en نقش لاپاروسکوپی در درمان مردان آزواسپرم با بیضه‌های غیرقابل لمس زمينه و هدف: يكي از تظاهرات باليني مردان با بيضه‌هاي غيرقابل لمس، ناباروري و آزواسپرمي است. تشخيص و درمان بيضه‌هاي غيرقابل لمس به خصوص در نزد بالغين بحث برانگيز مي‌باشد. روش‌های تصویربرداری معمول نظیر سونوگرافی، CTS Scan و MRI جهت یافتن بیضه‌های غیرقابل لمس از حساسیت کافی برخوردار نبوده و جواب‌هاي منفی کاذب بالایی دارند. بدین ترتیب در این بیماران لاپاروسکوپی ضروری می‌باشد. اگرچه مطالعاتی در خصوص فواید لاپاروسکوپی در این بیماران صورت گرفته است؛ ولی هنوز موارد بحث برانگیز زیادی وجود دارد که ضرورت چنین مطالعاتی را نشان می‌دهد. اين مطالعه به بررسي نقش لاپاروسكوپي در تشخيص و درمان (غالباً اركيكتومي) مردان نابارور با آزواسپرمي ناشي از بيضه‌هاي غيرقابل لمس مي‌پردازد. روش بررسي: بررسي حاضر از نوع Case series بود و پرونده و فيلم لاپاروسكوپي بيماران مراجعه كننده به مركز فوق ‌تخصصي درمان ناباروري ابن‌سينا از بهمن 83 تا آبان 85 مورد بررسي قرار گرفت. در طي مدت مطالعه 12 بيمار متأهل با 20 بيضه غيرقابل لمس با ناباروري اوليه و آزواسپرم، داراي اندیکاسیون لاپاروسكوپي ارزيابي شدند. پس از ارزيابي اوليه رضايت‌نامه مربوط به انجام اركيكتومي احتمالي از بيماران دريافت شد. بعد از آمادگي‌هاي لازم قبل عمل جراحي، براي اين افراد لاپاروسكوپي تشخيصي‌ـ درماني انجام شد. در موارديكه عروق اسپرماتيك به صورت كور و انتهایشان قابل رؤيت بود به لاپاروسكوپي خاتمه داده شد. سپس با توجه به اندازة بيضه، فاصله تا رينگ داخلي و سن بيمار تصميم به اركيوپکسی و يا اركيكتومي گرفته شد. نتایج: 20 بیضه غیرقابل لمس در نزد 12 بیمار کریپتورکیديسم یک يا دو طرفه تحت بررسی قرار گرفت. متوسط سنی این بیماران به هنگام مراجعه و انجام عمل لاپاروسکوپی 37 سال (43-33) بود. در معاینه بالینی 8 بیمار بیضه غیرقابل لمس دو طرفه و 4 بیمار یک بیضه قابل لمس آتروفيك داشتند که 2 مورد با نزول طبیعی و 2 مورد هم ارکیوپکسی با جراحی باز در سن بعد بلوغ بود. از 20 بیضه غیرقابل لمس که تحت عمل لاپاراسکوپی قرار گرفتند 5 بیضه (25%) وجود نداشت که 3 مورد بيضه محو شده بود که عناصر طناب منوي به صورت انتهای کور نرسیده به رينگ داخلي قابل رویت بودند و 2 بیضه (10%) هم اركيكتومي به روش جراحی باز شده بودند. 15 بیضه دیگر (60%) داخل شکمی بودند که به‌طور موفقیت‌آمیزی تحت عمل ارکیوپکسی یا ارکیکتومی لاپاروسکوپی قرارگرفتند. عارضه‌ای در ارتباط با لاپاروسکوپی دیده نشد. نمونه‌های اركيكتومي و نیز بیوپسی بیضه‌های اركيوپكسي شده به پاتولوژی ارسال گرديد که از 15 نمونه پاتولوژی، براي 3 بيمار آتروفي بیضه، براي 3 بیمار بیضه نابالغ و براي 9 بيمار آپلازي سلول‌های ژرمینال گزارش گردید. نتیجه‌گیری: لاپاروسکوپی یک روش مؤثر و بدون خطر در درمان بیضه‌های غیرقابل لمس در بالغین است. بیماران از درد کمتر، نقاهت کوتاه، ظاهر عالی و ترخیص سریع سود می‌برند. اين مطالعه استفاده روتین از روش لاپاروسکوپی را در تشخیص و درمان بیضه‌های غیرقابل لمس بالغین پيشنهاد مي‌كند. Introduction: Infertility and azoospermia are among the clinical presentations of males with im-palpable testis. The management of non-palpable testis especially in adult patients remains contro-versial. Routine imaging methods like sonography, CTS and MRI are not sensitive enough to detect impalpable testes and have high false negative results. Therefore, it is necessary to perform laparoscopic examination in such patients. Although a few studies have reported benefits of lapa-roscopic examinations in the management of such cases, but it is still subject to many contro-versies showing the need for more investigations in this area. The aim of this study is to evaluate the role of laparoscopy in the diagnosis and treatment (mostly orchiectomy) of impalpable testis in azoospermic men. Materials & Methods: This is a case series study in which the files and laparoscopy movies of patients who had attended Avesina Infertility Clinic form February 2006 to October 2005 and had indication for laparoscopy were retrospectively analyzed. During the study twenty testicular units from 12 married patients with primary infertility and azoospermia were studied. After preliminary evaluations, informed consent for probable orchiectomy was taken from the patients. After preo-perative preparations, diagnostic/surgical laparoscopies were performed. In cases of blind ending vessels or vanishing testes, the procedure was terminated. Orchiopexy or orchiectomy was per-formed based on testis size, distance from internal ring and patient’s age. Results: Twenty testicular units from 12 patients with unilateral or bilateral cryptorchidism were studied. The mean age of patients at the time of attendance and laparoscopy was 37 years (33-43). Eight patients presented bilateral non-palpable testes and four patients with palpable one-sided atrophic testis, two patients had natural descents and two had undergone postpubertal orchiopexy. From the 20 impalpable testes undergoing the procedure, 5 (25%) were absent, 3 vanishing testes and 2 previously done orchiectomies. 15 out of the 20 testes (60%) were located in intra-abdo-minal cavity and were managed successfully by the means of laparoscopic orchiopexy or orchiec-tomy. No laparoscopy related complications occurred. All testicular biopsies from orchiopexy or orchiectomy were sent to a pathology laboratory. Three of the 15 biopsies were reported as atro-phic testis, three as immature testis and 8 of them had germ cell aplasia. Conclusion: The data suggest that laparoscopy can be considered as a safe and effective method for the management of non-palpable testis in adults. The patients may experience less pain and benefit from better cosmetics, early discharge and rapid recovery. بیضه غیرقابل لمس، آزواسپرمی، ارکیوپکسی لاپاروسکوپی، ارکیکتومی لاپاروسکوپی، جراحی آندرولوژی Impalpable testis, Azoospermia, Orchiopexy, Laparoscopic orchiectomy, Andrology surgery 383 391 https://www.jri.ir/article/260 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/260.pdf NaserAmirjannatiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranناصرامیرجنتیnamirjannati@yahoo.com246Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندی21HoomanSadri-ArdekaniReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranهومن صدري‌اردكاني291HalehSoltanghoraeeReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran هالهسلطان قرایی474MahmoodJeddi-TehraniMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranمحمود جدی‌تهرانی54Mohammad HosseinModarresiFaculty of Medical Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدحسين مدرسي 318