en 1726-7536 1735-8507 69 2139 288 gregorian 2010 12 19 11 4 online 1 fulltext

en Infertility is believed to be part of the various medical problems that has increased up to 50% since 1955 in the world and 10-15% of couples are already suffering from it. Development of industrialization and urbanization in human societies have dramatically changed the human life style and led gradually to the increase of various environmental risk factors. Humans are exposed to polluted air, containing harmful elements such as lead, drinking water which is frequently contaminated by different noxious materials like arsenic, chromium, benzene, agricultural water and soil containing pesticides and chemical fertilizers – which subsequently will produce contaminated crops – use of hormones and drugs in animal husbandries and presence of their residues such as steroidal hormones in meat and dairy products, the ever-growing use of synthetics and preservatives in food industry. Furthermore, poor dietary habits and malnutrition, consumption of diets deficient in antioxidants, zinc, selenium and copper, adverse effects of some pharmaceutical products and chemical agents such as ketoconazole and dioxin, daily exposure to harmful radiations such cosmic, ultraviolet and X rays, electromagnetic waves emitted from telecommunication transmitters and cell-phones, physical and psychological stresses in living and working environments, smoking, stationary life-style, obesity, and the increasing age of marriage all are the factors which can directly and indirectly affect human fertility. Although measuring environmental hazards and studying their effect on fertility reduction is difficult due to their multifactorial and diverse nature, the problem still remains indeterminate and more studies are required to draw a strong conclusion. The purpose of this review was to study the effects of environmental risk factors, especially emerging risk factors, on decreasing human fertility. باروری، زنان، عوامل خطرساز، عوامل محیطی، مردان، ناباروری Environmental factors, Fertility, Infertility, Men, Risk factor, Women 211 226 https://www.jri.ir/article/438 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/438.pdf AliSarvariReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranعليسروري868Mohammad MehdiNaderiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمد مهدینادری869MahnazHeidariReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمهنازحيدري240Amir HassanZarnaniImmunology Research Center, Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranامیرحسنزرنانی241MahmoodJeddi-TehraniMonoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR), Tehran, Iranمحمود جدی‌تهرانی54Mohammad RezaSadeghiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran محمدرضاصادقی77Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, IranمحمدمهدیآخوندیAkhondi@avicenna.ac.ir21

en ارزیابی اثر آنتی‌اکسیدانتی عصاره گیاه جينسينگ و ویتامین E بر باروری موش‌های بزرگ آزمایشگاهی نر به دنبال تیمار طولانی مدت با سیکلوفسفامید زمینه و هدف: سیکلوفسفامید (CP) یک داروی ضد سرطان است که بعد از متابولیسم در کبد به عنوان یک عامل آلکیلاسیون عمل می‌کند. این دارو علیرغم کاربردهای کلینیکی فراوان در درمان سرطان، دارای اثرات سمی بر یاخته‌های بدن به ویژه در ارگان‌های جنسی می‌باشد. یکی از مهمترین عوارض جانبی آن، تغییر عملکرد سیستم تناسلی در جنس نر است که ممکن است منجر به ناباروری گردد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانتی عصاره گیاه جنسینگ و ویتامین E به تنهایی و همراه هم بر سمیت القاء شده توسط داروی سیکلوفسفامید در دستگاه تناسلی موش‌های بزرگ سفید آزمایشگاهی نر می‌باشد. روش بررسی: موش‌های نر بالغ نژاد ویستار با وزن g30±220 به طور تصادفی در