Consultations and Health Assessments in Surrogacy

en مشاوره و ارزيابي در جايگزيني رحمي Consultations and Health Assessments in Surrogacy زمينه و هدف: جايگزيني رحم، روشي است كه طي آن، بانوی صاحب رحم، جنين فرد ديگري را در رحم خود حمل مي‌كند و پس از طي دوران بارداري و زايمان، بر مبناي قراردادی از پيش منعقد شده، نوزاد حاصل را به زوج صاحب گامت تحويل مي‌دهد. زني كه جنين زن ديگري را طي دوران بارداري حمل مي‌نمايد، «رحم جايگزين» يا «بانوی صاحب رحم» ناميده مي‌شود و زوج ناباروري كه بر اساس قرارداد منعقد شده، پس از تولد نوزاد سرپرستي او را به عهده مي‌گيرند، «والدين نوزاد» تلقي مي‌گردند. تشخيص مصاديق زوج‌هاي متقاضی استفاده از رحم جايگزين، نيازمند بررسي كامل وضعيت توليد مثلي زوج نابارور و بانوي صاحب رحم از سوي متخصصان و تنظيم برنامة درماني آنهاست. اطمينان از سلامت جسمي‌ و رواني طرفين و آگاهي دقیق آنها از روش درماني تعيين شده و توجه به ابعاد شرعي، قانوني، فرهنگي و اجتماعي اين اقدام، ضروري به نظر مي‌رسد. شناخت انگيزه‌هاي رحم جايگزين مي‌تواند زوج را در تصميم‌گيري جهت گزینش فرد مناسب هدايت نمايد. مطالعات نشان مي‌دهد انتخاب رحم جایگزین آشنا نظیر بستگان، دوستان یا نزديكان، زمينة كاهش يا رفع مشكلات ناشي از عمل جايگزيني رحمي ‌را فراهم می‌نمايد. در بررسي سلامت جايگزينی رحمی، اطمينان از سلامت عمومی از دیدگاه متخصصان داخلی، صحت وضعيت توليد مثلي از منظر متخصصان زنان، عدم ابتلاي وي به بيماري‌هاي عفوني از ديدگاه متخصصان عفوني و داشتن سلامت رواني از ديد متخصصان روان‌شناسي/ روان‌پزشكي از اهميت خاصي برخوردار است. در ضمن، عدم اعتیاد، شاغل نبودن، داشتن سابقه حداقل يك فرزند سالم و سن كمتر از 35 سال دارای اهميت بسزایی است. علاوه بر ارزیابی معمول سلامت، بررسی‌های بیشتر از وضعیت سلامت جسمی، ریسک فاکتورهای بارداري و به خصوص آمادگی روحی طرفین لازم است. مشاوره و آماده سازي طرفين دخيل در درمان با روش رحم جايگزين، قبل از هر گونه اقدام درماني، نقش بسزايي در موفقيت درمان ايفا مي‌نمايد؛ چنان كه تداوم نظارت و مشاورات حين درمان و بعد از آن نيز ضروري به نظر مي‌رسد. نتیجه‌گیری: آشنایی با مشکلات به کارگیری این روش درمانی و محذوریت‌های پزشکی، فرهنگی، اجتماعی و قانونی آن حايز اهمیت است. تعهدات مندرج در قرارداد في‌مابين، از نكات مهم در موفقیت و صحت مشاورات صورت پذيرفته است. وجود قوانين و مقررات در بكارگيري روش رحم جايگزين، زمينه جلوگيري از مشكلات و عواقب ناشي از موارد پيش‌بيني نشده را فراهم مي‌نمايد. Introduction: Surrogacy is defined as a procedure through which the owner of the uterus carries the fetus of another woman and based on an agreement the surrogate mother will overturn the baby upon delivery to the couples who have provided the gametes. The eligibility of applicant couples seeking surrogacy treatment should be assessed in terms of their reproductive potentiality, as well as the uterus owner’s, to determine their therapeutic protocol by relevant specialists. In this regard, physical and psychological health assessments of the two parties, their full recognition of suggested therapeutic procedures, along with compliance of the treatment processes with legal, cultural, social and Sharia laws should be taken into account. Recognition of the surrogates’ motives can lead infertile couples to select the right candidate. Research on the subject has revealed that selection of surrogate candidates among relatives or friends minimizes problems raised by such treatment options. Materials & Methods: The health assessment of surrogacy candidates necessitates approval of their physical health conditions by endocrinologists, health of their reproductive system by gynecologists, mental health by psychiatrists and absence of infectious diseases by relevant specialists. Furthermore, the candidates should neither be addicted to any narcotics or banned substances, nor go to work and be preferably under 35 years old and have a history of at least one healthy child. In addition, further tests for complete assessments of physical health might be needed and ruling out pregnancy risk factors and particularly psychological preparations of both parties are a must. Consultations and mental preparation of parties will enhance the success rate of the treatment. Moreover, continuous supervision and consultation during and after treatment procedures also seem to be of importance. Conclusion: The significance of recognizing problems associated with surrogacy and medical, cultural, social and legal considerations should be born in mind. Reflection of commitments by the two parties in the agreement is an important factor for consultations to be a success. Existence of surrogacy laws will prevent imminent problems and mishaps resulting from unpredicted circumstances. رحم جایگزین، لقاح خارج رحمی، والدین قراردادی، مشاوره پزشکی، زوج نابارور، محدودیت های قانونی ـ فرهنگی، مشاوره روانشناسی Surrogacy, IVF, Commissioning parents, Infertile couples, Medical consultation, Psychological counseling, Legal and cultural restrictions 107 115 https://www.jri.ir/article/309 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/309.pdf ZohrehBehjati ArdakaniAvicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iran20Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندیakhondi@avicenna.ac.i21FarhadYaghmaieReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranفرهادیغمايي22Ali RezaMilanifarReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran23

en چون مهر فرزند؛ گفتاري در جايگزيني رحم از منظر فلسفه حقوق As loving the child; Surrogacy from a Jurisprudential Perspective حقوق براي تأييد يا رد جايگزيني رحم و يا تعيين مادر و پدر براي فرزند مي‌تواند به عنصر، به انس نظر داشته باشد؛ رفتاري كه انس را مضاعف مي‌كند، حقوقي/ اخلاقي است و رفتاري كه انس را تضعيف كند، غيرحقوقي و غير اخلاقي. نخست بايد فرزند در مركز مطالعه فلسفه حقوق درباره رحم جايگزين قرار گيرد، و سپس حقوقِ مادران در ساختارِ آن تعريف شود. ما اين مدّعا را در اينجا "مهر فرزند" نام مي‌نهيم. تا جايي كه هنوز در اثبات جايگزيني رحم یا در نفی آن، دليلي روشن نیست، بايد از وضع قانون گریخت و به رويه قضايي فرصت داد تا در هر مورد، با نظر کردن به همة اصول و قواعد حقوقي، بهترين راه را انتخاب كند. باید اذعان کرد که اغلب، قراین به سود صاحب نطفه است و فهم متعارف، عشق صاحب اسپرم و صاحب تخمک را قوی‌تر از محبتِ صاحب رحم می‌شناسد. اما جایی که حقیقت در پرده ابهام است و ادعای مهر و محبتها با یکدیگر پهلو می‌زند قاضي سرانجام كسي را مادر خواهد دانست كه در مجموع، شايسته مادري است. حفظ مصلحت و غبطه كودك، شرط اول قدم است و در هر مورد جداگانه باید این صرفه را با تکیه بر قراین و امارات تعیین کرد؛ آن كه براي زيبايي اندامش و پرهیز از درد، از بچه‌دار شدن امتناع مي‌كند و به رحم جايگزين روي مي‌آورد بايد اين انتظار را داشته باشد كه دادگاه، در موضعي ضعيف‌تر از زني بنشاندش كه درد زه را تحمل كرده است. به عكس، در موردي كه مرد و زني در آخرين چاره، به رحم جايگزين روي آورده‌اند، دادرس بايد آنان را به كودك، نزديكتر از زني بداند كه به اضطراري مالي، به آن تن داده است. همچنين براي حل معضل حقوقی جایگزینی رحم، باید بيش از آنكه به حقوق قراردادها تكيه كنيم، بر حقوق مسئوليت مدني تأكيد ورزيم. پس اگر دادگاه صاحب تخمك را مادر بداند، بايد به مادرِ حامل، حق داد كه پس از وضع حمل، براي جدايي از محبوب خود، از صاحبان نطفه، خسارت معنوي مطالبه كند. Introduction: There are two historical paradigms in the Iranian family law: love law and libido law. The approach to surrogacy according to these two paradigms will be different. Understanding the two approaches is possible through understanding the four categories of love: 1. Libido: the passion of life and manifestation of sexual drive. 2. Eros: the romantic love and the material of poem and literature. 3. Philia: the mere love purified from libido like the relatedness of father, mother and their children. 4. Agape: the spiritual love in mysticism. Love law ceases at libido but love law promotes to philia passing through libido and eros. The paper explains two approaches to surrogacy and prefers the love approach to libido. For example, the legal theory which nullifies surrogacy, suffers from its libido perspective. Moreover, the doctrine which binds the surrogate mother to return the child to the commissioning family, only for the consideration and payment mentioned in contract, is a libidinal doctrine. The thesis of this essay discusses that the mother should be determined by philia and relatedness criterion not by libido. Materials & Methods: Surrogacy in this essay is studied from a philosophy of law point of view. After describing its theoretical foundations in legal principles, the essay tries to prepare a jurisprudential response to the “Is and ought problem” of surrogacy by referring to the Iranian literature and mysticism. Results: 1- In libido law, the concept of marriage is equal to sexual intercourse but in love law the purpose of marriage is relatedness of a man and a woman to each other and their children. 2- Libido law treats woman as an object and instrument, but love law tries to treat her as an end in herself. 3- In the literature of libido, law borders pornography but in the literature of love law it has a chaste language. 4- In libido love, this is only woman who has to remain faithful towards her husband but in love law the man is obliged to faithfulness to his wife and family. 5- Libido law, in spite of the term, treats libido in a cursory and perfunctory manner, but love law respects the values of libido and puts it in its correct place. For example, in the libido law if a man and a woman undertake, under marriage contract, to abandon sexual intercourse, this contractual term will be correct and effective but in love law, the term is certainly void because of the serious role of sexual intercourse in the frame of marriage and in faithfulness of both. Conclusion: 1. The theory that invalidates the contract of surrogacy is a theory of libido law which rejects having the child without sexual intercourse. 2. The theory that obligates the surrogate mother to give the child back is also in libido sphere because the requisites of sexual intercourse are presumed superior than relatedness of surrogate mother to her born child. 3. On the other hand, the law should not have an inconsiderate conduct to libido. The continuity of philia differs from libido in being pure from lust and concupiscence, but we can not ignore the importance of libido in materialization of philia. The parents love their child because it is born after an amorous intercourse with a unity in the physical body of a man and a woman, and because the child is formed by their gametes. 4. Love is an accident in which human falls in with; it does not occur by choice. Therefore, the surrogate mother should not oblige herself, in her agreement, not to be attached to the child. Love is an act of God which frustrates the contract in this field; like any major force. 5. Parenthood is a legal fiction and a conventional presumption. In surrogacy, if the surrogate mother conceives, she is not the owner of the zygote like other normal or natural mothers. If the owner of zygote renders as mother and as she has not actually given birth to the child, like other natural mothers, she should not be presumed the mother by law. In the Iranian law, it is better to leave the case to judges and not to the legislature. The judge will presume the most related woman to the child as the mother. Regarding all circumstances, philia and relatedness in this field will be evidenced through the common sense of the judge. 6. The prima facie of the case is the most important evidence for judgment; the owner of the egg and the sperm who endorse surrogacy, as the last resort to parenthood, deserve the child and the burden of proof is on the surrogate mother to prove her prevailing philia. But, if a woman does not want to be pregnant because of aesthetic problems of pregnancy she has to expect not to be presumed as the mother of the child in the court. The burden of proof in this case is on the owner of egg to prove that her relatedness is more than the surrogate mother. عشق، فیلیا، انس، ماده 1167 قانون مدنی، فرزند، رویه قضایی، قانون، مادر، نسب، قرارداد، مسئولیت مدنی، فرض حقوقی، ناباروری، رحم جایگزین Eros, Philia, Civil law, Offspring, Practice, Law, Surrogate Mother, Decent, Lineage, Agreement, Civil liability, Legal presumption, Infertility 115 123 https://www.jri.ir/article/310 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/310.pdf HassanJafaritabarDepartment of Private Law, Faculty of Law & Political Sciences, Tehran University, Tehran, Iranحسنجعفری تبارhjtabar@ut.ac.ir24

en بررسي مادري جايگزين از منظر فايده‌انگاري عمل‌محور Evaluating Surrogate Motherhood from Act Utilitarianism Point of View زمينه و هدف: روايي يا ناروايي اخلاقي مادري جايگزين بستگي تام به تئوري اخلاقي‌اي دارد كه ما از حوزه اخلاق هنجاري برگرفته‌ايم. وظيفه‌گرايان با وام گرفتن "اصل غايتمندي انسان" كه يكي از تنسيق‌هاي چندگانه امر مطلق اخلاق كانتي است، علي‌الاطلاق حكم به ناموجه بودن اخلاقي استفاده از مادري جايگزين در فرايند بارداري مي‌كنند، چرا كه معتقدند انجام اين فعل متضمن نفي كرامت انساني است. از سوي ديگر نتيجه‌گرايان براي احراز خوبي يا بدي و روايي يا ناروايي يك فعل به آثار و نتايج مترتب بر آن و ميزان لذت و خوشبختي و درد و رنج حاصل از آن عطف نظر مي‌كنند. روش بررسي: در اين مقاله كوشيده شده است ابتدا استدلال وظيفه‌گرايان در ناروايي استفاده از مادري جايگزين صورت‌بندي شود. سپس در مقام نقد مدعاي وظيفه‌گرايان و دفاع از روايي اين فعل، ولو در مواردي محدود، از آموزه‌هاي فايده‌انگاري عمل محور (ونه قاعده محور) مدد گرفته شده است. نتیجه‌گیری: براي عملياتي كردن نگاه فايده‌انگار عمل محور به مقوله مادري جايگزين و اتخاذ تصميم در موارد گوناگون، تشكيل كميته‌اي اخلاقي مشتمل بر متخصص اخلاق، پزشك،‌ روانشناس و جامعه‌شناس پيشنهاد مي‌شود. Introduction: Surrogate motherhood's moral justification entirely depends on the ethical theory, which is taken from the normative ethics. Deontologists do believe that surrogate motherhood is morally impermissible in the light of Kantian notion of human dignity. In contrast, consequen-tialists focus on the pleasure and the pain of an action in order to arrive at its badness or goodness, morally speaking. Materials & Methods: In this article, firstly, deontologists' argument in favor of the imper-missibility of surrogate motherhood is formulated. Then, in order to undermine deontolo-gists' argument and make surrogate motherhood plausible from moral viewpoint, some ideas are utilized from act utilitarianism. Conclusion: As far as surrogate motherhood is concerned, formation of an ethical committee, composed of a specialist in ethics, a physician, a psychologist, and a sociologist, is proposed in order to concretize act utilitarianism concepts. مادر جایگزین، کرامت انسانی، درد، رنج، لذت، فایده گرایی عمل محور Surrogate motherhood, Human dignity, Pain, Pleasure, Act utilitarianism 123 130 https://www.jri.ir/article/311 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/311.pdf SoroushDabbaghDepartment of Western Philosophy, Iranian Institute of Philosophy, Tehran, IranسروشدباغSoroush.dabbagh@gmail.com25

en مطلع ساختن فرزند حاصل از رحم جایگزین، خانواده و اطرافیان در مقایسه با فرزندخواندگی و دیگر روشهای کمک باروری (ART) Openness about a Child's Origins in Surrogacy in Comparison with Adoption & ART زمينه و هدف: از زمان به وجود آمدن درمان‌های کمکی در ناباروری همواره یکی از سئوالات اساسی، مطلع ساختن کودکان از نحوه تولد آنها بوده است. در روش استفاده از رحم جایگزین نيز یک تریاد مشخص شامل مادر نابارور، مادر جایگزین و فرزند حاصل وجود دارد که یکی از موارد مهم قابل بررسی در آن، افشا يا عدم افشا حقيقت برای کودک حاصل می‌باشد، زيرا هر يك از اين دو استراتژي، رويكردهاي خاص خود را در زوج نابارور به همراه دارد. هدف از مطالعه حاضر نيز بررسي ضرورت مطلع ساختن فرزند حاصل از رحم جايگزين در مقايسه با ديگر روش‌هاي كمك باروري و فرزندخواندگي است. روش بررسي: در این مقاله مروری، ابتدا به مطالعات Van den Akker در مطلع ساختن کودک، خانواده و اطرافیان در روش استفاده از رحم جایگزین و مقایسه آن با فرزندخواندگی و دیگر روش‌های کمک باروری اشاره شده است. سپس با استفاده از پرسش‌های مطروحه Chliaoutakis نگرش جمعیت عمومی راجع به روش ترجیحی آنها در صورت استفاده از درمان‌های کمک باروری مورد بررسی قرار گرفته است. نتايج: مطالعات Van den Akker نشان می‌دهد مادران استفاده‌کننده از روش رحم جايگزين از نوع لانه‌گزين بيشتر از روش رحم جايگزين از نوع ژنتيكي ترجیح می‌دهند نحوه تولد را به کودک خود بازگو نمایند (52% در برابر 24%). مادران استفاده كننده از روش‌هاي كمك باروري مانند IVF و مادران صاحب فرزند خوانده عمدتاً ترجیح می‌دهند کودک خود را مطلع نمایند. مطالعه Chliaoutakis نيز نشان داد كه جمعیت عمومی در صورت نياز به استفاده از روش رحم جایگزین و يا دریافت گامت (چه تخمک و چه اسپرم) ترجیح می‌دهد از افراد غریبه استفاده کند؛ در مقابل اگر قرار باشد نقش مادر جایگزین یا اهداکننده تخمک را ایفا نماید ترجیح می‌دهد به خواهر، برادر و اقوام نزدیک خود اهدا نماید؛ اما در مورد اهدای اسپرم ترجیحاً اهدا به افراد غریبه برای آنها در اولویت است. در تمام موارد فوق، جمعیت عمومی ترجیح می‌دهد موضوع را با دوستان خود در میان نگذارد. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد در مطلع ساختن فرزند حاصل از رحم جايگزين فاکتورهای واقع‌بینانه و فداکارانه از یک سو و قرابت ژنتیکی با خانواده و فاکتورهای اجتماعی مؤثر در پرورش کودک از سوی دیگر با هم رقابت می‌نمایند. واضح است که در این گونه درمانها، مشاوره متناسب و به طور مستمر بايد مدنظر باشد تا والدین را، هم در زمینه تصمیم‌گیری جهت افشای موضوع و هم در اینکه چگونه و چه زمان این اقدام مهم صورت گیرد یاری نماید؛ اما مهمترین چیزی که باید به خاطر سپرد این است که: «گفتن حقیقت به کودک نباید حقوق طبیعی او را از زندگی سلب نماید». Introduction: The question of parents informing their offspring of their origins is a critical point. The surrogacy triad is composed of the intended mother, surrogate mother and the offspring and disclosure of facts to the offspring, family and friends is an important issue for discussion. Materials & Methods: In this review article, we attempt to address this concern by Van den Akker's studies of sub-fertile populations: adoptive, IVF and intended mothers of surrogacy. Then, we try to review the attitude and preferences of the general population in similar presumptive situations by Chliaoutakis questionnaire. Results: Intended mothers using gestational surrogacy are much more likely to tell the child it was conceived using third party involvement. ART mothers are most willing to tell the child it was conceived using IVF, and adoptive mothers are most likely to tell the child how it was conceived regardless of the third party involvement used. The general population preferred involvement of a healthy stranger to family members or friends when receiving gametes or a surrogate child, whereas the respondents preferred being a surrogate mother or donate oocytes to a sibling or a close relative; although the picture was different for being a sperm donor. They appear not to be too likely to involve their friends in any of the third party option. Conclusion: It is possible that pragmatic and altruistic factors compete with each other and that close genetic links from ones family are in competition with the social factors involved in rearing such a child. Appropriate counseling must continue to be advocated to assist parents in making decision to reveal the origin of the child but it is imperative to remind oneself that: “The right to a child should not be achieved at the expense of the rights of the child". رحم جایگزین، فرزند خواندگی، روشهای کمک باروری، رحم جایگزین از نوع لانه گزین، رحم جایگزین از نوع ژنتیکی، اهدا، افشا، گامت Surrogate, Adoption child, Gestational surrogacy, Genetic surrogacy, Donation, Reveal, Gamete, Assisted Reproductive Techniques 130 137 https://www.jri.ir/article/312 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/312.pdf BehzadGhorbaniReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranبهزادقربانیbhzghorbani@yahoo.com26ZohrehBehjati ArdakaniAvicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iran20

en رحم جايگزين: نگاهي بر جنبه‌هاي مختلف و چالش‌هاي آن Perspectives and Challenges of Surrogacy in Iran زمينه و هدف: رحم جايگزين يكي از روش‌هاي درمان ناباروري در زناني است كه به علل مادرزادي يا طبي، فاقد رحم مناسب براي باروري و حمل جنين هستند. اين روش پس از چندين دهه كاربرد در ساير كشورها، در جامعة ما نيز مطرح شده و مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به ويژگي‌هاي اين روش درماني، چالش‌هاي اخلاقي، حقوقي، روان‌شناختي و جامعه‌شناختي چندي در زمينة اين عمل بروز مي‌كند كه علاوه بر ايجاد نگراني براي عموم افراد، ممكن است باعث ايجاد مقاومت در مسئولين و سياست‌گزاران بخش درماني گردد. هدف اصلي بررسي حاضر فراهم ساختن شناختي نسبتاً جامع و مفيد درباره جنبه‌هاي مختلف عمل رحم جايگزين در درمان ناباروري و چالش‌هاي گوناگون آن است تا از بروز مشكلات احتمالي در جامعه پيشگيري شود. روش بررسي: بررسي حاضر از طريق مرور مقالات، بررسيها و قوانين كشورهاي مختلف دربارة درمان ناباروري با رحم جايگزين، به طرح مسئله و ارزيابي ابعاد مختلف آن مي‌پردازد. نتايج: با پيشرفت روش‌هاي درمان ناباروري، كساني كه سابقاً توانايي داشتن فرزند را نداشتند، امروزه امكان اين امر را يافته‌اند. از ميان اين گروه افراد، زناني كه به دليل بيماري‌هاي مادرزادي يا در نتيجه اعمال جراحي، فاقد رحمي كه توانايي حفظ و زايمان نوزاد را داشته باشد، بوده‌اند مي‌توانند از رحم‌ جايگزين براي حمل جنيني كه از لقاح تخمك خود و اسپرم همسرشان به وجود آمده، استفاده بكنند. به اين ترتيب، زنان ديگري نقش حمل جنين اين مادران را قبول مي‌كنند. مشخص است كه با جدا شدن نقش‌هاي حمل و زايمان و مادري نوزاد، امكان بروز مسائل و مشكلات متعددي از جنبه‌هاي حقوقي، اخلاقي، روان‌شناختي و جامعه‌شناختي پيش مي‌آيد. از نظر حقوقي امكان ادعا نسبت به نوزاد توسط مادران جايگرين مطرح است. از نظر اخلاقي، سلامتي جسمي مادر جايگزين، حقوق و رضايت همسر و فرزندان او و خطرات احتمالي بايد در نظر گرفته شود. امكان عوارض روان‌شناختي براي اين مادران و خانواده‌هاي ايشان نبايد ناديده گرفته شود. عوارض جامعه‌شناختي و امكان سودجويي از افراد نيازمند و پديد آمدن تجارتي جديد، خطري است كه مخالفت گروه‌هاي بسياري را برانگيخته است. قوانين و گروه‌هاي تخصصي در كشورهاي مختلف براي بررسي و پيشگيري از مسائل احتمالي در استفاده از رحم جايگزين مورد توجه قرار گرفته‌اند. بررسيها نشان مي‌دهد كه غالب موارد درمان ناباروري با روش رحم جايگزين بدون عوارض روان‌شناختي و حقوقي خاصي براي نوزاد، والدين اصلي و جايگزين بوده‌اند؛ هر چند كه نگراني‌هاي جامعه شناختي و احتمال آن كه افراد با انگيزه‌هاي اقتصادي مورد سوء استفاده قرار گيرند، نيازمند توجه است. نتيجه گيري: به نظر مي‌رسد تصويب قوانين و تشكيل كميته‌هاي خاص براي بررسي موارد درمان ناباروري با روش رحم جايگزين از بروز عوارض و عواقب احتمالي پيشگيري كند. Introduction: Surrogacy is a new approach for treating infertility in couples whose female partner lacks a functional uterus for conceiving or delivering a neonate congenitally or as a result of medical or surgical complications. The procedure has been in practice in Iran for the past few years. Understandably, the procedure has given way to many debates regarding the ethical, psychosocial and legal aspects of the issue. Materials & Methods: We reviewed the literature on surrogacy, as well as related legal issues in other countries. Results: Amazing progresses in infertility treatment have paved the way for people who were desperately seeking a child of their own. This group includes couples whose female partner lacks a functional uterus to conceive and / or deliver a neonate. Surrogacy has made it possible for the couples to achieve their long-lived dream and other women could play the role of surrogate mothers for the couple’s future child, by carrying the fetus in partial or full modes of surrogacy. Separating roles of surrogate mothers and the parenting ones, many controversies regarding ethical, psychological and sociological points of view would rise. Legal problems may rise when a surrogate mother claims the baby. Ethically, the surrogate mothers health, her husbands and childrens consent and the accompanying risks should be taken into account. Probable psychological complications inflicting the mother or her family should not be overlooked too. The point that has raised a lot of opposition and concern is the sociological milieu surrounding the issue; where the procedure may turn to a market to exploit the needy and the poor. Therefore, some countries have adopted strict laws and have formed expert groups to assess and prevent possible problems in practicing surrogacy. Though, most studies depict that surrogacy carries few ethical or psychological problems for the involved parties including the baby. Humanistic aspects and fear of exploiting or abusing the disadvantaged need to be addressed carefully. Conclusion: It seems that ratifying laws regarding surrogacy and forming a committee to evaluate all aspects of surrogacy may prevent the probable aforementioned problems. ناباروری، رحم جایگزین، ابعاد اخلاقی، روان شناختی، جامعه شناختی، مشاوره Infertility, Surrogate uterus, Ethical issues, Legal issues, Psychological, Social aspects, Consultation 137 144 https://www.jri.ir/article/313 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/313.pdf HamidYousefiIran s Forensic Medicine Organization, Tehran, Iranحمیدیوسفیyousefihamid@yahoo.com27ShahrbanouGhahariSari s Shahid Zare ee Hospital , Mazandaran Medical Scienses University , Mazandaran, Iranشهربانوقهاری28

en رحم جايگزين: تأملی ساخت گرايانه بر پزشکی شدن مادری Surrogacy: Medicalization of Motherhood زمينه و هدف: رحم جايگزين يکی از مهمترين علم‌ـ فن‌آوری‌های نوين توليد مثل و کمک باروری است که ضمن فراهم کردن جانشيني برای باروری طبيعی و راه حلی برای درمان ناباروری، به طور مستقيم يا تلويحی پزشکی شدن بيشتر تجربه مادری را دامن زده است. طبق نظر جامعه شناسان، پزشکی شدن/ کردن فرايندی است چند بعدی که از طريق آن، مسائل و شرايط غيرپزشکی و طبيعی با استفاده از اصطلاحات، رويكردها، ابزارها و مداخله هاي خاص پزشكي تعريف شده و كنترل و مديريت مي‌شوند. اين مقاله ضمن مرور اجمالی ساخت، ابعاد و دلالت های اجتماعی رحمِ جايگزين، به طور مشخص نشان می‌دهد که رحمِ جايگزين به چه نحوی در فرايند پزشکی شدن/ کردن فزايندة مادری، به مثابه تجربه ای طبيعی، چند بعدی و پيچيده در زندگی زنان، دخيل است. روش بررسي: اين مقاله با بازنگری در بدنة دانش و پيشينة موجود در جامعه‌شناسی دربارة رحم و مادر جايگزين در پی ارائة تحليلی جامعه شناختی از ماهيت و دلالت های ساخت گرايانة موضوع است. با استفاده از مفهوم و نظرية پزشکی شدن در جامعه شناسی، اين مقاله نشان می‌دهد که چگونه علم‌ـ فن‌آوری نوين رحمِ جايگزين به پزشکی شدن بيشتر تجربه مادری انجاميده است. نتايج: تحليلها و تأملات جامعه‌شناختي نشان مي‌دهد كه شيوه‌هاي جانشين براي باروري طبيعي يا شيوه‌های نوين کمک به باروری و درمان ناباروری نظير رحمِ جايگزين دارای هم ساخت اجتماعی، ابعاد و دلالت جامعه شناختی متعددی هستند و نقش آنها در بازتعريف و ساخت مسائل و تجربيات انسانی چشمگير است. در اين ميان، رحم جايگزين با مغشوش کردن تمايز بين آنچه كه در تجربة مادری طبيعي است و آنچه كه ساخته يا محصول کار انسان ها است، شکل خاصی از پزشکی شدن تجربة مادری را منعکس می‌کند. نتيجه‌گيری: مانند بسياری از علم‌ـ فن‌آوری های نوين پزشکی، توليد مثل و روش کمک باروری، روش رحم جايگزين صورت بندی جديدی از مفاهيم و تجربيات مربوط به زندگی زنان و به طور مشخص تر تجربة مادری را ارائه می‌کند که پزشکی شدن يا ورود هرچه بيشتر تجربه مادری، تحت نام گذاری، اقتدار يا هژمونی و مداخله پزشکی مهمترين ويژگی آن است. Introduction: Surrogacy is one of the important new reproductive technosciences that contributes to medicalization of motherhood, providing an alternative method to natural fertility as well as a resolution to infertility. According to sociologists, medicalization is a multidimensional process by which natural and non-medical problems or conditions become defined, treated and managed as medical problems, using specialized vocabulary, professional approaches, particular instru-ments and interventions techniques. Reviewing socially constructed nature