en ترشح فاكتور رشد اندوتليال رگي (VEGF) در كشت سه بعدي بافت اندومتریوم انسان: یک مدل اندومتریوز خارج از بدن زمینه و هدف: اندومتريوز بيماري است كه طي آن غدد و عروق رحمي در بيرون از حفرة رحمي به صورت نابجا رشد مي‌كنند. اين بيماري در حدود 10% از زنان در سن باروري و در حدود 50% از زنان نابارور ديده مي‌شود. عمل جراحي يكي از درمان‌هاي رايج اين بيماري است كه البته بعد از عمل جراحي، بيماري مي‌تواند دوباره عود كند. فاكتور رشد اندوتليال رگي (VEGF)، از فاکتورهای مؤثر در ایجاد بیماری به شمار می‌آید. هدف از تحقيق حاضر، تعيين ميزان ترشح فاكتور رشد اندوتليال رگي (VEGF) در اندومتريوم كشت شده در محيط كشت سه بعدي با ماتریکس فیبرینی مي‌باشد.روش بررسي: نمونه‌ها از اندومتريوم تنة رحم 10 زن كه در روزهاي 24-19 سيكل رحمي بودند و جهت درمان ناباروري، كيست‌هاي تخمداني و ساير علل غير رحمي مراجعه كننده به مركز تكنولوژي توليدمثل نوين تورنتو، تهيه شد. هر نمونه بافت آندومتريوم به 10 قطعه جهت كشت در چاهك‌هاي پليت كشت تقسيم شد (جمعاً 100 چاهك). نمونه‌ها با استفاده از روش كشت سه بعدي بافت، كشت داده شدند و مايع بالايي هر نمونه از كشت، جهت اندازه‌گيري سطح VEGF جمع‌آوري شد؛ سپس نمونه‌های اندومتریوم کشت داده شده جهت شناسایی رگزایی به روش ايمونوهيستوشيميايي بوسیله آنتی‌بادیAnti-Cox2 رنگ‌آمیزی شدند. لازم به ذکر است که داده‌های مربوط به درصد تکثیر سلولها و درصد رگزایی، با استفاده از آناليز آماري 2 و داده‌های مربوط به میزان ترشح VEGF، با استفاده از آزمون t داده‌پردازي شدند.نتايج: سطح VEGF در مايع رويي كشت سه بعدي موجود در چاهك‌‌هايي كه رگ‌زايي در آنها ديده شده بود (11/3±492)، افزايش معني‌داري (05/0p<) را نسبت به چاهك‌هاي فاقد رگ‌زايي (13/2±183) نشان داد. نتايج نشان‌دهندة تكثير سلولها در 91% از چاهكها بود و همچنين رگ‌زايي در 51 چاهك (56%) از چاهك‌‌های داراي تكثير سلولی مشاهده گردید. نتيجه‌گيري: ترشح VEGF، داراي نقش مهمي در ايجاد رگزايي و احتمالاً رشد و تكثير سلول‌هاي بافت اندومتريوم مي‌باشد؛ لذا احتمالاً ترشح VEGF می‌تواند در ايجاد بيماري اندومتريوز تأثير داشته باشد. در ضمن پیشنهاد می‌گردد رابطه بین تکثیر سلولها و میزان ترشح VEGF نیز توسط محققان دیگر مورد بررسی قرار گیرد. Introduction: Endometriosis is the presence of endometrial glandular and stromal cells outside the uterine cavity. The disease is prevalent in about 10% of women of reproductive age and in up to 50% of infertile women. Surgery continues to be the first line of treatment in eradicating endometriotic lesions but recurrence of the condition is seen in up to 47% of the cases. VEGF is an effective factor in the establishment of endometriosis. The aim of the present study was to determine VEGF levels in a three-dimensional (3D) fibrin matrix culture of human endometrial tissue.Materials and Methods: Endometrial biopsies were obtained from the uterine fundus of 10 ovulating (at 19th to 24th day of menstruation cycle) premenopausal women attending the Toronto Center for Advanced Reproductive Technology (TCART) for the treatment of infertility, ovarian cysts or non-endometrial complaints. Each tissue fragment was divided into ten segments for culture in a total of 100 wells. The samples were cultured on three-dimensional fibrin matrices and the supernatant fluid was collected from each endometrial sample for the assessment of VEGF levels. The endometrial samples were stained by anti-Cox-2 antibody (anti-cyclooxygenase -2) for immunohistochemical evaluation of angiogenesis.Results: VEGF levels in the supernatant fluid of wells with angiogenesis was significantly higher (p<0.05) than wells with no signs of the phenomenon (492±3.11 and 183±13.2, respectively). The results were indicative of cell proliferation in 91% of the wells and angiogenesis was observed in 51 wells (56%) with cell proliferation.Conclusion: It seems that VEGF secretion plays an important role in promoting neovasculariza-tion and cell proliferation of endometrial cells. Therefore, VEGF secretion seems to be involved in the establishment of endometriosis. Seeking the relationship between cell proliferation and VEGF secretion rates is suggested. اندومتریوز، اندومتریوم، رگزایی، فاکتور رشد اندوتلیال رگی، کشت سه بعدی، کشت بافت، ناباروری زنان Angiogenesis, Endometriosis, Endometrium, Female infertility, Three-dimensional tissue culture, VEGF 095 101 https://www.jri.ir/article/370 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/370.pdf JafarAiResearch Center for Science and Technology in Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranجعفر آیjafar_ai@tums.ac.ir401NavidEsfandiariDivision of Reproductive Sciences, Department of Obstetrics and Gynecology, Toronto Centre for Advanced Reproductive Technology (TCART),University of Toronto, Samuel Lunenfeld Research Institute, Toronto, Canadaنویداسفندیاری342RobertCasperDivision of Reproductive Sciences, Department of Obstetrics and Gynecology, Toronto Centre for Advanced Reproductive Technology (TCART),University of Toronto, Samuel Lunenfeld Research Institute, Toronto, Canadaرابرتكاسپر 83