en عملكرد جنسي و هورمونی مردان نابارور مبتلا به آزواسپرمي غيرانسدادی زمینه و هدف: طي سال‌هاي اخير پيشرفت‌هاي شگفت‌‌انگيزي در پي بردن به علل آزواسپرمي، اساس ژنتيكي آن و غلبه بر ناباروري اين افراد به كمك روش‌هاي كمك باروري صورت گرفته است، اما كيفيت زندگي اين افراد به‌طور عام و عملكرد جنسي آنها به‌طور خاص، كمتر بررسي شده است. عملكرد جنسي، از جنبه‌هاي مختلف یعنی وضعيت نعوظ آلت تناسلي، وضعيت انزال مايع مني، تمايل جنسي و فواصل نزديكي جنسی كه هركدام به تنهايي يا با همديگر ممكن است در يك فرد دچار اختلال شوند، قابل بررسی است. در اين مطالعه ضمن ارائه تابلوي باليني و هورموني افراد با آزواسپرمي غيرانسدادي مراجعه كننده بدليل ناباروري عملكرد جنسي، اين افراد مورد بررسي قرار خواهد گرفت. روش‌ بررسی: در اين مطالعه توصيفي، بيش از 300 بيمار با ناباروري مردانه و با تشخیص آزواسپرمي غير انسدادي مراجعه‌كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا طي دورة زماني مهرماه 1383 تا آذرماه 1385، وارد مطالعه شدند. براساس پرسشنامه مندرج در ‌پرونده ‌پزشکی بیماران كه شامل متغيرهاي ميل جنسي، نعوظ آلت تناسلي،‌ انزال مايع مني، مدت زمان تا وقوع انزال، اوج لذت جنسي و دفعات مقاربت جنسي مي‌باشد، عملکرد جنسي هر بيمار قبل از هرگونه اقدام تشخيصي‌ـ درماني مورد بررسی قرار گرفت. معاينه باليني به منظور بررسي تظاهرات كاهش آندروژن انجام شد. آزمايش اسپرموگرام مطابق معيارهاي WHO بعمل آمد. سنجش هورموني شامل LH، FSH و PRL به روش IRMA انجام شد و سطح سرمي تستوسترون با راديوايمونواسي اندازه‌گيري شد. در تمامی این بیماران آزمایش عدم اعتیاد درخواست گردید كه در صورت مثبت بودن تست مورفين يا سابقه سوء مصرف و وابستگي به هر نوع ماده مخدر، محرك يا مصرف طولاني مدت هر نوع دارو، از مطالعه كنار گذاشته شدند. در نهايت پس از اخذ رضايت‌نامه كتبي از مراجعين و با كنار گذاشتن افراد مصرف كننده مواد يا دارو، 279 نفر وارد مطالعه شدند. بيوپسي بيضه تحت بي‌حسي موضعي و با تكنيك استاندارد انجام گرفت. نتایج: تمايل جنسي در 90% بيماران طبيعی بود؛ در حاليكه در 10% بيماران، كاهش خفيف تمايل جنسي ديده شد. عملكرد نعوظ در 80% طبيعي، با قابليت انجام مقاربت طبيعي و تنها 20% مردان نعوظ كاهش يافته به هنگام دخول در واژن داشتند. در خصوص انزال، در 75% مردان حجم مايع مني طبيعي بود؛ در حاليكه 25% كاهش حجم مني داشتند. مدت زمان صرف شده تا انجام انزال، در 5/42% طبيعي و زود يا دير انزالي شديد در 10% مردان گزارش شد. اوج لذت جنسي (ارگاسم) در 80% طبيعي، كاهش مختصر در 15% و كاهش شديد در 5% اعلام شد. 8/54%‌ اين بيماران داراي بيضه‌هاي كوچك بودند. نرموگنادوتروپيسم، هيپرگنادوتروپيسم و هيپوگنادوتروپيسم به ترتيب در 125 (8/44%)، 139 (8/49%) و 15 نفر (3/5%) مشاهده شد. مقادير متوسط FSH، LH، تستوسترون و پرولاكتين به ترتيب mIU/ml4/25±5/24، mIU/ml2/7±9، ng/ml4/4±1/6 و ng/ml224±284 بود. در بيوپسي بيضه 42 بيمار (15%) كاهش اسپرماتوژنز به همراه وجود اسپرم بالغ گزارش گرديد. آتروفي بيضه در 8/21%، توقف بلوغ در 2/22%، سندرم سلول سرتولي تنها در 8/40% و هيپرپلازي سلول‌هاي لايديگ در 8/11% گزارش شد. نتيجه‌گيري: شيوع اختلالات جنسي در بيماران با آزواسپرمي غيرانسدادي، در حد شيوع اختلالات جنسي در جمعيت عمومي مي‌باشد؛ اما به دليل غالب بودن مشكل ناباروري در بيماران آزواسپرم، به اختلال عملكرد جنسي آنها كمتر توجه مي‌شود. توجه خاص به اين مشكلات به هنگام دنبال نمودن درمان ناباروري علاوه بر بهبود كيفيت زندگي،‌ در برخي موارد درمان ناباروري را نيز اثر بخش‌تر خواهد كرد. Introduction: Recent advances in the field of male infertility has led to a better understanding about the etiologies and genetic basis of azoospermia, as well as the availability of surgical sperm retrieval methods and intracytoplasmic sperm injection (ICSI) for its treatment. Nevertheless, the quality of life of these patients in general, and sexual function in particular, have not been explored adequately. The aim of this study was to evaluate the sexual function of infertile patients with non-obstructive azoospermia.Materials and Methods: In this descriptive study, as much as 300 infertile men with non-obstructive azoospermia, who referred to Avicenna Infertility Clinic, in Tehran, Iran, were enrolled into the study during October 2004 to November 2006. Afterwards, 21 men were eliminated from the study because they met the exclusion criteria. At first, sexual functions of the patients were evaluated by a questionnaire, including questions on libido, penile erection, seminal ejaculation, inter intromission interval, orgasm and frequency of sexual intercourse. Physical examination was carried out to evaluate signs of androgenic deficiency. Semen samples were analyzed according to the current World Health Organization laboratory manual. Serum luteinizing hormone (LH), follicle stimulating hormone (FSH) and prolactin (PRL) concentrations were measured by immunoradiometric assays (IRMA) and serum testosterone measurement was done by radioimmunoassay (RIA). Conventional testicular biopsy by standard procedure was performed on both testes under local anesthesia for the candidates.Results: On the whole, 90% of the cases had normal sexual desire. Erectile function with the ability to engage in normal intercourse was normal in 80%. Normal ejaculate volume was seen in 75% of the cases. Inter intromission interval was normal in 42.5%, but it was very premature or very late in 10%. Orgasm was normal in 80% and slightly or significantly decreased in 15% and 5% of the cases, respectively. Patients with small testicles comprised 54.8% of the cases, whilst 125 (44.8%), 139 (49.8%) and 15 (5.3%) of the patients were normogonadotropic, hypergonadotropic and hypogonadotropic, respectively. Mean values for FSH, LH, Testosterone and PRL were 24.5±25.4mIU/ml, 9±7.2mIU/ml, 6.1±4.4ng/ml and 284±224ng/ml, respectively. Hypospermatogenesis with mature sperm was seen in 42 (15%) of the subjects upon testis biopsy. Histological examination showed testicular atrophy in 21.8%, maturation arrest in 22.2%, sertoli cell only syndrome in 40.8% and hyperplasia of Leydig cells in 11.8% of the cases.Conclusion: Sexual dysfunction in infertile patients with non-obstructive azoospermia is as more prevalent as the general population. In azoospermia, sexual dysfunction is not taken into account due to the dominant picture of infertility in these patients. However, special attention to sexual dysfunction will improve quality of life and effectiveness of infertility treatments. آزواسپرمی، اختلال انزال، اختلال نعوظ، بهداشت جنسی، عملکرد جنسی، ناباروری مردان Azoospermia, Ejaculation, Erectile dysfunction, Male infertility, Sexual dysfunction, Sexual health 42 51 https://www.jri.ir/article/357 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/357.pdf NaserAmirjannatiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranناصرامیرجنتی246BehzadGhorbaniReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranبهزادقربانیghorbani@avicenna.ac.ir26Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندی21Mohammad RezaSadeghiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran محمدرضاصادقی77MahmoodJeddi-TehraniMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranمحمود جدی‌تهرانی54HalehSoltanghoraeeReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran هالهسلطان قرایی474