of surrogacy and its various social aspects and implications, this article shows how surrogacy serves to turn mother-hood, a natural and vital experience in women’s life, to the growing process of medicalization. Materials & Methods: This paper seeks to provide a sociological analysis of the constructionist nature and implications of surrogacy by reviewing the body of knowledge and literature developed in sociology. Drawing on the notion of medicalization , the paper is to show how surrogacy has contributed and continues to contribute to the medicalization of motherhood. Results: Sociological analyses show that the alternative methods to natural fertility or new paths to cure infertility including surrogacy are socially constructed and have numerous and far-reach-ing sociological aspects and implications. The novel technosciences like surrogacy play a central role in dealing with, redefinition and accordingly construction of human problems and experience-es. Surrogacy, inter alia, introduces the new form of medicalization of motherhood by blurring the distinction between what is natural and what is made by mankind on the subject of motherhood. Conclusion: Like most of new medical and reproductive technosciences, surrogacy provides a new configuration of women’s lives and motherhood in particular that can be primarily characterized by medicalization or transformation of motherhood into jurisdiction of medicine. پزشکی شدن، رحم جایگزین، مادری، ساخت گرایی اجتماعی، اقامه دعوی، باروری، ناباروری، علم ـ فن آوری Medicalization, Surrogacy, Motherhood, Social Constructionism, Claim-making, Reproduction, Infertility, Technoscience 144 165 https://www.jri.ir/article/314 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/314.pdf MahmoodGhazi TabatabaieDepartment of Demography, Faculty of Social Sciences, Tehran University, Tehran, Iranمحمودقاضی طباطباییsmghazi@ut.ac.ir29Abu AliVedadhirDepartment of Sociology, Faculty of Humanities & Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iranابوعلیودادهیر30

en مسئوليت مدني ناشي از رحم جايگزين Civil Responsibility in Surrogacy زمينه و هدف: یکی از شیوه‌هایی که در درمان ناباروی به کار می‌رود، استفاده از رحم زن دیگر است که به آن رحم جایگزین یا رحم اجاره‌ای اطلاق می‌شود که یا کامل است یا جزیی. در نوع کامل از تخمک زن حمل کننده کودک برای تشکیل جنین استفاده نمی‌شود، در حالی که در نوع جزیی آن از تخمک صاحب رحم برای باروری استفاده می‌گردد. در این مقاله به بررسی مسئولیت مدنی ناشی از رحم جایگزین از نوع کامل آن خواهیم پرداخت. به عبارت دیگر به دنبال پاسخ به این سئوال هستیم که در چه شرایطی در روش رحم جایگزین کامل فردي در مقابل دیگری موظف به جبران خسارت می‌شود. منظور از مسئولیت مدنی معنای عام آن است که شامل مسئولیت قراردادی و غیر قراردادی است. روش بررسي: نظر به این که درباره رحم جایگزین در حقوق ایران مقررات خاصی وجود ندارد، در مقاله حاضر با مراجعه به قواعد عام حقوقی، فقه و همچنین حقوق دیگر کشورها سعي شده است راه حل مناسبي براي مسائل مطروحه ارائه شود. نتايج: برای صحت قرارداد رحم جایگزین صرف استناد به ماده 10 قانون مدنی و قواعد عمومی قرارداد در شرایط صحت، کافی نیست و لازم است تا مقررات ویژه‌ای برای آن تصویب شود. به علاوه لازم است تا زوجین خواستار فرزند و حمل کننده جنین و شوهر او (در صورتی که متاهل باشد) تمام موضوعات و تعهدات را در قرارداد ذکر نمایند تا حدود مسئولیت قراردادی طرفین کاملاً روشن باشد. در مسئولیت خارج از قرارداد، یا اساساً قرارداد نافذی میان زیان دیده و عامل ورود ضرر وجود ندارد یا اینکه ضرر ناشی از نقص تعهدات قراردادی نیست، بلکه تکالیف عمومی زیر پا گذاشته شده و از رفتار انسان متعارف تجاوز شده است. قوانین و مقررات مسئولیت مدنی آنچنان عام و کلی است که موضوع مورد بحث ما را نیز در بر می‌گیرد و از این حیث مشکلی وجود ندارد. اما مشکل از این بابت است که چون استفاده از رحم جایگزین موضوعی کاملاً جدید محسوب می‌شود، هنوز عرف خاصی درباره آن شکل نگرفته است و روشن نیست که در چه مواردی می‌توانیم بگوییم که از رفتار انسان متعارف تجاوز شده و تقصیری محقق شده است. مباحث مطرح شده در این مقاله ضرورت مداخله قانونگذار و تصویب قانون را به روشنی به اثبات می‌رساند. نتيجه‌گيري: موضوع رحم جایگزین دارای ابعاد و آثار متعدد اجتماعی است که در صورت نادیده انگاشته شدن، ممکن است موجب بروز آسیب‌های جدی در جامعه گردد و نظم عمومی نادیده گرفته شود. Introduction: One of the methods used for the management of human infertility is using another woman’s uterus called a surrogate uterus or a rented womb which can be in full or partial modes. In full surrogacy, we do not use the gametes of the bearer woman but in the partial surrogacy we do. Materials & Methods: In this article we will study civil responsibilities in full surrogacy. In other words, we aim to answer the question that in what conditions one is responsible for the damages of another person while on full surrogacy. We use civil responsibility in its broad sense, including contract responsibility and tort. Since there are no special regulations for surrogacy in the Iranian Law, we will refer to general rules, Islamic Jurisprudence (Fiqh) and the laws of other countries to find the best solution for the problems. Results: For the validity of surrogacy contract, it is not enough to observe article 10 of the civil code or the general rules of contract laws but it is necessary to ratify specifically addressed laws. In the mean time, the couples who want the child and the bearer and her husband (if she is married) must negotiate about all the issues and obligations so that the limitations and responsibilities of the two parties are reflected in the contract completely. On non-contract responsibilities, there is either no valid contract at all between the bearer of the damages and the person who is deemed responsible or there is no relation between the damages occurred and the breach of the contractual obligations but there is a breach of general duties and customs instead. The regulations relating to civil responsibility are broad enough to include our subject too. As the surrogacy subject is rather new and customs have not been developed accordingly, problems are likely to arise where one can not determine the moment that faults occur. Conclusion: It seems that the Iranian Parliament should intervene and ratify certain laws and regula-tions for surrogacy, as surrogacy might have some social consequences with resultant problems if ignored or not addressed legally. رحم جایگزین، مسئولیت مدنی، مسئولیت قراردادی، ضمان قهری Surrogacy, Surrogate Mother, Uterus, Rented womb, Civil responsibility, Contractual responsibility, Tort, Non-Contractual responsibility 165 182 https://www.jri.ir/article/315 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/315.pdf Habib AllahRahimiDepartment of Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iranحبیب ا...رحیمیhrahimi@atu.ac.ir31

en قراردادهاي رحم جايگزين (دايگي پيش از تولد) در حقوق ايران Surrogacy Contracts in the Iranian Law مقصود از رحم جايگزين آن است كه ‍زن متأهلي (به موجب قرارداد رحم جايگزين) دايگي جنين متعلق به ديگري را (در رحم خود) تا زمان تولد بپذيرد و تعهد نمايد كه كودك را پس از تولد يا در زمان معيني به والدين او برگرداند. قانون ايران هيچگونه مقرراتي دربارة سرپرستي كودك پيش از تولد از جمله دايگي جنين ندارد. قرارداد رحم جايگزين نمي‌تواند موجب انتقال مسئوليت والدين شود و به موجب اين قرارداد دايه به عنوان مادر زاينده براي والدين طرف قرارداد عمل مي‌كند و توافق مي‌كند كه به محض تولد كودك، بايد او را به آنها تحويل دهد. قراردادهاي تجاري رحم جايگزين در ايران غير قانوني محسوب مي‌شوند. يك زن مجرد نيز حق ندارد براي يك زوج قانوني دايگي كند. به عنوان يك قاعدة كلي، پدر قانوني كودك مردي است كه از اسپرم او كودك توليد مي‌شود، مگر اينكه از اسپرم كسي بعد از مرگ او استفاده شود يا بر مبناي مادة 1 قانون نحوة اهداي گامت و جنين براي درمان ناباروري (گامت و جنين) به ديگري اهدا شده باشد. Introduction: The law of Iran makes no provisions for contracts such as foster parents include-ing surrogacy. Surrogacy is the practice whereby one married woman carries an embryo for another with the intention that the child should be handed over after birth or after a specific period of time. Results: Agreements cannot be made to transfer parental responsibility. Commercial arrange-ments for surrogacy are illegal. An unmarried woman can not act as a surrogate mother. Conclusion: Under a surrogacy contract, a surrogate mother acts as for the commissioning parents and agrees to hand the child over to them soon after birth. The surrogate mother cannot change her mind after handing over the baby. As a general rule, the child's legal father is the man whose sperm leads to the child's creation; except where the sperm is used after a man's death or where the man is the donor for the purpose of a licensed treatment under article number one of Irans amendment to Act 1382 regarding sperm donation to infertile couples. رحم جایگزین، مادر جایگزین، قرارداد مادر جایگزین، دایگی پیش از تولد، ناباروری Surrogate uterus, Surrogate Mother, Surrogacy contract, Surrogacy, Infertility 182 195 https://www.jri.ir/article/316 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/316.pdf Seyed MortezaQasemzadehDepartment of Private Law, Faculty of Judicial Sciences & Administrative Services, Tehran, Iranسید مرتضیقاسم زادهDr.Qasemzadeh@yahoo.com32