en اثرات عقيم سازي عصاره گياه چريش روي موش صحرائي نر امروزه به دليل مشكلات متعدد ناشي از آفت‏كشهاي سنتزي تلاش بر اين است تا آفت كشهاي بيولوژيك و طبيعي جايگزين آنها گردد. از جمله اين موارد استفاده از فرآورده‏هاي گياهي است. گونه گياهي Azadirachta indicaـ چريش- از جمله گياهان با ارزشي است كه مطالعات متعدد روي عصاره مغز دانه آن اثرات ضد باروري و سقط جنيني موقت و قابل بازگشت آن را در حيوانات آزمايشگاهي به اثبات رسانده است. لذا بر آن شديم تا ضمن مطالعه اين ويژگي، ميزان دوز مؤثر جهت عقيم‏سازي دائم جوندگان براي كنترل جمعيت آنها را بدست آوريم. در اين بررسي 24 موش صحرايي نر نژاد (Wistar) 5-4 ماهه ( با وزن 200-150 گرم) بصورت تصادفي انتخاب شده و به 4 گروه شامل 6 موش تقسيم شدند. به گروه اول آب و به سه گروه ديگر به ترتيب mg/kg5، mg/kg15 وmg/kg25 عصاره گياه چريش(عصاره تجاري Neemazal با مقدار آزاديراكتين 1% ) به مدت 6 روز متوالي به روش گاواژ خورانده شد. در روز هاي چهارم و نهم آزمايش، از تمام گروه‏ها خونگيري و بررسيهاي هماتولوژيكي و سرمي (هورمون تستوسترون) انجام شد. در روز دهم آزمايش دو حيوان از هر گروه آزمايشي تشريح شدند تا بررسيهاي بافت شناسي بر روي بيضه آنها انجام شود. سپس حيوانات باقيمانده گروه براي تست باروري در كنار موشهاي صحرائي ماده بالغ قرار گرفتند. بعد از مشاهدة تكثير در حيوانات ماده، اين گروهها از مراحل آزمايش خارج شدند. مقادير MCH، هموگلوبين گروه سوم در مرحله اول (05/0P<) و مرحله دوم (به ترتيب 001/0P< و 01/0P<) و مقدار گلبولهاي سفيد گروه سوم در مرحله دوم (05/0P<) نسبت به گروه كنترل افزايش معني‏داري نشان داد. اما در مورد مقادير ساير فاكتورهاي بررسي شده، بين نمونه‏هاي كنترل و آزمايش اختلاف معني‏داري مشاهده نشد. بين مقدار هورمون تستوسترون گروههاي كنترل وآزمايش اختلاف معني‏داري ديده نشد. موشهاي ماده مجاور شده با گروهي كه mg/kg15 عصاره گياه چريش دريافت كرده بودند پس از گذشت 60 روز زايمان نمودند (دوره بارداري اين حيوانات 23-20 روز است). در گروهي كه mg/kg25 عصاره دريافت كردند نيمي از حيوانات تحت آزمايش به علت تجويز دوز بالاي عصاره تلف شده و در نيم ديگر آنها پس از گذشت 3 ماه توليدمثل ديده شد. نتايج بررسيهاي بافت‏شناسي هم بيانگر ايجاد تغييراتي در سير اسپرماتوژنز، شامل از بين رفتن اسپرماتوزوئيدها، توليد اسپرم‏هاي غيرطبيعي و پرخوني بافت بينابيني در برخي توبولهاي اسپرم‏ساز بود. لذا با گذشت زمان (90-60 روز) و ترميم سلولهاي آسيب ديده مجدداً توليدمثل ديده مي‏شود. با توجه به نتايج حاصل به نظر مي‏رسد كه بتوان از عصاره اين گياه بعنوان عامل ضدباروري استفاده كرد، تحقيقات بيشتر و لحاظ مسائلي همچون به صرفه‏بودن اقتصادي، فرمولاسيون مناسب آنرا تهيه و در طعمه حيوانات مورد استفاده قرار داد و بدين طريق، روشي جديد در كنترل نسل و ازدياد تعداد جوندگان مضر كشاورزي ارائه نمود. Nowadays uses of synthetic pesticides has caused a lot of environmental problems. For this reason there is an effort to replace them with biopesticides. One of these ways is the use of plant bioproducts. Various studies on Azadirachta indica (Neem) have proven that the seed extract of this plant has reversible infertility and spontaneous abortion properties. In this study we are trying to determine the effective dose of its seed extract for sterility of rodent pests. In this survey, 24 male wistar rats with 4-5 months old (weighing about 150-200 grams) were selected randomly. They were divided into 4 subgroups each containing 6 rats. The Neem extract (Neem Azal 1%) was fed to 3 groups by gavage for six days. The first group was fed with water and others were fed with Neem extract (5mg/kg, 15mg/kg and 25mg/kg respectively). Hematological parameters were determined on 4th and 9th day of the experiment. On the 10th day two animals from each group were dissected for histological study of testes. Remaining animals were tested for fertility with fertile female rats. There were no significant differences between control and treated groups. After observing reproduction in female rats, these groups were excluded from study. There were no significant differences between control and treated groups in their hematological parameters except for MCH and hemoglobin on 4th (P<0.001, P<0.01 respectively) and 9th day (p<0.05) and WBC on 9th day (p<0.05) in third group, which showed an increase. There were no significant differences between serum testosterone levels. In group which received 15 mg/kg extract, reproduction occurred after 60 days (reproduction cycle in rats is 20-23 days). In group which received 25mg/kg extract, half of the animals died due to high doses of Neem extract and in the remaining half, reproduction occurred after 3 months. Histological results of testes indicated abnormality in spermatogenesis and sperms production in some of the semniferous tubules. Therefore after 60-90 days and repair of injured cells, reproduction is observed again. Base on the results of this study it seems that we can use Neem seed extract as an anti-fertility agent, considering its cost benefit ratio and suitable formulation, we can use it as rodent baits to control harmful agricultural rodents. In this way we have a new method of controlling deleterious rodents. ضد باروری، اسپرماتوژنز، اسپرماتوزوئید، آفت کشها، چریش، موش صحرایی Neem (Azadirachta indica), Anti-fertility, Spermatogenesis, Spermatozoa, Pesticide, Rat 4 14 https://www.jri.ir/article/79 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/79.pdf MasoumehMahmoudi MeymandDepartment of Pharmacology, Faculty of Medicine, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمعصومهمحمودي ميمندghazikha@sina.tums.ac.ir181MohsenMorowatiDepartment of Pesticide Research, Plant Pests and Diseases Research Institute, Tehran, Iranمحسنمروتي182MahmoudGhazi KhansariDepartment of Pharmacology, Faculty of Medicine, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranمحمودقاضي خوانساري183BatoolNasrollazadehDepartment of Embryology, Faculty of Medicine, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranبتولنصرالله زاده184BagherMinaieDepartment of Anatomy, Faculty of Medicine, Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranباقرمينايي185