره اسپرم در اپيديديم (001/0p<) نسبت به گروه كنترل و شم نشان داد؛ ولي تغيير در مورفولوژي اسپرم مشاهده نشد. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج حاصل، به نظر مي‌رسد بتوان از اين گياه به عنوان عامل ضد باروري موقت در حيوانات استفاده كرد. نويسندگان مقاله تحقيقات بيشتري را در زمينه بيوشيميايي و مولكولي اثر اين عصاره بر روي سيستم توليد مثلي توصيه مي‌كنند تا مسائلي همچون به صرفه بودن اقتصادي و فرمولاسيون مناسب مورد بررسي قرار گيرد. Introduction: Based on supportive aids of WHO in the field of public health, family planning and reproductive health, consumption of herbal drugs has been considered as an alternative to synthetic contraceptive drugs. Centella asiatica has been traditionally used for the treatment of different types of diseases for thousands of years in various parts of the world including Eastern Asia, China and India. Considering the dispersal of this plant in Bandar Anzali’s wetlands and lack of research on the effects of this plant on reproductive system in laboratory models, this study was carried out to evaluate the effects of Centella asiatica extract on spermatogenesis and testical tissue of rats. Materials & Methods: At first, the plant was collected and its extract was prepared through percolation process. Some 8 to 10-week old male Wistar rats, weighing about 200-250 grams, were selected randomly and were divided into 6-member subgroups. The rats in the control group received water, the sham group received Tween solvent and the third to the sixth groups received non-fatal doses of 10, 50, 80 and 100mg/kg of the crude extract for 60 days respectively. On the 61st day, the rats were dissected and their testes were taken out and weighed for probable effects of the extract on the organs weight. Then sperm parameters and histological evaluations of the testes were done. The results were analyzed by the use of SPSS and Pharm softwares by calculation of one-way ANOVA while considering p<0.05 as the significance level. Results: The LD50 of the plant was calculated as 500mg/kg, with a confidence interval of 1.9- 2.2 in male rats. The non-lethal doses of 10, 50, 80 and 100 mg/kg of Centella extract were considered for histological and spermatogonial evaluations. There were significant increases in body and testis weight in rats receiving the extract compared to the control and sham groups. There were histological changes during spermatogonial evolution such as degeneration of spermatozoa and interstitial congestion in some tubules and sperm analysis showed a meaningful decrease in the number of spermatozoa (p<0.01), motile sperms (p<0.001) and epididymal sperm storage (p<0.001) compared to the sham and control groups but there were no changes in sperm morphology. Conclusion: Based on the above results, it seems that Centella asiatica can be used as a temporary contraceptive agent in animals. Nevertheless, more biochemical and molecular research on the contraceptive effects of this extract is needed to determine its economical benefits and prepare an appropriate formulation. رت، اسپرم، اسپرماتوژنز، LD50، آب بشقابی، پیشگیری از بارداری، باروری Rat, Sperm, Spermatogenesis, LD50, Centella asiatica, Fertility, Contraceptives 367 375 https://www.jri.ir/article/258 /documents/fullpaper/fa/258.pdf MahnazHeidariNanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Kermanshah, Iranمهنازحيدريmheidari@avicenna.ac.ir240Amir HasanJamshediMinistry of Health & Medical Education, Tehran, Iranاميرحسنجمشيدي581ShahinAkhondzadehFaculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranشاهينآخوندزاده582MaerefatGhaffariReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمعرفتغفاري نوین71Mohammad RezaSadeghiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran محمدرضاصادقی77MahmoudGhazi KhansariFaculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمودقاضي خوانساري183Mohammad MehdiAkhondiMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندی21