en مسئوليت مدني ناشي از رحم جايگزين زمينه و هدف: یکی از شیوه‌هایی که در درمان ناباروی به کار می‌رود، استفاده از رحم زن دیگر است که به آن رحم جایگزین یا رحم اجاره‌ای اطلاق می‌شود که یا کامل است یا جزیی. در نوع کامل از تخمک زن حمل کننده کودک برای تشکیل جنین استفاده نمی‌شود، در حالی که در نوع جزیی آن از تخمک صاحب رحم برای باروری استفاده می‌گردد. در این مقاله به بررسی مسئولیت مدنی ناشی از رحم جایگزین از نوع کامل آن خواهیم پرداخت. به عبارت دیگر به دنبال پاسخ به این سئوال هستیم که در چه شرایطی در روش رحم جایگزین کامل فردي در مقابل دیگری موظف به جبران خسارت می‌شود. منظور از مسئولیت مدنی معنای عام آن است که شامل مسئولیت قراردادی و غیر قراردادی است. روش بررسي: نظر به این که درباره رحم جایگزین در حقوق ایران مقررات خاصی وجود ندارد، در مقاله حاضر با مراجعه به قواعد عام حقوقی، فقه و همچنین حقوق دیگر کشورها سعي شده است راه حل مناسبي براي مسائل مطروحه ارائه شود. نتايج: برای صحت قرارداد رحم جایگزین صرف استناد به ماده 10 قانون مدنی و قواعد عمومی قرارداد در شرایط صحت، کافی نیست و لازم است تا مقررات ویژه‌ای برای آن تصویب شود. به علاوه لازم است تا زوجین خواستار فرزند و حمل کننده جنین و شوهر او (در صورتی که متاهل باشد) تمام موضوعات و تعهدات را در قرارداد ذکر نمایند تا حدود مسئولیت قراردادی طرفین کاملاً روشن باشد. در مسئولیت خارج از قرارداد، یا اساساً قرارداد نافذی میان زیان دیده و عامل ورود ضرر وجود ندارد یا اینکه ضرر ناشی از نقص تعهدات قراردادی نیست، بلکه تکالیف عمومی زیر پا گذاشته شده و از رفتار انسان متعارف تجاوز شده است. قوانین و مقررات مسئولیت مدنی آنچنان عام و کلی است که موضوع مورد بحث ما را نیز در بر می‌گیرد و از این حیث مشکلی وجود ندارد. اما مشکل از این بابت است که چون استفاده از رحم جایگزین موضوعی کاملاً جدید محسوب می‌شود، هنوز عرف خاصی درباره آن شکل نگرفته است و روشن نیست که در چه مواردی می‌توانیم بگوییم که از رفتار انسان متعارف تجاوز شده و تقصیری محقق شده است. مباحث مطرح شده در این مقاله ضرورت مداخله قانونگذار و تصویب قانون را به روشنی به اثبات می‌رساند. نتيجه‌گيري: موضوع رحم جایگزین دارای ابعاد و آثار متعدد اجتماعی است که در صورت نادیده انگاشته شدن، ممکن است موجب بروز آسیب‌های جدی در جامعه گردد و نظم عمومی نادیده گرفته شود. Introduction: One of the methods used for the management of human infertility is using another woman’s uterus called a surrogate uterus or a rented womb which can be in full or partial modes. In full surrogacy, we do not use the gametes of the bearer woman but in the partial surrogacy we do. Materials & Methods: In this article we will study civil responsibilities in full surrogacy. In other words, we aim to answer the question that in what conditions one is responsible for the damages of another person while on full surrogacy. We use civil responsibility in its broad sense, including contract responsibility and tort. Since there are no special regulations for surrogacy in the Iranian Law, we will refer to general rules, Islamic Jurisprudence (Fiqh) and the laws of other countries to find the best solution for the problems. Results: For the validity of surrogacy contract, it is not enough to observe article 10 of the civil code or the general rules of contract laws but it is necessary to ratify specifically addressed laws. In the mean time, the couples who want the child and the bearer and her husband (if she is married) must negotiate about all the issues and obligations so that the limitations and responsibilities of the two parties are reflected in the contract completely. On non-contract responsibilities, there is either no valid contract at all between the bearer of the damages and the person who is deemed responsible or there is no relation between the damages occurred and the breach of the contractual obligations but there is a breach of general duties and customs instead. The regulations relating to civil responsibility are broad enough to include our subject too. As the surrogacy subject is rather new and customs have not been developed accordingly, problems are likely to arise where one can not determine the moment that faults occur. Conclusion: It seems that the Iranian Parliament should intervene and ratify certain laws and regula-tions for surrogacy, as surrogacy might have some social consequences with resultant problems if ignored or not addressed legally. رحم جایگزین، مسئولیت مدنی، مسئولیت قراردادی، ضمان قهری Surrogacy, Surrogate Mother, Uterus, Rented womb, Civil responsibility, Contractual responsibility, Tort, Non-Contractual responsibility 165 182 https://www.jri.ir/article/315 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/315.pdf Habib AllahRahimiDepartment of Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iranحبیب ا...رحیمیhrahimi@atu.ac.ir31