en بررسي اثر هورمون‌هاي FSH و استراديول در القاء اسپرماتوژنز در موش مدل آزواسپرمي زمينه و هدف: در حال حاضر شيمی‌درمانی و پرتودرماني به عنوان روش معمول درمان انواع سرطانها در مردان، سبب اختلال در اسپرماتوژنز و در نهايت ايجاد آزواسپرمی و ناباروری می‌گردد. تا ساليان اخير، استروژن به عنوان هورمون زنانه مورد توجه بود؛ اما مطالعات جديد معرف نقش مهم آن در اسپرماتوژنز است. با توجه به نقش هورمون‌ محرک فوليکولی (FSH) در فرایند اسپرماتوژنز و اهمیت هورمون استرادیول در تنظیم ترشح آن، اين مطالعه به بررسی نقش این دو هورمون به‌خصوص استرادیول در القاء مجدد اسپرماتوژنز در موش‌هاي آزوسپرم شده توسط بوسولفان پرداخته است.روش بررسی: در اين مطالعه 20 موش نر بالغ با دوز mg/kg30 داروي بوسولفان، آزواسپرم شدند. پس از اطمينان از آزواسپرمی، به سه گروه آزمايشی و يک گروه کنترل تقسيم‌بندی شدند. گروه اول هورمون FSH با دوز 5/7 واحد به صورت تزريق زير جلدی، گروه دوم هورمون استراديول با دوز g/kgµ5/12 به صورت داخل صفاقی و گروه سوم هر دو هورمون را تواماً و همزمان دريافت نمودند. گروه چهارم به عنوان کنترل، دارويي دريافت نكرد. تزريق اين هورمونها طی 10 روز متوالی (روزانه يك دوز) انجام گرفت و در روز يازدهم سطح تستوسترون خون اندازه‌گيری شد. يک بيضه از هر موش جهت آناليز DNA به روش فلوسايتومتری و بيضه ديگر جهت رنگ‌آميزی هماتوکسيلين‌ـ ائوزين و بررسی هيستولوژيک استفاده شد. آناليز آماری با استفاده از آزمون‌های كروسكال واليس، من‌‌ ويتني و دقيق فيشر انجام شد.نتايج: بيشترين ميزان افزايش تستوسترون، در گروه دريافت كننده هر دو هورمون مشاهده شد كه اختلاف معنی‌داری با گروه کنترل داشت (05/0p<). بيشترين ميزان افزايش در تعداد سلول‌های هاپلوئيد در گروه‌هاي سوم و چهارم مشاهده شد و اختلاف اين گروه‌ها نسبت به گروه کنترل معني‌دار بود (05/0p<). در گروه اول، افزايش اندکی در سطح تستوسترون سرم و تعداد سلول‌های هاپلوئيد بافت بيضه نسبت به گروه کنترل مشاهده شد که از لحاظ آماری معنی‌دار نبود. بررسی هيستولوژيک مقاطع رنگ‌آميزی شده بافت بيضه نيز نشان دهنده بازگشت مجدد اسپرماتوژنز در بيضه موش‌های آزواسپرم گروه‌هاي دوم و سوم بود (0001/0p<).نتيجه‌گيری: در مطالعه حاضر، تزريق مجزای هورمون FSH تأثيری در از سرگيری مجدد اسپرماتوژنز در موش‌های آزواسپرم نداشت؛ اما تزريق مجزاي استراديول نه تنها اثر مهاري روي اسپرماتوژنز نداشت، بلکه نقش تحريكي در بازيابی اسپرماتوژنز در موش‌های آزواسپرم داشت و تزريق همزمان FSH و استراديول اثر هم‌افزايي در القاء اسپرماتوژنز در بيضه موش‌های آزواسپرم داشت. Introduction: Loss of spermatogenesis following chemo or radiotherapy for the treatment of malignancies leads to the patients temporary or permanent infertility. Restoration of sperma-togenesis after malignancy treatments is the main target of recent studies. Therefore, this study was undertaken to evaluate role of follicular stimulating hormone (FSH) and estradiol in the regeneration of spermatogenesis in azoospermic mice.Material and Methods: Busulfan, 30mg/kg, was used to induce azoospermia, in 20 male C57Bl/6 mice. Later on, the mice were divided into four groups of five animals. The animals on groups one to three received daily injections of FSH (7.5IU), estradiol benzoate (EB) (12.5μg) and simultaneous FSH and EB, respectively for ten days with no medication for the control group. On the 11th day, serum testosterone levels were measured. After sacrificing the animals, one testis of each mouse was fixed and processed for histopathological studies and the other was used for DNA flow cytometry to count haploid cells.Results: The highest increase in testosterone levels was seen with concomitant use of FSH and estradiol. The highest increases in haploid cells were seen in solitary use of estradiol and its concomitant use with FSH and resumption of spermatogenesis were observed histologically in these two kinds of administrations (p<0.001).Conclusion: FSH unlike estradiol did not restore spermatogenesis in azoospermic mice. Simultaneous use of FSH and estradiol had synergistic effects in the restoration of spermatogenesis in azoospermic mice. Therefore, the concomitant use of the two hormones may be considered for the restoration of spermatogenesis in men who have undergone treatments for malignancies. اسپرماتوژنز، استرادیول، بیضه، تستوسترون، سلول های ژرمینال، محور هیپوفیز بیضه، موش، هورمون محرک فولیکولی Azoospermia, Busulfan, Chemotherapy, Estradiol, FSH, Haploid cell, Infertility, Spermiogenesis, Testosterone 317 325 https://www.jri.ir/article/343 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/343.pdf ArefehJafarianDepartment of Biochemistry, Faculty of Medicine, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranعارفهجعفریان741Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندیakhondi@avicenna.ac.ir21NooshabehPezhhanDepartment of Biochemistry, Faculty of Medicine, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranنوشابهپژهان742Mohammad RezaSadeghiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran محمدرضاصادقی77Amir HassanZarnaniDepartment of Immunology, Faculty of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iranامیرحسنزرنانی241SheidaSalehkhouReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranشيداصالح‌خو574