en ارزیابی اثر آنتی‌اکسیدانتی عصاره گیاه جينسينگ و ویتامین E بر باروری موش‌های بزرگ آزمایشگاهی نر به دنبال تیمار طولانی مدت با سیکلوفسفامید زمینه و هدف: سیکلوفسفامید (CP) یک داروی ضد سرطان است که بعد از متابولیسم در کبد به عنوان یک عامل آلکیلاسیون عمل می‌کند. این دارو علیرغم کاربردهای کلینیکی فراوان در درمان سرطان، دارای اثرات سمی بر یاخته‌های بدن به ویژه در ارگان‌های جنسی می‌باشد. یکی از مهمترین عوارض جانبی آن، تغییر عملکرد سیستم تناسلی در جنس نر است که ممکن است منجر به ناباروری گردد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانتی عصاره گیاه جنسینگ و ویتامین E به تنهایی و همراه هم بر سمیت القاء شده توسط داروی سیکلوفسفامید در دستگاه تناسلی موش‌های بزرگ سفید آزمایشگاهی نر می‌باشد. روش بررسی: موش‌های نر بالغ نژاد ویستار با وزن g30±220 به طور تصادفی در هشت گروه هفت تایی تقسیم شدند. حیوانات گروه اول جهت حذف اثر استرس گاواژ به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد كه فقط آب و غذا دریافت کردند. گروه دوم حلال دارو را به صورت گاواژ و گروه سوم mg/kg1/6 سيكلوفسفاميد به صورت تزریق داخل صفاقی دریافت نمودند. گروه چهارم mg/kg500 عصاره جینسینگ و گروه پنجم mg/kg100 ویتامین E به صورت گاواژ دریافت کردند. گروه ششم دوزهای مؤثر جینسینگ و سيكلوفسفاميد و گروه هفتم، دوزهای مؤثر ویتامین E و سيكلوفسفاميد را همزمان و به فاصله 1 ساعت از هم دريافت كردند. گروه هشتم نيز هر دو آنتی اکسیدانت را همزمان با هم و یک ساعت قبل از تزریق سیکلوفسفامید دریافت کردند. تیمار به صورت روزانه و به مدت 50 روز ادامه داشت. یک روز بعد از پایان دوره تیمار، حیوانات کشته شده و بعد از اندازه‌گیری وزن بدن و بیضه‌ها، نمونه‌برداری از بافت‌ها انجام و تعداد موش‌های ماده آبستن شده، تعداد زاده‌ها، میزان باروری در موش‌های نر و برخی از پارامترهای اسپرم بررسی شد. داده‌ها توسط نرم افزار آماریGB STAT و براساس آزمون آماری آنالیز واریانس یکطرفه تحلیل شد. مقادیر 05/0p< و 01/0p< معنی‌دار تلقی شد. نتايج: در گروه‌هایی که در معرض سیکلوفسفامید قرار داشتند تعداد اسپرم، تعداد اسپرم‌های زنده کاهش معنی‌دار و تعداد اسپرم‌های بد شکل و ناهنجار افزایش معنی‌دار نشان دادند (01/0p<). به علاوه میزان باروری در موش‌های نر، تعداد ماده‌های آبستن و تعداد نوزادان متولد شده در این گروه کاهش یافتند. در حالیکه مصرف آنتی اکسیدانتها اختلالات فوق را به‌طور معنی‌دار کاهش داد. نتیجه‌گیری: شیمی درمانی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان را بهبود می‌بخشد. اما علیرغم این موفقیتها، اکثر داروهای ضد سرطان باعث ایجاد آسیب‌های ناخواسته می‌شود. با توجه به عوارض جانبی کمتر این ترکیبات، به نظر می‌رسد که به کارگیری محصولات آنتی اکسیدانتی مانند عصاره برخی از گیاهان و یا ویتامینها عملکرد مناسبی در کاهش سمیت سیکلوفسفامید داشته باشند. Background: Cyclophosphamide (CP) is a mustard alkylating agent used in the treatment of some neoplastic diseases such as leukemia, breast and pulmonary cancers. CP administration induces oxidative stress and has cytotoxic effects on normal cells, especially in the reproductive organs. A major side-effect of CP is the alteration of male reproductive function which may result in oligospermia or azoospermia. The aim of the present study was to evaluate the protective effects of vitamin E and ginseng extract on the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. Methods: Fifty-six adult male Wistar rats (220±30 g) were randomly divided into seven groups of eight. To eliminate the stress induced by gavage, the animals in the first group were considered as the control group and only received water and food. The second group received the placebo for CP via gavage. The third group received CP, 6.1 mg/kg/day, through intraperitoneal administration. The fourth and fifth groups, respectively, received Ginseng, 500 mg/kg/day, and vitamin E 100 mg/kg/day via gavage. The eighth group received both antioxidants by intubation 1 h prior to CP administration for 50 days. The animals were sacrificed one day after the last injection. The testes, body weight, sperm parameters and fertility status of animals were evaluated at the end of the experiments. For the evaluation of fertility index, the male rats were mated with untreated female rats on the 40th day of the treatment period. Results: Cyclophosphamide decreased sperm count, lowered fertility rate and decreased testis weight while it increased the number of dead and abnormal sperms (p < 0.01). In addition, the number of pregnant animals and viable offspring were reduced too; while antioxidant use diminished the adverse effects of CP. Conclusion: The results of the study showed that antioxidative agents vitamin E and Ginseng could diminish the adverse effects of cyclophosphamide in the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. پارامترهای اسپرم، سیکلوفسفامید، شیمی درمانی، عصاره جینسینگ، موش بزرگ آزمایشگاهی، ناباروری مردان، ویتامین E Chemotherapy, Cyclophosphamide, Ginseng, Male infertility, Rat, Reproductive health, Sperm, Vitamin E 227 238 https://www.jri.ir/article/439 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/439.pdf AkramHosseiniDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iranاکرم حسینی830SamadZareDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iranصمدزارع831FirouzGhaderi PakdelDepartment of Physiology, Faculty of Medicine, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iranفیروزقادری پاکدلinfo@ghaderipakdel.com832AbbasAhmadiDepartment of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University, Urmia, Iranعباس احمدی833