en اثرات وابستگی به مرفين بر رفتارجنسي، ميزان زايمان، نسبت جنسي نوزادان و خلق و خوي مادرانه موشهاي صحرايي زمينه و هدف: روند مصرف مواد مخدر و مرفین در سال‌های اخیر در اغلب جوامع، افزايش چشمگيري را نشان مي‌دهد. از طرف دیگر اطلاعات در این مورد چندان زياد نمي‌باشد؛ لذا مطالعه حاضر به بررسي تأثير وابستگی موش‌هاي صحرايي نر و ماده به مرفين بر خصوصيات جنسي، رفتار مادرانه و ميزان زاد و ولد آنان پرداخته است. روش بررسي: موش‌هاي صحرايي نر و ماده در گروه‌هاي شاهد و آزمون قرار گرفتند؛ گروه آزمون شامل دو زيرگروه بود كه در يك گروه پدر (گروه I) و در گروه ديگر والدين (گروه II) با تجويز روزانه مرفين خوراكي و دوز نهاييmg/ml 4/0 به‌مدت 14 روز وابسته شدند. وابستگي موشها با اثر ناشي از تجويز نالوکسان تأييد شد. موش‌هاي نر در قفس‌هاي جداگانه نگهداري و موش‌هاي ماده براي جفت‌گيري در قفس موش‌هاي نر قرارداده‌شدند. تمايل جنسي با مشاهده پلاك واژن ارزيابي شد. تغييرات وزن دوره بارداري، ميزان مرده‌زايي، نسبت جنسي نوزادان (نسبت نر/ ماده)، و خلق و خوي مادرانه (مشاهده ميزان مراقبت از نوزادان و بچه‌خواری) نيز بررسي و گزارش شد. برای بررسی آماری میانگینها از آزمونOne Way Anova يا معادل غیر پارامتری آن و برای مقایسه درصدها از آزمون 2 مجذور کای در نرم افزارSPSS ویرایش سیزدهم استفاده و سطح معنی‌داری آزمونها 05/0p< در نظر گرفته شد. نتايج: تمايل جنسي در گروه شاهد 80%، در گروه I 60%، و در گروه II 64% بود كه تفاوت آماري معني‌داري بين گروهها وجود نداشت. از بين موش‌هايي كه جفت‌گيري كرده بودند در گروه شاهد 69%، در گروه I 39%، در گروه II 38% جفت‌گيريها منجر به زايمان گرديد (05/0>p). افزايش وزن مادر در پايان بارداري در گروه شاهد، I و II به ترتيب 3362، 3846 و 2828 گرم بود که گروه II نسبت به شاهد تفاوت معنی‌داری داشت (05/0>p). نسبت جنسي در گروه كنترل، I وII به ترتيب 57/1، 17/1 و 1 بود كه تفاوت آماري معني‌داري بين گروهها وجود نداشت. در گروه شاهد تنها در يك مورد مرده‌زايي مشاهده شد. در گروه I مرده‌زايي مشاهده نشد؛ درحاليکه در گروه II 67% مرده‌زايي وجود داشت (001/0>p). از بين نوزادان زنده گروه II، 37% توسط مادران خورده شدند، درحاليکه اين نسبت در گروه‌هاي شاهد و I صفر بود (001/0p<). نتيجه‌گيري: مصرف مرفين توسط موش‌هاي صحرايي نر و ماده روي تمايل جنسي و ميزان بارورسازي تاثيري ندارد؛ اما ميزان بارداري کاذب (مشاهده پلاك واژينال و ادامه نيافتن بارداري) را افزايش مي‌دهد. مصرف مرفين، توسط والدين علاوه بر تغيير در تمايل جنسي، ميزان مرده‌زايي، بچه‌خوري و زايمان باعث افزايش مرگ و مير نوزادان و كاهش وزن‌گيري مادران در دوران بارداري مي‌گردد. رفتار مادرانه نيز به شدت با مصرف مرفين دستخوش اختلال مي‌شود. Introduction: Opioids and morphine are increasingly abused in modern societies, especially in recent years. Therefore, the present study was designed to evaluate the effects of morphine depen-dency on rats’ sexual and maternal behaviors, birth rate, sex ratio and the rate of stillbirths. Materials & Methods: Adult male and female rats were allocated into treatment and control groups. The treatment group was sub-divided into two morphine-dependent groups, group I) consisting of a number of male couples and group II) of both parents. Morphine dependency was induced by gradual administration of oral morphine with a final dose of 0.4 mg/ml dispensed in drinking water for 14 days. Morphine dependency was confirmed by the observation of changes induced by naloxane administration. Sexual behavior was determined by vaginal plague obser-vation. Weight gain during pregnancy, rate of stillbirths, sex ratio, and maternity behavior (Caring for the neonates or eating them) were assessed in the groups. For statistical tests, one-way ANOVA with its non-parametric equivalent and for comparing means, 2 were used while employing SPSS software, version 13, for statistical analysis. The level of significance was regarded as p<0.05. Results: A non-significant decline in sexual tendency was observed in groups I (60%) and II (67%), compared to the control group (80%). In the control group, 69% of all matings resulted in delivery compared to 39% and 38% in groups I and II respectively (p<0.05). Weight gain in groups I, II and the controls were 46±38, 28±28 and 62±33 grams respectively. Weight gain difference between the control group and group II was statistically significant (p<0.05). Sex ratio was 1.17, 1 and 1.57 in groups I, II and the controls, respectively. No stillbirths were seen in group I, while the rate of stillbirth in group II (67%) was statistically significant (p<0.001); one stillbirth was also seen in the control group. The rate of pup cannibalism in female rats on group II (37%) was significantly higher (p<0.001) than group I and the controls. Conclusion: Morphine dependency neither had effects on sex drive nor on fertilizing capacity in male or female rats but it increased the rate of pseudo-pregnancy. Morphine also increased the rate of stillbirths but it adversely affected maternal weight gain during pregnancy. Maternal beha-vior was highly affected by morphine dependency as well. وابستگی به مورفین، خلق و خوی مادرانه، مرده زایی، نسبت جنسی، موش صحرایی، تمایلات جنسی Opioids, Addiction, Fertility, Morphine dependency, Libido, Maternal behavior, Stillbirth, Sex ratio, Rat 337 345 https://www.jri.ir/article/296 /documents/fullpaper/fa/296.pdf ElahehArabpourAfzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iranالههعرب‌پور675Azimeh SadatPaydarAfzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iranعظيمه ساداتپايدار676VahidSheibaniDepartment of Physiology, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iranوحيدشيباني677Seyyed ParvizRayeganDepartment of Anatomy, Afzalipour Faculty of Medicine, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iranسيد پرويزرايگان678Seyed NoureddinNematollahi-MahaniNeuroscience Research Center, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iranسيد نورالديننعمت‌اللهي ماهانيnnematollahi@kmu.ac.ir679