en 1726-7536 1735-8507 69 2139 288 gregorian 2005 1 1 6 1 online 1 fulltext

en بار بیماری استئوپروز درایران در سال 1380 مقدمه: استئوپروز شایع‌ترین بیماری متابولیک استخوان است و علاوه بر ناتوانی و از کارافتادگی باعث افزایش نسبی خطر مرگ در مبتلایان به شکستگی‌های ناشی از آن می‌شود. در ايران شواهد كافي در مورد اين‌ كه استئوپروز، نظير كشورهاي غربي، يك مسألۀ سلامت عمومي است موجود نبود و لذا انجام اين مطالعه در دستور كار مركز تحقيقات غدد درون‌ريز و متابوليسم قرار گرفت. این مطالعه با هدف برآورد بار استئوپروز در سال 1380 در ایران انجام شد. مواد و روشها: از داده‌هاي مطالعۀ مركز تحقيقات غدد در مورد تراكم استخوان، داده‌هاي حاصل از ثبت حوادث توسط وزارت بهداشت در 9 استان كشور و مطالعات انجام شده در ساير جوامع در مورد خطر مرگ بيماران پس از وقوع شكستگي‌هاي قابل انتساب به استئوپروز استفاده شد. برای محاسبه بار بیماری، ابتدا شیوع استئوپروز، بروز شکستگی‌های قابل انتساب به استئوپروز و خطر نسبی مرگ ناشی از آنها برآورد شد. با استفاده از مدل‌های اپیدمیولوژی، دورۀ ابتلا به هر شکستگی برآورد و با استفاده از وزن ناتوانی اختصاص یافته به ناتوانی‌های مشابه در مطالعۀ بار جهانی بیماری‌ها، شاخص DALYs برای شکستگی‌های قابل انتساب به استئوپروز (مهره، هیپ وساعد) محاسبه شد. نتایج: سال‌های از دست رفته ناشی از شکستگی لگن در زنان 15880 سال، شکستگی مهره 1269 سال و شکستگی ساعد 121 سال به دست آمد. در مردان، سال‌های از دست رفته ناشی از شکستگی لگن 16495 سال، شکستگی مهره 2225 سال و شکستگی ساعد 37 سال به دست آمد. مجموع سال‌های از دست رفتۀ ناشی از استئوپروز 36026 سال در جمعیت ایران در سال 1380 محاسبه گردید که 18757 سال متعلق به مردان و 17270 سال متعلق به زنان بود. بیشترین علت بالا بودن بار استئوپروز در مردان افزایش خطر نسبی مرگ بعد از شکستگی‌هاي لگن و مهره در مردان است. در هر دو جنس شکستگی لگن بیشترین تعداد را به خود اختصاص داده بود. در منبع دادۀ مورد استفاده، شکستگی مهره در مردان بيش از زنان و در هر دو جنس کمتر از شکستگی‌هاي لگن و ساعد ثبت شده بود. نتيجه‌گيري: داده‌هاي به كار گرفته شده در این مطالعه حاكي از بروز كمتر شکستگی هيپ در ایران نسبت به ساير جوامع است. بايد به منظور توجيه بروز پايين‌تر اين شكستگي، بالاتر بودن نسبي تراكم معدني استخوان (BMD) در جمعیت ایران و تفاوت‌هاي احتمالي جامعۀ ايراني با جوامع ديگر را از نظر ساير عوامل مؤثر بر شكستگي هيپ، نظير محيط و سبك زندگي، مورد بررسي قرار داد. با توجه به محدوديت داده‌های موجود در خصوص شکستگی‌های قابل انتساب به استئوپروز در ایران، مي‌بايست مطالعات کامل‌تري در اين زمينه به منظور دست‌يابي به تصويري شفاف‌تر از ابعاد اين مشكل سلامتي انجام شود. Introduction: Osteoporosis is the most common metabolic bone disease. In addition to morbidity, osteoporotic fractures also increase mortality risk in affected patients. Enough evidence is not available to indicate that, like western countries, osteoporosis is a public health problem in Iran. Therefore EMRC planned to estimate the burden of osteoporotic fractures in year 2001 based on existing sources of data. The EMRC study on bone density, the MOH study on unintentional injuries, and international literature on mortality risk following osteoporotic fractures were the main sources of information used for this study. Materials and Methods: To estimate burden of osteoporotic fractures, the prevalence of osteoporosis, the incidence of osteoporotic fractures, and the relative risk of mortality following these fractures were approximated. The mean duration of disability following major osteoporotic fractures was estimated through epidemiologic modeling. Assumptions on the disability weights of morbid conditions resulting from osteoporotic fractures were made through comparing these conditions with similar ones in Global Burden of Disease Study. Based on mortality and incidence rates, mean durations of disability, and disability weights; the DALYs indicator was calculated for Spine, Hip, and Forearm fractures. Results: In women hip, spine, and forearm fractures were responsible for 15880, 1269, and 121 mortality- and morbidity-related lost years of life respectively. Similar figures in men were 16495, 2225, and 37 years. Collectively osteoporosis deprived Iranian population from 36026 healthy years of life (18757 in men and 17270 in women) in 2001. Higher burden of osteoporosis in men, mainly results from higher risk of mortality following fractures in male sex. Conclusion: The national study on unintentional injuries indicates that the incidence of osteopor-otic hip fractures in Iranian population is much less than other populations. Higher bone mineral density and other probable differences between Iranians and other populations that affect fracture risk, like environmental conditions and life style, should be investigated as probable determinants of this difference. Limited available sources of information regarding osteoporotic fractures necessitate more comprehensive studies to clarify all aspects of this health problem. استئوپروز، بار بیماری، شکستگی استخوان Osteoporosis, Burden of osteoporosis, Bone fracture 25 37 https://www.jri.ir/article/171 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/171.pdf FaridAbolhasaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranفريدابوالحسنیabolhassanif@sina.tums.ac.ir386MojganMohammadiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمژگانمحمدی387AkbarSoltaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranاكبرسلطاني382

en بروز شکستگي استئوپروتيک لگن در پيگيري سه ساله افراد شرکت کننده در طرح جامع پيشگيري، تشخيص و درمان استئوپروز كشور مقدمه: استئوپروزمشكل جدي سلامت در ساختارهاي ارائه مراقبت بهداشتي هم در كشورهاي پيشرفته و هم در كشورهاي در حال توسعه است. اين بيماري با کاهش توده استخواني و افزايش خطر شکستگي استخوان همراه است. شکستگي به دليل استئوپروز يکي از علل شايع ناتواني و از علل عمده تحميل هزينه‌هاي بيمارستاني در بسياري از مناطق دنيا محسوب مي‌شود که شيوع آن در جوامع مختلف متفاوت است. پيش بيني شده است که تا سال ۲۰۵۰ حدود ۵۰ % از تمام موارد شکستگي لگن در کشورهاي آسيايي اتفاق افتد. متأسفانه در ارتباط با ميزان بروز شکستگي لگن در ايران هيچ اطلاعي در دست نمي‌باشد. با توجه به اينکه نتايج طرح جامع پيشگيري، تشخيص و درمان استئوپروز در کشور که در مرکز تحقيقات غدد و متابوليسم دانشگاه علوم پزشکي تهران با همکاري معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزشي پزشکي در سال ۱۳۷۹ انجام شده نشان مي‌دهد که حدود ۷۰ % زنان و ۵۰ % مردان بالاي ۵۰ سال مبتلا به استئوپروز و يا استئوپني هستند، اين تحقيق با هدف تعيين ميزان بروز شکستگي به دليل استئوپروز لگن در تهران و با همکاري همان مرکز انجام گرفت. مواد و روشها: با مراجعه به پرونده کليه بيماران بالاي ۵۰ سال که در طرح جامع استئوپروز به عنوان نمونه طرح شناخته شده بودند و تماس تلفني و در صورت لزوم مراجعه حضوري به درب منازل اين نمونه‌ها، اقدام به تکميل پرسشنامه‌اي که بدين منظور تهيه شده بود نمودند و سوالاتي در ارتباط با بروز شکستگي در طي سه سال اخير (۸۳ - ۱۳۷۹ ) و نيز برخي اطلاعات دموگرافيک و عوامل خطرساز مرتبط با شکستگي استئوپروتيک پرسيده شد و با استفاده از نرم‌افزار (11.5) SPSS، آزمون 2 و T مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. سطح معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: يافته‌هاي حاصل از اين پژوهش نشان داد که بروز شکستگي لگن با افزايش سن افزايش مي‌يابد و در زنان شايعتر از مردان است. ميزان بروز شکستگي استئوپروتيک لگن در مجموع 8/3% در طي سه سال اخير مي‌باشد که اين ميزان در مقايسه با کشورهاي آسيايي به مراتب کمتر است. احتمالاً عوامل ژنتيکي و فاکتورهاي محيطي در اين امر دخالت دارند. همچنين براساس نتايج اين بررسي ارتباط معني داري بين شکستگي لگن و استئوپروز در ناحيه لگن (016/0P=) و نيز بين ميزان تراکم استخوان در ناحيه لگن و شکستگي آن وجود دارد (001/0P=). نتيجه‌گيري: ارتباط معني‌دار بين شيوع شكستگي و تراكم معدني استخوان مي‌تواند تا حدي نشان‌دهنده توانايي پيشگويي شكستگي براساس نتيجه سنجش تراكم استخوان باشد. Introduction: Osteoporosis is a major problem of health care delivery services, both in developed and developing countries. Osteoporosis has bean defined as a disease characterized by low bone mass, which leads to enhanced bone fragility and increased fracture risk. Osteoporotic Fractures are one of the most common causes of disability and a major contributor to medical care costs in many regions of the world. There is substantial variation in the incidence of hip fracture in different regions. It has been projected that by the year 2050, 50% of all hip Fracture in the world will occur in Asia. Unfortunately there is not any information about incidence of hip fracture in Iran. The results of Iranian Multicenters osteoporosis study (IMOS) has shown 70% women and 50% men older than 50 years and older have osteoporosis or osteopenia. Thus this study performed to determine the incidence of osteoporosis hip Fracture in 3 years follow up of IMOS in Tehran. Materials and Methods: All the patients in the IMOS study who were 50 yr and over were selected to fill the questionnaire. The questions were about the incidence of fracture in 3 year after the beginning of IMOS and some demographic factors. Data analysis was performed with SPSS (11.5). Student T- test was used to determine the differences in mean values, and for quantitative measures 2 was used. P- Values less than 0.05 were considered significant. Results: The results of this study suggest that hip fracture incidence rate increase exponentially with aging and about 90.9 percent of all hip fractures occur in women. There is lower incidence of hip fracture in Tehran population compared to the Western Europe and North American popula-tion. It is unclear whether genetic or environment factors contribute to such variation. Conclusion: Correlation between hip fracture and osteoporosis in hip region can help in predict-tion the future fracture due to osteoporosis base on the results of bone densitometry. بروز، شکستگی لگن، استئوپروز، طرح جامع استئوپروز Incidence, Hip fracture, Osteoporosis, IMOS 37 43 https://www.jri.ir/article/172 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/172.pdf MitraZolfaghariFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranميتراذوالفقاری389ZibaTaghizadehFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزيباتقی‌زاده390JilaMaghbouliEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranژيلامقبولی392Abbas AliKeshtkarEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعباس‌عليكشتکار394AnooshirvanKazemnejadDepartment of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranانوشيروانكاظم‌نژاد252BagherLarijaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranباقرلاريجاني378

en بررسي ارتباط آلودگي هوا با ميزان تراكم وشاخص‌هاي بيوشيميايي استخوان در ساكنين مناطق مختلف تهران مقدمه: استئوپروز يكي از بيماري‌هاي شايع و بدون علامت است. در ايران 50% مردان بالاي 50 سال و70% زنان بالاي 50 سال مبتلا به استئوپروز يا استئوپني هستند. به علاوه كمبود ويتامين D نيز در شهر تهران از شيوع بالايي برخوردار است. از آنجا كه وضعيت آلودگي هوا در شهر تهران بحراني است و آلودگي هوا مي‌تواند يكي از موارد تأثيرگذار بر ميزان ويتامين D سرمي باشد، اين مطالعه با هدف بررسي ارتباط آلودگي هوا در شهر تهران با ميزان شاخص‌هاي استخواني انجام شد. مواد و روشها: در اين مطالعه تعداد 184 فرد 69-20 ساله ساكن شهر تهران به صورت تصادفي از 14 بلوك در شعاع Km4 از 5 ايستگاه هواشناسي انتخاب شدند. مناطق به 2 منطقه پاك و آلوده تقسيم و سپس ويتامين D، كلسيم، فسفر، آلكالين فسفاتاز، پاراتورمون و تراكم استخواني در ناحيه لگن و كمر بررسي شد. براي تحليل داده‌ها نرم‌افزار آماري (11.5) SPSS، آزمون T براي مقايسه ميانگين مقادير به دست آمده، آزمون 2 براي متغيرهاي كيفي و Fisher Exact Test در موارد لزوم مورد استفاده قرار گرفت. براي مقايسه ميزان خطر و خطر نسبي از Odds Ratio يا Relative Risk و براي مقايسه چندين ميانگين از آناليز واريانس استفاده شد. سطح‌ معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: بطور كلي 6/79% افراد مورد مطالعه مبتلا به كمبود ويتامين D بودند. كمبود ويتامينD سرم در مردان ساكن منطقه آلوده (2/86%) نسبت به مردان ساكن منطقه پاك (8/61%) بالاتر بود (029/0p=). شانس خطر كمبود ويتامينD در مرداني كه در منطقه آلوده زندگي مي‌كردند، 675/1 برابر ساير مردان مورد مطالعه بود (خطر نسبي=675/1 و نسبت شانس=869/3). استئوپروز نيز در مردان و زنان منطقه آلوده (6/0%) بيشتر از ساكنين منطقه پاك (0/0%) بود (034/0p=) و افرادي كه در منطقه آلوده زندگي مي‌كردند در مقايسه با ساكنين منطقه پاك 26/6 برابر بيشتر در معرض ابتلا به استئوپروز بودند. نتيجه‌گيري: بنابر نتايج اين مطالعه مواجهه با آلودگی هوا می‌تواند خطر ابتلا به استئوپروز را به نسبت بالایی افزایش دهد. از آنجا كه متغير محل سكونت ممكن است به سادگي امكان‌پذير نباشد، در نظر داشتن ساير راه‌هاي مقابله با كمبود ويتامين D مانند غني‌سازي مواد غذايي با ويتامين D مي‌تواند كمك كننده باشد. Introduction: Osteoporosis is a common worldwide health-related problem. About 50% of men and 70% of women aged 50 years and over suffer from osteoporosis or osteopenia in Iran.Vitamin D deficiency has a high prevalence in Tehran population. Materials and Methods: This study was carried out on 184, 20-69 year old residents of 14 blocks around(4 kilometers) of 5 air pollution stations in Tehran.These stations were divided into 2 areas (polluted and non polluted). For all paricipum in study BMD and serum marker include vitamin D, Ca, P, Alk-ph, PTH and bone mineral density in lumbar region (L2-L4) and hip were assesed. SPSS (II.5) was used for stafistical Analysis. The difference between mean values was assessed with student T- test, 2 for quatitative measures and if necessary, Fisher Exact Test was used. Risk was evaluated with relative risk and Odds Ratio. P- value less than 0.05 was percived as significant. Results: Vitamin D deficiency prevalence in the men in polluted areas was higher than the men in non polluted areas (p=0.029). prevalence of osteoporosis in polluted areas in both sex was higher in contrast to non-polluted. (0.6% and 0.0% respectively, p=0.034). the chance of vitamin D deficiency in men living in polluted areas was 1.675 greater than the other men (odds ratio: 3.869, relative risk: 1.675). Conclusion: living in air-polluted areas can be an important risk factor for osteoporosis. Since the change in residency place may not be so simple, attention should be paid to the other aspects to decrease vitamin D- deficiency. Food fortification with vitamin D would be a good choice. آلودگی هوا، استئوپروز، ویتامین D، تراکم معدنی استخوان، الگوی زندگی، شهر نشینی، شاخصهای بیوشیمیائی Air pollution, Osteoporosis, Vitamin D, BMD, Life style, Civilization, Biochemical marker 43 53 https://www.jri.ir/article/173 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/173.pdf ZibaTaghizadehFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزيباتقی‌زاده390MitraZolfaghariFaculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranميتراذوالفقاری389SoroushMortaz HejriEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسروشمرتاض هجری402JilaMaghbouliEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranژيلامقبولی392AnooshirvanKazemnejadDepartment of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iranانوشيروانكاظم‌نژاد252MohammadPajouhiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدپژوهيemrc@sina.tums.ac.ir383

en استئوپروز، تشخيص، پيشگيري و درمان پوكي استخوان بيماري است كه با كاهش تراكم استخوان و از دست رفتن كيفيت ريزساختار استخوان شناخته مي‌شود كه خود منجر به افزايش خطر شكستگي مي‌شود. اين بيماري يكي از دلايل مهم ناتواني و مرگ در افراد مسن است. ميزان مرگ ومير ناشي از شكستگي لگن (سر استخوان ران) در سال اول بعد از شكستگي، در افراد مسن، به حدود 20% مي‌رسد و نيمي از اين افراد در باقيمانده عمر خويش دچار درجاتي از ناتواني خواهند بود. تراكم اوليه استخوان كه در سال‌هاي نوجواني و جواني به حداكثر مي‌رسد و سرعت كاهش تراكم استخوان در سال‌هاي بعدي عمر، دو عامل مهم در بروز پوكي استخوان هستند. عارضه مهم پوكي استخوان، شكستگي پاتولوژيك مي‌باشد كه در برخي موارد مي‌تواند كشنده باشد. امروزه روش‌هاي پيشگيري و درماني مختلفي در دسترس بوده يا در حال ارائه هستند. پيشگيري و درمان پوكي استخوان شامل روش‌هاي دارويي و غيردارويي است. در هر دو مرحله پيشگيري و درمان، هدف انجام هر چه زودتر اقداماتي است كه منجر به حفظ تراكم استخوان و مانع از دست رفتن يك‌دستي و صحت ساختار استخواني شود، تا به اين ترتيب از بروز شكستگي‌هاي پاتولوژيك جلوگيري شود. داروهاي اصلي در حال حاضر داروهاي ضد جذب هستند و عملكرد اصلي آنها كاهش سرعت واگردش استخواني است. درمان‌هاي جديدتري كه موجب افزايش توليد استخوان مي‌شوند نيز در حال بررسي هستند و ممكن است به زودي مورد استفاده گسترده قرار گيرند. اين مقاله مروري به بررسي جوانب مختلف بيماري پوكي استخوان اوليه در بالغين از جمله عوامل خطر، تشخيص، پيشگيري و درمان آن در جهان و ايران مي‌پردازد. Osteoporosis, a disease, characterized by low bone mass and microarchitectural deterioration of bone tissue leading to enlarged bone fragility and a consequent increase in fracture risk is a leading cause of morbidity and mortality in elderly people. The mortality rate in elderly persons with hip fracture approaches 20%. Half of them will be disabled in the remained life; it is caus-ed when bone resorption proceeded bone formation. Peak bone mass and bone loss are major determinants for risk of fragility fractures in people .Dangerous complication of osteoporosis is pathologic fracture that can cause even death among patients. Now a days multiple treatments are available and more are being developed. From prevention to treatment of established disea-se, the goal is to intervene as early as possible to ensure saving of bone mass and to preserve structural integrity of the skeleton, thus preventing pathologic fractures Currently available dru-gs are anti-resorptive and focus on decreasing bone turnover. Newer therapies with the aim of increaseing bone formation are being studied and are about to be released. This document outlines all aspects of osteoporosis including risk factors, diagnosis, treatment and prevention all over the world and Iran. پوکی استخوان، شکستگی پاتولوژیک، DXA، QUS، بیسفوسفوناتها، کلسی تونین، پاراتورمون، داروهای انتخابی گیرنده استروژن، درمان جایگزین هورمون Osteoporosis, Pathologyic fracture, DXA, QUS, Bisphosphonates, Calcitonin, PTH, SERMs, HRT 5 25 https://www.jri.ir/article/170 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/170.pdf BagherLarijaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranباقرلاريجانيemrc@sina.tums.ac.ir378Mohammad RezaMohageri TehraniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدرضامهاجري تهراني379ZohrehHamidiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزهرهحميدي381AkbarSoltaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranاكبرسلطاني382MohammadPajouhiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدپژوهي383

en همراهي كمبود شديد ويتامين D با شيوع دردهاي عضلاني اسكلتي با منشأ نا مشخص مقدمه: كمبود ويتامينD3 كه در نتيجه فقدان اين ماده در رژيم غذايي يا قرارنگرفتن در معرض اشعه UV به ميزان كافي اتفاق مي‌افتد مي‌تواند همراه با ابتلا به بيماري‌هاي استخواني به صورت ريكتز در بچه ها و استئومالاسي در بزرگسالان ديده شود كه همراه با درد استخواني و عضلاني توأم با ضعف عضلاني مي‌باشد. از طرفی، در بيماران مبتلا به دردهاي اسكلتي و عضلاني با منشأ غيرمشخص نیز شيوع بالايي از كمبود ويتامين D گزارش شده است. با توجه به شيوع بالاي كمبود ويتامينD در كشور به نظر مي‌رسد بررسي ارتباط دردهاي عضلاني و اسكلتي با ميزان ويتامين D مي‌تواند راهكاري در مواجهه با اين معضل ارائه دهد. مواد و روشها: جمعیت مورد مطالعه مردان و زنان 69-20 سال ساکن شهر تهران بودند که در طرح پيشگيري، تشخيص و درمان استئوپروز مورد مطالعه قرار گرفتند. معیارهای خروج از مطالعه ابتلا به بیماری‌های آرتریت روماتوئید، کم کاری یا پرکاری تیروئید، پاراتیروئید و آدرنال، دیابت قندی، نارسایی کلیه، نارسايي پیشرفته کبدی و هر نوع سرطان بود. براي انجام نمونه‌گيري به روش تصادفي، اطلاعات مربوط به تمام زايمان‌هاي اول در شهر تهران جمع‌آوري شد و از اين تعداد، 50 نقطه به صورت تصادفي براي شروع نمونه‌گيري انتخاب شد. از افراد شركت كننده نمونه‌ خون جهت بررسي ميزان ويتامين D سرمي و هورمون‌ پاراتيروئيد، كلسيم، فسفر و آلكالين فسفاتاز گرفته شد. از افراد داوطلب جهت حضور در بخش سنجش تراكم استخوان مركز تحقيقات غدد دانشگاه علوم پزشكي تهران دعوت به عمل آمد. اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار (11.5) SPSS آناليز شد. براي مقايسه ميانگين مقادير به دست آمده از T- test و بر حسب مورد از آزمون‌هاي غيرپارامتري استفاده شد. جهت مقايسه فراواني متغيرهاي مورد سنجش از آموزن 2 استفاده شد. سطح‌معني‌داري كمتر از 05/0 درنظرگرفته شد. نتایج: درمجموع 1229 نفر جهت شركت در طرح دعوت شدند.از اين تعداد 124 نفر يكي از معيارهاي خروج از مطالعه را داشتند كه از مطالعه خارج شدند. در نهايت از 1105 نفر باقيمانده، 830 نفر با سه بار پيگيري حضوري و تلفني در اين طرح شركت كردند؛ به عبارتي 1/75% از افراد دعوت شده با اين طرح همكاري نمودند. در اين بررسي كمبود ويتامين D در زنان داراي دردهاي تيز و مداوم استخواني در سنين زير 50 سال شايعتر از افراد بدون دردهاي تيز و مداوم استخواني بود (009/0=P). همچنين درجات شديد كمبود ويتامين D هم در اين افراد شايعتر بود. 50% زنان زير 50 سال كه دردهاي تيز و مداوم استخواني داشتند دچار كمبود شديد ويتامين D بودند (015/0=P). همچنين كمبود شديد ويتامين D با دردهاي مداوم استخواني در زنان بالاي 50 سال (6/28% ) نسبت به افراد بدون درد (9/7%) شايع‌تر بود (034/0=P). نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد كمبود ويتامين D به ويژه در درجات شديد و در زنان مي‌تواند با دردهاي عضلاني-اسكلتي بدون منشأ مشخص همراه باشد؛ لذا بررسي اين بيماران از نظر سطوح ويتامين D و درمان آنها با اين ويتامين توصيه مي‌گردد. در اين رابطه غني‌سازي مواد غذايي با ويتامين D مي‌تواند راهكار مناسبي جهت كاهش شيوع كمبود ويتامين D و احتمالاً بهبود مشكلات عضلاني-اسكلتي در جامعه باشد. Introduction: vitamin D deficiency is cause of in bone diseases such as rickets in children and osteomalasia in adults. It can result in bone pain and myalgia. Since vitamin D deficiency is prevalent in Iran population, it will be useful to determine the relation between vitamin D deficiency and musculoskeletal of pain. Materials and Methods: Subjects were 20 to 69 years-old men and women of Tehran. Persons who had diseases such as rheumatoid arthritis, hyper or hypothyroidism, Parathyroidism and adrenal, diabetes mellitus, renal failure, aggressive hepatic failure and every kind of cancers, were excluded. Study participants were selected with gathering the data of all first- labors in Tehran. Blood sample was taken from all participants to measure serum vitamin D, PTH, Ca, P and Alk- ph. Candidates were invited for evaluation of bone density in BMD ward of Endocrinology and Metabolism Research Center. Data was analyzed with SPSS (11.5). T- Test was used to measure the difference between mean values, whenever possible; data was analyzed with nonparametric statistics. 2- test was used to compare the frequency of variables. P-values less than 0.05 were considered as significant. Results: 1229 persons were invited to undergo bone densitometry. 124 persons were excluded because of having one of the excluding criteria. After 3 times calling and face to face following, 830 out of 1105 persons (75.1%) took part in this study. 50% of women with continuous bone pain had some degrees of vitamin D deficiency (p=0.015). severe vitamin D deficiency was more prevalent in women over 50 complaining of pain, than the others (p=0.034). Conclusion: several degrees of vitamin D deficiency are shown in people with complains of unknown origin skeletal pain. Vitamin D supplements and food fortification with vitamin D will be helpful in reliving these kinds of pains. ویتامین D، کلسیم، دردهای عضلانی- اسکلتی Vitamin D, Calcium, Muscular pain, Skeletal pain 53 62 https://www.jri.ir/article/174 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/174.pdf JilaMaghbouliEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranژيلامقبولی392SoroushMortaz HejriEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسروشمرتاض هجری402PouliaEbrahim-pourEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranپولياابراهيم پور403HosseinAdibiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranحسيناديبي404AlirezaShafaeiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعليرضاشفايي405EbrahimDjavadiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran ابراهيمجواديemrc@sina.tums.ac.ir406

en تأثير پروتئين سويا بر شاخص‌هاي متابوليسم استخوان در زنان يائسه مبتلا به استئوپني مقدمه: كاهش توده استخواني يكي از مهمترين عوارض دوران يائسگي است كه اغلب ناشي از افت سطح هورمون‌هاي تخمداني مي‌باشد. تركيبات شبه استروژني مثل ايزوفلاون‌ها كه در گياهان به ويژه سويا يافت مي‌شوند به دليل شباهت ساختماني با استروژن ممكن است سرعت كاهش توده استخوان را در زنان يائسه كم كنند. لذا اين تحقيق با هدف بررسي اثر پروتئين سويا بر شاخص‌هاي بيوشيميايي متابوليسم استخوان در زنان يائسه مبتلا به استئوپني انجام شد. مواد و روشها: اين مطالعه به روش كارآزمايي باليني و به صورت قبل و بعد، بر روي 15 زن يائسه مبتلا به استئوپني64-45 ساله انجام گرفت. به افراد شركت كننده، مصرف روزانه g35 پروتئين سويا به مدت 12 هفته توصيه شد. نمونه‌گيري خون و ادرار، اندازه‌گيري‌هاي تن سنجي و يادآمد غذايي 2 روزه در هفته‌هاي 0 ،6 و12 صورت گرفت. داده‌هاي بررسي مصرف غذايي با برنامه Food Proccessor تحليل و جهت بررسي تغييرات شاخص‌هاي متابوليسم استخوان و تغييرات داده‌هاي آنتروپومتري و رژيم غذايي از آناليز اندازه‌گيري‌هاي تكراري استفاده گرديد. سطح‌ معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: مقايسه تغييرات وزن، BMI، فعاليت بدني و دريافت انرژي و ساير مواد مغذي مداخله‌گر در مراحل مختلف بررسي تفاوت معني‌داري را نشان نداد. مصرف پروتئين سويا، كاهش معني‌داري را در شاخص دزوكسي‌پيريدينولين ادرار و افزايش معني‌داري در شاخص آلكالن‌فسفاتاز تام نشان داد (05/0>P)؛ اما تغييرات ايجاد شده در شاخص‌هاي استئوكلسين، C – تلوپپتيد، پروتئين پيوندشونده با عامل رشد شبه انسوليني (IGFBP3) و تلوپپتيد كلاژن نوع I معني‌دار نبود. نتيجه‌گيري: با توجه به تاثير مفيد مصرف پروتئين سويا بر شاخص‌هاي متابوليسم استخوان، گنجاندن اين ماده غذايي ارزان ودر دسترس، در رژيم غذايي روزانه زنان يائسه، احتمالاً سرعت روند كاهش توده استخواني را در آنها كم مي‌نمايد و مي‌تواند گامي مثبت در جهت پيشگيري از پوكي استخوان باشد. Introduction: Bone mass loss is one of the most common menopausal symptoms resulting from cessation of estrogen production. Compounds with estrogen- like biological activity similar to “Isoflavones” present in plants especially Soy, may reduce bone loss in postmenopausal women as they are similar in structure to estrogens.This study ,therefore, was undertaken to assess the effect of soy protein on bone metabolism biomarkers in postmenopausal women with osteopenia. Materials and Methods: In this “before and after” clinical trial,on 15 postmenopausal women with osteopenia, between 45 to 64 years of age , the subjects were asked to consume 35 gram/day of Soy protein for 12 weeks.Blood and urine samples, were taken at 0,6 and 12 weeks of the study.Anthropometric measurements and a 2-day dietary recall were done at the baseline of the study, and at the 6 and 12 weeks.The food consumption data were analyzed by “Food Proccessor” software. Repeated measurement analysis was done to determine the changes in biochemical indices, anthropometric and dietary data.P-values less than 0.05 were considered as significant. Results: Comparison of weights, BMIs, physical activity and dietary intake of subjects during the study did not show any significant differences. Soy protein consumption, showed significant reductions in urinary deoxypyridinoline (biochemical marker of bone resorption) and significant increase in serum total alkaline phosphatase ( biochemical marker of bone formation).There were no significant differences in serum osteocalcin, C- telopeptide, insulin- like growth factor binding protein 3 (IGFBP3) and type-I- collagen telopeptide. Conclusion: Considering the beneficial effects of Soy protein consumption on bone metabolism biomarkers, inclusion of this inexpensive and available food item in postmenopausal women diet, may reduce bone loss and could be recommended for the prevention of osteoporosis. پروتئین سویا، ایزوفلاونها، زنان یائسه، شاخصهای متابولیسم استخوان، استئوپنی Soy protein, Isoflavones, postmenopausal women, Bone metabolism markers, Osteopenia 62 69 https://www.jri.ir/article/175 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/175.pdf ArezoHaghighian RoudsariFood industry and Nutrition Faculty, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranآرزوحقيقيان رودسري407FaridehTahbazFood industry and Nutrition Faculty, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranفريدهطاهباز408BahramArjmandiFood industry and Nutrition Faculty, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranبهرامارجمندي409BagherLarijaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranباقرلاريجانيemrc@sina.tums.ac.ir378MasoudKimiagarFood industry and Nutrition Faculty, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iranمسعودكيمياگر410

en بررسی رابطه مصرف ميوه‌ها و سبزيها با تراکم معدنی استخوان در جمعيت روستايي اطراف تهران مقدمه: استئوپروز يکی از بيماري‌های غير واگير شايع در دوران سالمندی است که عوارض آن هزينه های زيادی را به جامعه تحميل می‌کند. اصلاح عوامل مؤثر بر تراکم معدنی استخوان می‌تواند در پيشگيری از اين بيماری نقش داشته باشد. در تحقيق حاضر رابطه مصرف ميوه و سبزيها با تراکم معدنی استخوان در جمعيت روستايي اطراف تهران بررسی شده است. مواد و روشها: از مجموع نمونه‌های مورد بررسي در طرح شيوع و علل کمبود ويتامين D در روستاهای اطراف شهر تهران، 82 زن و مرد 80-10 ساله که تراکم معدنی استخوان آنها اندازه‌گيری و يک پرسشنامه يادآمد 24 ساعته خوراک برای آنها تکميل شده بود، از نظر مصرف ميوه و سبزيها مورد بررسی قرار گرفتند. قد و وزن طبق روش‌های استاندارد و تراکم معدنی استخوان به روش Dual X-Ray (DXL) (Calscan) و در ناحيه پاشنه پا اندازه‌گيری شد. نتایج: درصد شيوع استئوپنی و استئوپروز در زنان بالای 50 سال به ترتيب 6/55% و 3/33% و در مردان 2/69% و 7/7% و خطر نسبی(RR) استئوپروز در زنان نسبت به مردان 33/4 بود. ميزان مصرف ميوه‌ها به تنهايي ارتباط معنی داری با تراکم معدنی استخوان نداشت. ارتباط مصرف سبزيها با تراکم معدنی استخوان تنها در زنان معنی‌دار بود. تفاوت بين بيشترين و کمترين چارک مصرف سبزيها در افراد استئوپروتيک و سالم 4/1 واحد غذايي بود. بر اساس همين تفاوت افراد به دو گروه مصرف کننده کمتر و بيشتر از 5/1 واحد غذايي از سبزي‌ها تقسيم شدند. سن، قد، وزن و BMI زنان در دو گروه مصرف سبزی تفاوت آماری معنی داری نداشت. T-scoreزنانی که سبزی بيشتری مصرف می‌کردند بطور معنی‌داری بالاتر بود (8/0±1/1- در مقابل 0/1±9/1- ، 01/0P<). در گروهی که سبزي بيشتر مصرف می کردند دريافت بعضی ريزمغذي‌ها مانند ويتامينA، ويتامينC، فولات، کلسيم، فسفر، مس، آهن، سديم، پتاسيم، منيزيم و روی بالاتر بود اما هيچ يک بغير از ويتامينA (3/0r= و 05/0P<) ارتباط معنی‌داری با T-score نداشتند. نتيجه‌گيري: مصرف زياد سبزيها تأثير مثبتی روی تراکم معدنی استخوان در زنان دارد و توصيه به مصرف حداقل 5/1 واحد غذايي از اين گروه غذايي در پيشگيری از استئوپروز مؤثر خواهد بود. Introduction: Osteoporosis is a major health problem because of the large health care costs asso-ciated with its clinical consequences. It is therefore of great important to identify modifiable risk factors. We investigated associations between fruit and vegetable intake and bone mineral density in rural population surround Tehran. Materials and Methods: The study population was a subgroup of a large study on the prevalence and causes of vitamin D deficiency in rural population surround Tehran.Fruit and vegetable intake of 82 subjects whose bone mineral density (BMD) was measured and had a 24 hour food recall, was assessed.Weight and height was measured by standard methods. BMD was measured by Dual X-Ray (DXL) (Calscan) method at the heels. Results: Osteopenia and osteoporosis rate in women older than 50 were 55.5% and 33.3% and in men 69.2% and 7.7% respectively. The chance of having osteoporosis in women was 4.33 of men (RR= 4.33). Fruit intake was not correlated with BMD. Vegetable intake was positively associated with BMD just in women. According to interquartile range of vegetables intake women were gro- uped as those consuming less than 1.5 serving of vegetables per day and those consuming more. The women reporting consuming more than 1.5 serving of vegetables had significantly higher T-score (-1.1±0.8 compared with -1.9±1.0, P<0.01). Those consuming more vegetables had high intake of some nutrients such as vitamin C, vitamin A, potassium, magnesium, zinc, folate, iron, sodium, calcium and phosphorus but none of them except for vitamin A (r=0.03, P<0.05) was correlated with BMD. Conclusion: High consumption of vegetables positively affects bone mineral density in women and daily intake of at least 1.5 servings of vegetables is recommended to prevent osteoporosis. استئوپروز، تراکم معدنی استخوان، میوجات، سبزیجات، جمعیت روستایی، الگوی غذایی Osteoporosis, BMD, Fruits, Vegetables, Rural population, Diet pattern 69 79 https://www.jri.ir/article/176 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/176.pdf HosseinAdibiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranحسيناديبي404SamiraEbrahimofEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسميراابراهيمف411SoroushMortaz HejriEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسروشمرتاض هجری402NegarSalehomomEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranنگارصالح عموم412MasoudArzaghiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمسعودارزاقي413SaeedHosseiniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسعيدحسينيemrc@sina.tums.ac.ir299

en ارتباط بيماري گريوز و تأثير درماني آن با شاخص‌هاي استخواني مقدمه: بيماري گريوز نوعي بيماري خود ايمني است كه با افزايش تحريك پذيري غده تيروئيد و در نتيجه هيپرتيروئيدي همراه مي‌باشد. افزايش واگردش استخواني به علت افزايش جذب استخواني در هيپرتيروئيدي گزارش شده است و ميزان جذب استخواني بستگي به ميزان هورمون‌هاي تيروئيدي در خون دارد. اين گونه افزايش واگردش استخواني مسؤول كاهش توده استخواني بوده و در نتيجه بيماران گريوزي با افزايش خطر ابتلا به استئوپروز روبرو مي‌باشند. هدف اين مطالعه بررسي ارتباط بين بيماري گريوز و شاخص‌هاي استخواني است. مواد و روشها: افراد مورد بررسي در اين مطالعه شامل 31 بيمار مبتلا به گريوز بودند كه شروع به درمان نكرده بودند و 37 داوطلب سالم بود كه از نظر جنس و سن با گروه بيماران مطابقت داشتند. بيماري گريوز از طريق مختل شدن ميزان سرمي TSH و افزايش مقادير سرمي T3 آزاد و T4 آزاد و آنتي‌بادي گيرنده تيروئيد مثبت تشخيص داده شدند. در نهايت رابطه بين ميزان سرمي استئوكلسين و Cross laps با بيماري گريوز و سپس بعد از 8 هفته درمان و پيگيري با دو نوع داروي متي‌مازول و پروپيل تيواوراسيل بررسي شد. براي مقايسه ميانگين از T-test استفاده شد، در مواردي كه آزمون‌هاي پارامتريك قادر به نشان دادن اختلاف نبود از آزمون ناپارامتري Mann-Whitney استفاده شد. براي مقايسه مقادير فراواني توزيع متغيرها از آزمون 2و در مواردي كه شرايط انجام اين آزمون وجود نداشت از Fisher Exact test استفاده شد. سطع معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: قبل از درمان مقادير سرمي شاخص‌هاي استخواني و هورمون‌هاي تيروئيدي بين بيماران و گروه شاهد تفاوت معني‌داري نداشت. بعد از درمان بهبودي و برگشت در حد طبيعي در تمام تست‌هاي آزمايشگاهي مشاهده شد. بين دو گروه درماني از نظر تأثير درمان بر هورمون‌هاي تيروئيدي و شاخص‌هاي استخواني تفاوتي وجود نداشت. نتيجه‌گيري: ارتباط بارزي ميان بيماري گريوز و شاخص‌هاي استخواني وجود دارد. بنابراين درمان بيماري گريوزي مي‌تواند واگردش استخواني را بهبود بخشد. اين يافته‌ها نشان مي‌دهد كه تشخيص و درمان زود هنگام بيماري گريوز مي‌تواند براي پيشگيري از پوكي استخوان مؤثر باشد. Introduction: Graves' disease (GD) is one of the autoimmune diseases in which the immune system over stimulates the thyroid gland, causing hyperthyroidism. Bone turnover is reported to increase in favor of resorption in overt hyperthyroidism and the rate of resorption is associated with the levels of thyroid hormones. As persistent increase in bone turnover is responsible for accelerated bone loss, patients with Graves' disease may have increased risk for osteoporosis. The aim of this study was to determine relationship between Graves' disease and bone markers. Materials and Methods The subjects of our study were 31 consecutive untreated GD patients and 37 normal volunteers which were matched on sex proportion and age range. GD was diagno-sed by suppressed levels of TSH and elevated levels of free T3 (fT3) and free T4 (fT4) and positive thyroid receptor antibody (TR). We investigated the relationship between serum osteo-calcin & cross-laps with Graves' disease and then kinds of treatment with PTU and Methimazole after 8 weeks follow up. Student T- test was used to compare the mean values and if necessary non- parametric statistics were used. 2 were used to compare the frequency of variables and if possible Exact Fisher Test was used. P- Values less than 0.05 were considered significant. Results: No significant differences in age and sex between patients and controls were found. Significant differences in serum bone markers and thyroid hormones were detected between patients and controls before therapy. After treatment we found a significant improvement and returning to normal range in all serum lab tests. There weren't any difference in the effect of treatment on thyroid hormones and bone markers between two groups. Conclusion: We found close relationship between Graves' disease and bone markers. So that treatment of Graves' disease can improve bone turnover. These findings indicated that early diagnosis and management of Graves' disease can be effective for osteoporosis prevention in these patients. گریوز، شاخصهای استخوانی، استئوپروز، تراکم معدنی استخوان، تیروئید، پرکاری تیروئید Graves disease, Bone markers, Osteoporosis, BMD, Thyroid, Hyperthyroidism 79 87 https://www.jri.ir/article/177 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/177.pdf PouliaEbrahim-pourEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranپولياابراهيم پور403PeymanShoushtari-zadehEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranپيمانشوشتري‌زاده414VahidHagh-panahEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranوحيدحق‌پناهemrc@sina.tums.ac.ir415BitaRajabi-pourEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranبيتارجبي‌پور416SasanSharghiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran ساسانشرقي417

en همخواني روش DXL با روش DXA در تشخيص پوكي استخوان در بيماران مصرف‌كننده لووتيروكسين مقدمه: مصرف لووتيروكسين يك عامل خطر براي پوكي استخوان محسوب مي‌شود. روش DXA استاندارد طلايي تشخيص پوكي استخوان است. اطلاعات اندكي درباره همخواني نتايج DXL (سنجش تراكم استخوان به روش DXA در منطقه پاشنه) با روش DXAمحوري (كمر و لگن) در بيماران مصرف‌كننده لووتيروكسين وجود دارد. اين مطالعه براي بررسي همخواني اين دو روش در بيماران مصرف كنندة لووتيروكسين طراحي شده است. مواد و روشها: در اين مطالعه 62 بيمار مصرف كننده لووتيروكسين حضور داشتند. متوسط سني افراد 54/10 32/53 سال بود. 42 نفر از زنان يائسه بودند و متوسط سن يائسگي آنها 80/5 61/48 سال بود. تراكم معدني استخوان در نواحي كمر و لگن (منطقه عمومي ران) به روش DXA با يك دستگاه GE-Lunar (USA، DPX-MD ) و در ناحيه پاشنه با يك دستگاه Calscan (Demetek, Sewden) صورت گرفت. نرم افزار مورد استفاده (10) SPSS بود. حساسيت و ويژگي روش DXL براي تعيين پوكي استخوان در دو ناحيه كمر و لگن با استفاده از منحني ROC به دست آمد. سطح معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: با استفاده از روش DXA، در18% بيماران استئوپروز يافت شد (6% در ناحيه عمومي ران و16% در ناحيه كمر). با استفاده از روش DXL در18% بيماران استئوپروز مشاهده گرديد. با استفاده از منحني ROCحساسيت 5/2T-Score≤ در ناحيه پاشنه براي تشخيص پوكي استخوان درناحيه عمومي ران وناحيه كمر به ترتيب 75% و60% و ويژگي آن براي اين تشخيص در نواحي فوق‌الذكر به ترتيب 2/88% و2/90% بود.سطح زير منحني براي نواحي عمومي ران و ناحيه كمر به ترتيب 975/0 (002/0= P-value) و 866/0 (000/0= P-value) بود. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد روش DXL، مي‌تواند در غربالگري بيماران مصرف كننده لووتيروكسين براي پوكي استخوان مفيد باشد. تأييد نهايي تشخيص با انجام سنجش تراكم استخوان به روش DXA در نواحي محوري الزامي است. Introduction: Many patients using Levothyroxine, have osteopenia or even osteoporosis by the definition of the World Health Organization based on bone mineral density (BMD). Dual-energy X-ray absorptiometry (DXA) of femur and spine, the standard method for diagnosis of osteoporosis, needs nonportable devices that are not available everywhere. DXL (DXA of calcaneus) is a mobile and less expensive method for assessing the bone. There is little data about this method's correlation with DXA in patients using Levothyroxine. The present study assessed the value of DXL in detecting changes in bone structure in these patients compared with DXA. Materials and Methods: In a cross-sectional analysis, 62 patients (4 men) with a mean age of 53.32+-10.54 years, were studied. A GE-Lunar device (DPX-MD) used for DXA of the hip (neck and total) and spine. DXA of the calcaneus measured using a Demeteck device. SPSS (10) was used for statistical analysis. Sensitivity and specificity of DXL method were measured with ROC curve. P- Value less than 0.05 were considered significant. Results: The mean age of patients was 53.3210.54 years. Osteoporosis found in 18% of patients in any of the total of femur or L2-L4 regions (6% in total region, 16% in L2-L4 regions). Using DXL, osteoporosis diagnosed in 18% of patients. Using ROC curve, sensitivities of T-score ≤-2.5 of calcaneus for diagnosing of osteoporosis in total of hip and L2-L4 regions were respectively 75% and 60% and specificities were respectively 88.2% and 90.2% .Area under curve of total and spine regions were 0.975 (P-value=0.002) ,0.866 (P-value=0.000), respectively. Conclusion: DXL (DXA of calcaneus) can be recommended for screening of osteoporosis among Levothyroxine user patients. Those suspected of osteoporosis, should be examined by additional DXA measurement for establishment of diagnosis before initiation of therapy. پوکی استخوان، BMD، DXL، DXA، لووتیروکسین، تراکم معدنی استخوان، استئوپروز Osteoporosis, BMD, DXA, DXL, Levothyroxine 87 93 https://www.jri.ir/article/178 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/178.pdf RahmatollahHafeziDepartment of Physiotherapy, Faculty of Medicine, Baghiat-allah University of Medical Sciences, Tehran, Iranرحمت‌الهحافظي418ZohrehHamidiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزهرهحميدي381AkbarSoltaniEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranاكبرسلطانيemrc@sina.tums.ac.ir382Abbas AliKeshtkarTehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعباس‌عليكشتکار394

en همخواني سونوگرافي انگشت و روش DXA در تشخيص تغييرات استخواني در بيماران دياليز خوني مقدمه: استئوپروز در بيماران دياليزي شايع است و روش DXA كه استاندارد طلايي تشخيص آن است، همه جا در دسترس نيست. سونوگرافي كمي انگشتان، روشي غيرتهاجمي، ارزان و قابل حمل براي بررسي پوكي استخوان است كه در حال حاضر اطلاعات اندكي درباره همخواني نتايج آن با روش DXA در بيماران دياليز خوني وجود دارد. اين مطالعه براي بررسي همين مطلب در بيماران دياليز خوني طراحي شد. مواد و روشها: افراد مورد مطالعه، بيماران مبتلا به نارسايي كليه تحت دياليز خوني بودند كه در بخش سنجش تراكم استخوان مركز تحقيقات غدد درون‌ريز و متابوليسم دانشگاه علوم پزشكي تهران مورد بررسي قرار گرفتند. تراكم توده استخوان در نواحي كمر و لگن (گردن و منطقه عمومي ران) به روش DXA و با استفاده از دستگاه GE-Lunar (DPX-MD, USA) و در ناحيه انگشتان به روش سونوگرافي كمي با استفاده از يك دستگاه DBM-Sonic 1200 (Italy) صورت گرفت. متغير اندازه گيري شونده در سونوگرافي انگشتان Amplitude-dependent Speed of Sound (Ad-SOS) بود. نرم افزار مورد استفاده (10) SPSS بود و جهت سنجش حساسيت و ويژگي روش سونوگرافي انگشت، منحني ROC رسم شد. سطح معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: ‌در اين مطالعه مقطعي، 64 بيمار دياليز خوني با متوسط سني 20/15 33/51 سال كه بطور متوسط 62/4545/49 ماه تحت دياليز خوني قرار داشتند مورد مطالعه قرار گرفتند. با استفاده از روش DXA ، در3/31% بيماران، استئوپروز يافت شد (25% در ناحيه گردن ران، 8/18% در ناحيه عمومي ران و 9/7% در ناحيه كمر). با استفاده از روش QUS انگشتان در 1/28% بيماران استئوپروز مشاهده گرديد. با استفاده از منحني ROC حساسيت5/2-T-Score ≤ در انگشتان براي تشخيص پوكي استخوان درناحيه گردن و عمومي ران وناحيه كمر به ترتيب 5/37%، 50% و 80% و ويژگي آن براي اين تشخيص در نواحي فوق‌الذكر به ترتيب 75% و77% و76% بود. سطح زير منحني براي نواحي گردن و عمومي ران و ناحيه كمر به ترتيب 692/0 (022/0= P-value)، 701/0 (031/0=P-value) و 809/0 (023/0= P-value) بود. نتيجه‌گيري: به نظر مي‌رسد سونوگرافي انگشتان، مي‌تواند در غربالگري بيماران دياليز خوني براي پوكي استخوان روش مناسبي باشد. افرادي كه با اين روش احتمال پوكي استخوان در آنها مطرح شود، براي تأييد نهايي تشخيص بايد مورد سنجش تراكم استخوان به روش DXA قرار گيرند. Introduction: Many patients under hemodialysis, have osteopenia or even osteoporosis by the definition of the World Health Organization based on bone mineral density (BMD). Dual-energy X-ray absorptiometry (DXA), the standard method to assess BMD, is not always available. Quantit-ative ultrasound (QUS) of phalanx is an inexpensive, mobile, and radiation-free diagnostic alterna-tive. There is few data about correlation of this method with DXA in patients undergoing hemo-dialysis. The present study assessed the value of QUS in detecting changes in bone structure in pat-ients under hemodialysis compared with DXA. Materials and Methods: The patients had End Stage Renal Disease (ESRD) who was referred for Bone densitometry in BMD ward of EMRC. BMD of the hip (neck and total) and spine was measu-red using a GE-Lunar DXA device (DPX-MD). QUS of phalanx was done in all of them using a DBM-Sonic 1200 device. This device measures amplitude dependent speed of sound (Ad-SOS). SPSS (10) was used for statistical analysis. ROC curve was drawn to measure the sensitivity and specificity of QUS of phalanx. P- Value less than 0.05 were considered as significant. Results: In a cross-sectional analysis, 64 patients (37 men) with a mean age of 51.33+-15.20 years and mean dialysis time of 49.45+-45.62 months (2-180), were studied. DXA measurements established the diagnoses of osteoporosis in 31.3% in any of the total of femur or neck of femur or L2-L4 regions (25% in Neck , 18.8% in Total , 7.9% in L2-L4 regions).Using QUS of phalanx, osteoporosis diagnosed in 28.1% of patients . Using ROC curve, sensitivities of T-score ≤-2.5 of phalanx for diagnosing of osteoporosis in neck and total of hip and L2-L4 regions were respectively 37.5% and 50% and 80% and specificities were respectively 75% and 77% and 76%. Area under curve for neck, total and spine regions were 0.692 (P-value=0.022), 0.701 (P-value=0.031), 0.809 (P-value=0.023), respectively. Conclusions: QUS of phalanx can be recommended for screening osteoporosis among hemodialysed patients. Those suspected of osteoporosis, should be examined by additional DXA measurement for establishment of diagnosis. پوکی استخوان، تراکم معدنی استخوان، DXA، DXL، دیالیز خونی Osteoporosis, BMD, DXA, QUS, Hemodialysis 93 98 https://www.jri.ir/article/179 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/179.pdf ZohrehHamidiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranزهرهحميدي381MitraMahdavi-mazdehDepartment of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranميترامهدوي‌‌مزده419SimaMaziarDepartment of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranسيمامازيار420Abbas AliKeshtkarTehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعباس‌عليكشتکار394MohammadPajouhiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranمحمدپژوهيemrc@sina.tums.ac.ir383

en ارتباط بين فاكتورهای جمعيتي و استئوپروز در دوران پس از يائسگي در زنان شهري ايراني مقدمه: فاكتورهاي جمعيتي متعددي دركشورهاي در حال توسعه مانند بالابودن ميزان بيسوادي يا سطح اقتصادي- اجتماعي پايين به عنوان موانع پيشگيري از استئوپروز در نظر گرفته می‌شوند. ولي در زمينه ارتباط بين سطح اقتصادي- اجتماعي و استئوپروز در اين كشورها مطالعات محدودی انجام شده است. هدف از انجام اين مطالعه بررسي ارتباط بين فاكتورهاي انساني و استئوپورز در زنان شهري يائسه بوده است. مواد و روشها: روش مطالعه شاهد- مورد بوده و به صورت ثبت مورد و مصاحبه انجام پذیرفته است. اطلاعات در دو مركز اندازه گيري تراكم استخوان در تهران (مركز سنجش تراکم استخوان بيمارستان شريعتي به عنوان مركز دولتي و مركز سنجش تراكم استخوان مهراد به عنوان مركز خصوصي) طي دوره زمانی خرداد 1381 تا تیر 1382 مورد استفاده واقع شدند. گروه مورد شامل 163 زن يائسه دارای پوكي استخوان بودند كه دانسيته ستون فقرات و فمور آنها در هر دو مركز به شیوه DEXA و توسط دستگاه لونار اندازه گرفته شده بود. گروه شاهد نيز از همين مراكز انتخاب شدند و از نظر نسبي با گروه مورد هماهنگ شدند. تحليل داده‌ها بوسيله نرم افزار آماري (10)SPSS انجام شد. ارتباط بين عوامل خطر و استئوپروز به وسيله Odds Ratio مورد سنجش قرار گرفت. براي مقايسه ميانگين از - test T و براي مقايسه فراواني توزيع متغيرها از آزمون 2 استفاده شد. سطح معني‌داري كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: تفاوت نسبت با حدود اطمينان 95% براي عوامل خطرساز انساني استئوپروز به این ترتيب است: بيسوادي (افرادي كه مدرسه نرفته‌اند) 4/3 (7 و 64/1) در هر دو مركز، 31/2 (06/5 ، 06/1) در مراكز دولتي، 18/12 (57/105، 41/1) در مراكز خصوصي، بيسوادي شوهر 09/5 (12/18، 43/1 ) در هر دو مركز، 76/3 (69/13، 04/1) در مراكز دولتي، شغل (خانه دار بودن) (50/2 ، 97/0 ) 56/1 در هر دو مركز، (50/3 ، 19/1) 041/2 در مراكز دولتي، پس از هماهنگ كردن سن، وزن، قد و ساير فاكتورهاي مهم مثل سن يائسگي، سن منارک و ... تمام فاكتورهاي بالا، همچنان با اهميت باقي ماندند. ساير فاكتورهاي جمعيتي كه در اين مطالعه مورد بررسي قرار گرفتند شامل شغل بيمار در مركز خصوصي، شغل همسر و وضعيت تاهل در هر دو مركز، ارتباط معني‌داري با استئوپروز نداشتند. نتيجه‌گيري: بی سوادی و پایین بودن سطح تحصیلات (كساني كه كمتر از 6 سال به مدرسه رفته‌اند) به عنوان عوامل خطرساز (ريسك فاكتور) در هر دو مركز خصوصي و دولتی تهران با استئوپروز مرتبط بود. در اين مطالعه مشخص شد كه ارتباط قوي بين شغل و استئوپروز به عنوان عوامل خطرساز وجود ندارد (به خصوص در مراكز خصوصي، كه در اين مراكز گروه هاي بالاتر اقتصادي اجتماعي بيشترند). تحصيلات بالا يك فاكتور محافظت كننده در مقابل استئوپروز درهر دو مركز شناخته شد. Introduction: Several demographic factors may be considered as barriers to osteoporosis prevention like high rate of illiteracy and low socioeconomic status in developing countries, there is lack of studies that assess the relationship between socioeconomic status and osteoporo-sis in these countries. In this study we aimed to assess the association between demographic fac-tors and Osteoporosis in urban Iranian postmenopausal women Materials and Methods: This study was a case-control, case record and interview based study, It was conducted in two bone mineral density centers from Tehran (Bone mineral densitometry center of Shariati hospital as public and Mehrad bone densitometry as private center) during the period Jun 2002 to July 2003. Case group includes 163 Osteoporotic postmenopausal women whose their spine and femoral bone mineral density was measured by DEXA using lunar mach-ine in both centers. Controls were selected from same bone mineral density center and matched to the case patients according to age groups. SPSS (10) was used for statistical analysis. Odds Ratios were calculated to evaluate the relationship between osteoporosisi and its risk factors. Student T-test was used to compare mean values and 2 to compare frequency of variables. P-values less than 0.05 were considered significant. Results: The odds ratios with 95% confidence interval for demographic risk factors of Osteoporosis are as follow: illiteracy (no schooling) 3.4(1.64,7) in both centers, 2.31(1.06,5.06) in public center, 12.18(1.41,105.57) in private center, illiteracy of husband 5.09(1.43,18.12) in both centers, 3.76(1.04,13.69) in public center, occupation (being a housewife)1.56(.97,2.50) in both centers, 2.041(1.19,3.50) in public center, After adjustment for age, weight and height and other important factors like age of menopause, menarche and…. all of the above factors remained significant except the occupation. Other demographic factors that were assessed in this study include: patient occupation in private center, husband's occupation and marital status in both centers, none of these factors found to have significant association with osteoporosis. Conclusions: No schooling and schooling less than 6 years were the major demographic factors that were associated with Osteoporosis as risk factors in both private and public centers in Tehran. In this study we found that there was not a strong association between occupation and osteoporosis as a risk factor (especially in private center, among rather high socioeconomic group). High education level has been shown as a protective factor of osteoporosis in both centers. استئوپروز، عوامل خطرساز، فاکتورهای جمعیتی، یائسگی Osteoporosis, Risk factor, Demographic factors, Menopause 98 107 https://www.jri.ir/article/180 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/180.pdf AfsanehKeramatSchool of the Health Sciences, Pune University, Pune, Indiaافسانهكرامت421AlirezaKhalilifardEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranعليرضاخليلي فرد422HosseinAdibiEndocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranحسيناديبيemrc@sina.tums.ac.ir404AroniehChopraCenter of Rheumatic Diseases, Pune, Indiaآرونيهچوپرا423VebnayaKunjirCenter of Rheumatic Diseases, Pune, Indiaويناياكونجير424BoshanPatwardhanCenter of Rheumatic Diseases, Pune, Indiaبوشانپتواردهان425