en بررسی تأثیر بكارگیری الگوی بهینه شده SBC بر رفتارهای صحیح مصرف قرص‌های خوراكی پیشگیری از بارداری زمینه و هدف: کنترل جمعیت یکی از اهداف مهم در جهان امروز به حساب می‌آید و برنامه‌ریزی خانواده‌ها در استفاده از روش‌های پیشگیری مناسب، دارای اهمیت ویژه‌ای می‌باشد. سرمایه‌گذاری در آموزش بهداشت در زمینه استفاده بهتر و مناسب‌تر از امکانات موجود، می‌تواند در این امر کمک‌کننده باشد. مدل تغییر رفتار مرحله‌ای (SBC)، که طی پنج مرحله به وقوع می‌پیوندد، می‌تواند مدلی مناسب در توسعه و ارزشیابی برنامه‌های تنظیم خانواده، برای افراد و گروهها باشد. مطالعه حاضر، با هدف تعیین تأثیر آموزش با استفاده از الگوی بهینه شده SBC در جهت کاهش حاملگی‌های ناخواسته، در زنان مصرف كنندۀ قرص‌های خوراكی پیشگیری از بارداری صورت گرفته است.روش بررسي: این پژوهش، یك كارآزمایی بالینی است که بر اساس الگوی بهینه شده SBC، در مصرف کنندگان قرص‌های پیشگیری از بارداری، در مراكز بهداشتی‌ـ درمانی شهر مشهد انجام شد. ابتدا اطلاعات با استفاده از پرسشنامه و به روش مصاحبه با290 نفر از زنان مصرف‌کنندۀ قرص‌های خوراكی پیشگیری از بارداری كه به طور تصادفی از مراکز بهداشتی انتخاب گردیدند، جمع‌آوری شد؛ سپس بطور تصادفی به دو گروه آزمون و شاهد تقسیم و براساس الگوی بهینه شده، مداخلۀ آموزشی بر روی گروه آزمون اجرا گردید و در فواصل زمانی مشخص (3 و 6 ماه)، پس آزمون انجام شد تا میزان تأثیر بكارگیری الگوی بهینه شده در افزایش رفتارهای صحیح مصرف قرص در نمونه‌های مورد پژوهش مشخص شود. از آزمون‌های غیر پارامتریك نظیر 2، من‌ـ ویتنی، ویلكاكسون و فریدمن براي تجزيه و تحليل اطلاعات استفاده شد و 05/0p< به عنوان سطح معني‌داري در نظر گرفته شده است.نتایج: بين دو گروه آزمون و شاهد قبل از مداخله، تفاوت معني‌داری وجود نداشت؛ اما پس از مداخله، اختلاف معني‌داری در نمرات كسب شده در متغيرهای آگاهی، تأیید و تصویب، قصد رفتاری، عملكرد، حمایت درك شده، خودكارآمدی عمومی و خودكارآمدی تنظیم خانواده، در گروه آزمون مشاهده شد (01/0p<)؛ همچنین عوارض جانبی و حاملگی‌های ناخواسته در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد کاهش نشان داده است.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مداخلات آموزشی در بهبود رفتارهای صحیح مصرف قرص‌های خوراكی پیشگیری از بارداری و در نتیجه حصول دو هدف عمده یعنی كاهش عوارض جانبی و كاهش حاملگی ناخواسته، توصیه می‌گردد ضمن فراهم نمودن تسهیلات بهداشتی برای خانواده‌ها، به توانایی آنان در زمینه خودكارآمدی، به منظور بهره‌گیری هرچه بیشتر از امكانات توجه شود؛ زیرا آموزش با در نظر گرفتن عامل خودكارآمدی، می‌تواند در كاهش هزینه‌های مربوط به بارداری‌های ناخواسته و مصرف نابجا و نامرتب روش‌های تنظیم خانواده و به وی‍‍ژه قرص‌های پیشگیری از بارداری، مؤثر باشد. Introduction: Family planning and birth control are the main goals of governments worldwide for population growth control and appropriate contraceptive use is a measure to reach these goals. Investing in health education for better contraceptive use and more reasonable allocation of existing resources are of great help in materializing the goals. Steps to Behavior Change (SBC) can be a good model to develop and evaluate family-planning programs. The aim of this study was to investigate the influence of family-planning education through modified SBC model on the reduction of unwanted pregnancies in oral contraceptive (OC) users. Materials & Methods: This clinical trial study was carried out at Mashad Urban Health Centers. Data gathering was done through interviews and completion of a researcher-devised questionnaire for 290 randomly chosen women from the aforementioned centers. The subjects were randomly divided into two case and control groups. The intervention was done based on modified SBC model and post-tests were given three and six months after the introduction of the model.Results: There were no significant differences between the two groups prior to the intervention, but significant differences in the mean values of knowledge, approval, intention, practice and advocacy were seen in the experimental group compared to the controls (p<0.001). Additionally, significant reduction in oral contraceptive side-effects and unwanted pregnancies were seen in the experimental group following the intervention. Conclusion: Following the success of modified SBC model in this study, it is suggested that attempts be made to improve the individuals’ self-efficacy to more competently use the provided health services. Developing self-efficacy in these subjects for better contraceptive use, can be effective in decreasing the cost related to unwanted pregnancies and misuse of contraceptive methods especially OCPs. آموزش بهداشت، بارداری ناخواسته، تنظیم خانواده، خودکار آمدی، قرص های خوراکی پیشگیری از بارداری، کارآزمایی بالینی، الگوی بهینه شده SBC Family planning, Health education, Modified Steps of Behavior Change (SBC), Oral contraceptive, Self-efficacy, Unwanted pregnancy 58 71 https://www.jri.ir/article/359 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/359.pdf NoushinPeymanDepartment of Public Health, School of Public Health, Mashad University of Medical Sciences, Mashad, Iranنوشینپیمان617AliHeidarniaDepartment of Health Education, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, IranعلیرضاحیدرنیاHidarnia@modares.ac.ir618FazlollahGhofranipourDepartment of Health Education, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranفضل اللهغفراني پور251AnooshirvanKazemnejadDepartment of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranانوشيروانكاظم‌نژاد252FarkhondehAmin ShokraviDepartment of Health Education, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran391