en اثر محافظتی ملاتونین بر تغییرات هیستولوژیک بیضه موش بالغ تحت درمان با بوسولفان زمينه و هدف:اثرات سیتوتوکسیک شیمی‌درمانی و اثرات آن در قدرت باروري، از نظر باليني حائز اهمیت است. ملاتونین، هورمون غده اپی‌فیز به عنوان آنتی اکسیدان شناخته شده است. هدف از تحقیق حاضر بررسي اثرات محافظتی ملاتونین روی اختلالات اسپرماتوژنز ناشی از درمان با بوسولفان با کمک ارزیابی‌های بافت شناسي بافت بيضه مي‌باشد. روش بررسي: مطالعه حاضر روی 32 موش نر بالغ 8 هفته انجام شد. حیوانات در چهار گروه شامل گروه کنترل دريافت‌كننده DMSO گروه 2، دريافت‌كننده تک دوز mg/kg20 بوسولفان به‌صورت داخل صفاقی و گروه 3 با mg/kg10 ملاتونین براي 5 روز به‌صورت داخل صفاقی درمان شدند. گروه 4 به‌دنبال تجویز mg/kg20 بوسولفان، به مدت 5 روز ملاتونین دریافت می‌کرد. 35 روز پس از شروع درمان، بيضه همه حیوانات از بدن خارج شد و ارزیابیها از طریق مشخص‌نمودن نمره ‌بندی جانسون، مطالعات مورفومتری لوله‌های سمی‌نیفروس، تخمین حجم سلول‌های لیدیگ و شمارش سلول‌های زایا انجام شد. آنالیزهای آماری با کمک روش ANOVA انجام گرفت و سطح آماری 05/0p< معنی‌دار در نظر گرفته شد. نتایج: موش‌های تحت درمان با بوسولفان در مقایسه با گروه کنترل، کاهش معنی‌دار در ارزيابيها براساس معيار نمره‌بندی جانسون و کیفیت اسپرماتوژنز نشان دادند (001/0p<). پارامترهای کمی لوله‌های سمی‌نیفروس (05/0p<) و حجم هسته سلول‌های لیدیگ به‌طور معنی‌دار در گروه دوم در مقایسه با کنترل کاهش داشت. در حالیکه ملاتونین در گروه 4، باعث طبيعي شدن قابل توجه پارامترهای لوله‌های سمی‌نیفروس (p05/0p<)، حجم هسته سلول‌های لیدیگ (001/0p<) و نتايج ارزيابي‌ براساس معيار جانسون (001/0p<) در مقایسه با گروه 2 شد. ملاتونین تعداد همه سلول‌های زایا را در گروه 4 در مقایسه با گروه 2 به‌صورت معنی‌دار (p05/0p<) افزایش داد. نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که ملاتونین دارای اثر محافظتی روی آسیب‌های بیضه القاء شده با بوسولفان است، هرچند که مکانیسم نامشخص است. احتمالاً این عمل از طریق کاهش آسیب‌های اکسیداتیو صورت می‌گیرد. Introduction: Antineoplastic chemotherapy is usually accompanied by fertility impairment and the aim of this study was to investigate the possible protective effects of melatonin, a pineal gland hormone with potent antioxidant activity, on busulfan-treated adult male mice. Materials and Methods: This study was performed on 32, eight-week old adult male mice. The animals were divided into four groups consisting of a control and three experimental groups. The animals in the control group received dimethyl sulfoxide (DMSO), a solvent, the second group a single dose of intraperitoneal busulfan (20 mg/kg), the third group a single dose of intraperitoneal melatonin (10 mg/kg) for five days and the fourth group melatonin (10 mg/kg) for five days upon an initial dose of busulfan (20 mg/kg). Thirty-five days after the treatments, all the animals were sacrificed and dissected. Johnson's score were determined by examining the morphometric characteristics of seminiferous tubules and estimating Leydig cell volumes and germ cell counts. Results: Busulfan-treated mice showed reductions in Johnson's score and quality of spermatogenesis (p < 0.001) in comparison to the controls. The quantitative values of seminiferous tubules (p < 0.05) and the nuclear volume of Leydig cells (p < 0.05) were significantly lower in the busulfan-treated mice relative to the controls. In the fourth group, melatonin not only caused a remarkable normalization in seminiferous tubule indices (p < 0.05), but also increased the nuclear volume of Leydig cells (p < 0.001), the relevant Johnson's score (p < 0.001) and all germ cells in comparison to the second group (p < 0.05). Conclusion: Melatonin might have a possible protective effect against busulfan-induced testicular damage. Although the protective mechanism of melatonin has not been fully revealed, the protection seems to be through a decrease in oxidative stress. اسپرماتوژنز، بوسولفان، بیضه، سلول لیدیگ، شیمی درمانی، ملاتونین، ناباروری مردان Antineoplastic chemotherapy, Busulfan, Leydig cell, Melatonin, Spermatogenesis, Testis, Male infertility 067 77 https://www.jri.ir/article/408 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/408.pdf FahimehMohammadghasemiHistotechnical Laboratory, Histology Group, Department of Anatomical Sciences, Faculty of Medicine, Gilan University of Medical Sciences, Rasht, Iranفهیمهمحمد قاسمیparahistolab@gmail.com785MasoumehFaghaniHistotechnical Laboratory, Histology Group, Department of Anatomical Sciences, Faculty of Medicine, Gilan University of Medical Sciences, Rasht, Iranمعصومهفغانی786SinaKhajeh JahromiMedical Students Research Center Committee, Gilan University of Medical Sciences, Rasht, Iranسیناخواجه جهرمی787