en اثرات داروي فيناستريد بر تغييرات بافتي بيضه و فرآيند اسپرماتوژنز در موش‌هاي صحرايي نر بالغ زمينه و هدف: فيناستريد يك تركيب 4 آزا استروئيد است كه به‌طور كاملاً اختصاصي و رقابتي، آنزيم درون سلولي 5- آلفا ردوكتاز نوع II، عامل تبديل تستوسترون به دي‌هيدروتستوسترون (DHT)، را مهار مي‌كند. اين دارو تقريباً براي درمان تمام اختلالات مربوط به افزايش DHT مانند هيپرپلازي خوش‌خيم پروستات، ريزش مو با منشأ آندروژني در مردان، پرمويي، آكنه و سبوره تجويز مي‌شود. از آنجا كه داروي فيناستريد مصرف بالايي در ميان مردان دارد و در تعدادي از آنان عوارضي مانند كاهش ميل جنسي، اختلالات نعوظي، اختلال در انزال، ژنيكوماستي و سرطان پروستات گزارش شده‌است، در پژوهش حاضر اثرات مقادير مختلف اين دارو بر تعداد سلول‌هاي اسپرماتوگوني، اسپرماتوسيت اوليه، سرتولي و بينابيني در موش صحرايي مورد بررسي قرار گرفت. روش‌ بررسي: تعداد 40 سر موش صحرايي نر بالغ از نژاد Sprague-Dawley به 5 گروه هر گروه دارای 8 سر شامل گروه كنترل (بدون تجويز ماده‌)، گروه شاهد (با تجويز آب مقطر) و سه گروه تجربي با تجويز مقادير روزانه mg/kg BW100، 50 و 25 دارو تقسيم شدند. تجويز دارو به صورت خوراكي و طي مدت 32 روز انجام گرفت. تغييرات مربوط به تعداد سلول‌هاي اسپرماتوگوني، اسپرماتوسيت اوليه، سرتولي و بينابيني، در نرم‌افزار SPSSوارد و سپس با استفاده از آزمون‌هایDuncan ، Tukey، ‍t-test و ANOVA مورد مقایسه و بررسي قرارگرفت. 05/0p به عنوان سطح معني‌داري در نظر گرفته شد. نتايج: براساس نتایج حاصل، مصرف فيناستريد باعث كاهش معني‌دار تعداد سلول‌هاي اسپرماتوگوني در گروه‌هاي مصرف كننده مقادير mg/kg BW100 و 50 دارو و همچنين كاهش تعداد سلول‌هاي اسپرماتوسيت اوليه در گروه مصرف‌كننده mg/kg BW50 دارو شد (05/0p). تعداد سلول‌هاي سرتولي در هيچ‌كدام از گروه‌هاي تجربي، تغيير معني‌داري را نسبت به گروه كنترل نشان‌ نداد؛ اما افزايش معني‌داري در تعداد سلول‌هاي بينابيني در گروه‌هاي دريافت‌كننده دارو مشاهده شد. اين دارو همچنين تغيير قابل ذكري در تراكم انواع سلولها و تغيير در ميزان رنگ‌پذيري سيتوپلاسم و هسته سلول‌هاي اسپرماتوگوني ايجاد ننمود. نتيجه‌گيري: بنابر نتايج اين مطالعه، مصرف داروي فيناستريد باعث كاهش معني‌دار تعداد سلول‌هاي اسپرماتوگوني و اسپرماتوسيت اوليه و افزايش معني‌دار تعداد سلول‌هاي بينابيني مي‌شود؛ اما بر خصوصيات بافتي بيضه و توليد اسپرم اثر نمي‌گذارد. بنابراين به نظر مي‌رسد مصرف كوتاه مدت فيناستريد در باروري مردان تأثیر قابل ملاحظه‌ای نداشته باشد. Introduction: Finasteride, a synthetic 4-azasteroid compound, is a competitive and specific inhibi-tor of type II 5--reductase, an intracellular enzyme that converts testosterone into dihydrotestos-terone (DHT). Finasteride is prescribed for nearly all disturbances related to DHT concentration such as benign prostatic hyperplasia, male-pattern androgenetic alopecia, hirsutism, acne and seborrhea. Since finasteride is frequently prescribed in men, the effects of different doses of finas-teride on the number of spermatogonia, Sertoli and Leydig cells have been investigated in the present study. Materials & Methods: Forty mature male Sprague-Dawley rats were divided into five groups of eight. The first group was kept as the control group and received nothing. The second or the sham group, only received distilled water orally, but the last three experimental groups respectively received 25, 50 and 100mg/kg of BW/d doses of finasteride orally for a 32-day period. Then photo-micrographs of testis tissues were studied and the results of the five groups were statistically analyzed by ANOVA, t, Tukey and Duncan tests. P<0.05 was considered significant. Results: Administration of 50 and 100mg/kg per BW doses of finasteride significantly decreased the number of spermatogonia and 50mg/kg doses reduced the number of primary spermatocytes (p0.05). The number of Sertoli cells had no significant difference in the experimental groups in comparison with the control group but there was a significant increase in the number of Leydig cells in all of the experimental groups (p0.05). This drug did not have any significant effects on the density of different kinds of cells, and nuclear or cytoplasmic staining properties of spermato-gonia. Conclusion: Finasteride causes a significant decrease in the number of spermatogonia and primary spermatocytes. It also causes a significant increase in the number of Leydig cells but it does not have any significant histological effects on the testis or any effects on spermatogenesis. Therefore, it seems that short-term uses of the medication may not have harmful effects on male fertility. فیناسترید، تستوسترون، بیضه، سلول جنسی، دی هیدروتستوسترون، سلول سرتولی، سلول لیدیگ، اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت اولیه، اسپرماتوژنز، باروری مردان، 5- آلفاردوکتاز Finasteride, Testosterone, Testis, Dihydrotestosterone, Sertoli cell, Leydig cell, Spermatogonia, Primary spermatocyte, Spermatogenesis, Male fertility, 5-a-reductase, Germ cells 122 128 https://www.jri.ir/article/274 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/274.pdf HalehAtrianDepartment of Biology, Islamic Azad University, Kazeroun, Iranهالهعطريانhalehatrian@yahoo.com621SaeedKhatamsazDepartment of Biology, Islamic Azad University, Kazeroun, Iranسعيدخاتم‌ساز622MokhtarMokhtariDepartment of Biology, Islamic Azad University, Kazeroun, Iranمختارمختاري623