en نظريه حق "حق" يکي از بنيادي ترين و مهم ترين مفاهيم در قلمرو حقوق و اخلاق زيستي است. اما به کارگيري اين مفهوم مستلزم ارايه نظريه اي است که آن را بر پايه اي استوار بنا کند. از اين رو، در اين نوشتار تلاش خواهيم کرد نظريه اي در باب حق به دست دهيم. اين نظريه بر دو مفهوم کليدي "کرامت ذاتي" و "فاعليت اخلاقيِ" انسان بنا خواهد شد. به ديگر سخن، حق آن جايي به ميان مي آيد که کرامت انساني و فاعليت اخلاقي او در خطر باشد. از يک سو، حق ادعايي تضمين شده است که در جاي خود بر ديگر ادعاهاي هنجاري حاکم مي شود. از ديگر سو، حق هويتي ابزاري، فردي، حداقلي و به لحاظ اخلاقي بي طرف است. بر اين اساس، حق در خدمت ارزشها و اصول عدالت به کار گرفته مي شود، در صورت تأمين و اجرا، بخشي محدود و البته کمينه از سرزمين عدالت را درخواهد نورديد. ارائه نظريه حق در اين نوشتار اين نکته را نيز آشکار خواهد ساخت که عناصر فلسفة حق در ارتباطي سازگار و متقابل با هم قرار دارد. "Rights" constitute one of the most fundamental and significant concepts within the scope of law and bioethics. The theory of rights relies on two key concepts of "dignity" and "moral agency" of human beings. In other words, rights become important whenever human dignity and the individuals moral agency are at risk. Rights are composed of secured claims that override other normative claims on one hand, and they are instrumentalistic, individualistic, minimalistic and morally indifferent entities on the other hand. On this basis, rights are resorted in order to serve values and principles of justice and in case they are met, a limited and, of course, minimal part of the territory of justice is covered.This paper tries to explore and discuss the theory of rights and lay bare the point that elements of philosophy of rights are integratively connected. حقوق و اخلاق زیستی، نظریه حق، کرامت ذاتی، فاعلیت اخلاقی Bioethics, Dignity, Justice, Law, Minimalistic, Right 299 317 https://www.jri.ir/article/398 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/398.pdf MohammadRasekhBio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمد راسخ rasekh@avicenna.ac.ir312