en اثر مورفولوژی اسپرم در میزان حاملگی به روش تلقيح داخل رحمي اسپرم زمینه و هدف: یکی از عوامل موثر برنازایی فاکتورهای مردانه می‌باشد. یکی از علل ناباروري، فاکتورهای مردانه شامل اختلال در تعداد، تحرك و مورفولوژی اسپرم می‌باشد. تلقیح داخل رحمی اسپرم (IUI) به‌طور گسترده‌ای جهت درمان زوج‌های نابارور ناشي از فاکتور مردانه به‌کار می‌رود. معیارهای تعداد اسپرم و تحرک آن و درصد اسپرم‌های داراي مورفولوژی طبيعي در ارزيابي كيفيت مايع مني مورد بررسي قرار مي‌گيرند. مطالعات متعددی به بررسی تعداد و تحرک اسپرم پرداخته است؛ ولی مطالعه مورفولوژی اسپرم در منطقه شمال كشور (مازندران) کمتر صورت گرفته است. لذا اين مطالعه موفقیت بارداري به روش IUI را در افراد داراي اسپرم‌هاي با مرفولوژی طبيعي کمتر از 5% و بیشتر از 5% مورد ارزیابی قرار مي‌دهد. روش بررسی: مطالعه حاضر، مطالعه‌ای تحلیلی بود كه روی زوجين كانديد انجام IUI مراجعه كننده به دو مرکز ناباروری شهر بابل انجام شد. پس از طی مراحل اولیه و تحریک تخمک‌گذاری و رعایت نکات لازم جهت IUI، نمونه اسپرم از نظر تعداد، تحرک و مورفولوژی براساس معیار NAFA and ESHRE-SIGA 2002 مورد ارزیابی قرار گرفت. سپس نتايج حاصل از طریق نرم افزارآماری SPSS و با آزمون‌های رگرسيون لجستيك، t زوجي و تست دقيق فيشر مورد ارزیابی آماری قرار گرفت و 05/0p< معنی‌دار در نظر گرفته شد. نتایج: از 561 زوجي که براي آنها سیکل IUI انجام شد در 103 مورد بارداری در زوجين با مورفولوژی طبيعي بیش از 5% و4 مورد بارداری در زوجين با مورفولوژی کمتر از 5% مشاهده شد که از نظر آماری معنی‌دار بود (05/0p<)؛ در 504 مورد از اين زوجين تعداد اسپرم بیش از million/ml20 بود، كه در اين گروه نتیجه IUI در موارد مرفولوژی اسپرم بیش از 5% به‌طور معنی‌داری بیشتر از زوجين با مورفولوژی کمتر از 5% در اين گروه بود (4/21 نسبت به 6/5)، (01/0p<). در 543 نفر از زوجين تحرک اسپرم بیش از 50% بود كه بررسي نتایج IUI در اين گروه نشان داد مواردي كه مورفولوژی اسپرم بیش از 5% بود به‌طور معنی‌داری بیشتر از موارد با مورفولوژی اسپرم کمتر از 5% در اين گروه بود (5/20 نسبت به3/8)، (05/0p<). نتیجه‌گیری: نتیجه مطالعه نشان داد که مورفولوژی طبيعي اسپرم بیش از 5% می‌تواند فاکتوري تعیین کننده و تأثیرگذار بر روی نتایج IUI باشد و مورفولوژي نرمال اسپرم همراه با تعداد و تحرك نرمال نقش بسزايي در افزايش ميزان بارداري دارد؛ لذا پيشنهاد مي‌شود علاوه بر بررسي تعداد و تحرك به بررسي مورفولوژي نيز توجه شود. Introduction: One of the causes of infertility is due to male factors (Sperm count, sperm motility and morphology). Male factor infertility may be due to disorders in the number of spermatozoa, sperm motility or sperm morphology. Intrauterine insemination (IUI) is routinely used to help couples with male factor infertility. The criteria used to evaluate semen quality include sperm concentration, sperm motility and the percentage of sperm with normal morpho-logy. Several studies have been done on motility and sperm concentration but few studies have been done on sperm morphology. In this study, we evaluated IUI success rates in normal sperm morphologies that were greater or fewer than 5% in the Northern part of Iran (Mazandaran). Materials & Methods: This analytical study was performed on patients referred to two inferti-lity centers in Babol after ovulation induction. After collecting sperm specimens from the cases, the samples were kept in sterile tubes and then they were washed and swum up before perform-ing IUIs. Sperm concentration, motility and morphology were evaluated according to NAFA and ESHRE-SIGA criteria (2002). Statistical analysis was done by SPSS software using logistic regression, paired t-tests and Fisher’s exact test. A p–value < 0.05 was considered significant. Results: Out of 561 patients, IUIs were successful in 103 (20.2%) patients with normal sperm morphology greater than 5% and in 4 (7.7%) patients with normal sperm morphology fewer than 5%; the difference being statistically significant (p<0.05). In 504 cases with sperm concen-trations greater than 20 million/ml, IUI success rates in subjects with normal sperm morphology greater than 5 % were significantly higher than cases with normal sperm morphology fewer than 5% (21.4:5.6), (p<0.01). In 543 cases with sperm motility greater than 50%, IUI success rates were significantly higher in patients with normal sperm morphology greater than 5% compared to the cases with normal sperm morphology fewer than 5% (20.5:8.3), (p<0.05). Conclusion: It seems that normal sperm morphology >5% is an important and effective factor in IUI outcomes and normal sperm morphology, alongside sperm counts and normal motility, has an essential role in increasing pregnancy rates. Therefore, it is suggested that in addition to sperm counts and motility, evaluations of sperm morphology be included in the work up too. آنالیز مایع منی، تلقیح داخل رحمی اسپرم، تحرک اسپرم، مرفولوژی اسپرم، تعداد اسپرم، ناباروری، روشهای کمک باروری Intra uterine insemination, Sperm motility, Sperm morphology, Sperm count, Infertility, Semen analysis, Assisted Reproductive Techniques 205 213 https://www.jri.ir/article/284 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/284.pdf SedighehEsmaeilzadehDepartment of Obs. & Gyn., Faculty of Medicine, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iransesmael@yahoo.com262MehrdadFarsiDepartment of Anatomy & Embryology, Faculty of Medicine, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iranمهردادفارسی650AliBijanyBabol University of Medical Sciences, Babol, Iranعليبيژني651