هشت گروه هفت تایی تقسیم شدند. حیوانات گروه اول جهت حذف اثر استرس گاواژ به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد كه فقط آب و غذا دریافت کردند. گروه دوم حلال دارو را به صورت گاواژ و گروه سوم mg/kg1/6 سيكلوفسفاميد به صورت تزریق داخل صفاقی دریافت نمودند. گروه چهارم mg/kg500 عصاره جینسینگ و گروه پنجم mg/kg100 ویتامین E به صورت گاواژ دریافت کردند. گروه ششم دوزهای مؤثر جینسینگ و سيكلوفسفاميد و گروه هفتم، دوزهای مؤثر ویتامین E و سيكلوفسفاميد را همزمان و به فاصله 1 ساعت از هم دريافت كردند. گروه هشتم نيز هر دو آنتی اکسیدانت را همزمان با هم و یک ساعت قبل از تزریق سیکلوفسفامید دریافت کردند. تیمار به صورت روزانه و به مدت 50 روز ادامه داشت. یک روز بعد از پایان دوره تیمار، حیوانات کشته شده و بعد از اندازه‌گیری وزن بدن و بیضه‌ها، نمونه‌برداری از بافت‌ها انجام و تعداد موش‌های ماده آبستن شده، تعداد زاده‌ها، میزان باروری در موش‌های نر و برخی از پارامترهای اسپرم بررسی شد. داده‌ها توسط نرم افزار آماریGB STAT و براساس آزمون آماری آنالیز واریانس یکطرفه تحلیل شد. مقادیر 05/0p< و 01/0p< معنی‌دار تلقی شد. نتايج: در گروه‌هایی که در معرض سیکلوفسفامید قرار داشتند تعداد اسپرم، تعداد اسپرم‌های زنده کاهش معنی‌دار و تعداد اسپرم‌های بد شکل و ناهنجار افزایش معنی‌دار نشان دادند (01/0p<). به علاوه میزان باروری در موش‌های نر، تعداد ماده‌های آبستن و تعداد نوزادان متولد شده در این گروه کاهش یافتند. در حالیکه مصرف آنتی اکسیدانتها اختلالات فوق را به‌طور معنی‌دار کاهش داد. نتیجه‌گیری: شیمی درمانی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان را بهبود می‌بخشد. اما علیرغم این موفقیتها، اکثر داروهای ضد سرطان باعث ایجاد آسیب‌های ناخواسته می‌شود. با توجه به عوارض جانبی کمتر این ترکیبات، به نظر می‌رسد که به کارگیری محصولات آنتی اکسیدانتی مانند عصاره برخی از گیاهان و یا ویتامینها عملکرد مناسبی در کاهش سمیت سیکلوفسفامید داشته باشند. Background: Cyclophosphamide (CP) is a mustard alkylating agent used in the treatment of some neoplastic diseases such as leukemia, breast and pulmonary cancers. CP administration induces oxidative stress and has cytotoxic effects on normal cells, especially in the reproductive organs. A major side-effect of CP is the alteration of male reproductive function which may result in oligospermia or azoospermia. The aim of the present study was to evaluate the protective effects of vitamin E and ginseng extract on the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. Methods: Fifty-six adult male Wistar rats (220±30 g) were randomly divided into seven groups of eight. To eliminate the stress induced by gavage, the animals in the first group were considered as the control group and only received water and food. The second group received the placebo for CP via gavage. The third group received CP, 6.1 mg/kg/day, through intraperitoneal administration. The fourth and fifth groups, respectively, received Ginseng, 500 mg/kg/day, and vitamin E 100 mg/kg/day via gavage. The eighth group received both antioxidants by intubation 1 h prior to CP administration for 50 days. The animals were sacrificed one day after the last injection. The testes, body weight, sperm parameters and fertility status of animals were evaluated at the end of the experiments. For the evaluation of fertility index, the male rats were mated with untreated female rats on the 40th day of the treatment period. Results: Cyclophosphamide decreased sperm count, lowered fertility rate and decreased testis weight while it increased the number of dead and abnormal sperms (p < 0.01). In addition, the number of pregnant animals and viable offspring were reduced too; while antioxidant use diminished the adverse effects of CP. Conclusion: The results of the study showed that antioxidative agents vitamin E and Ginseng could diminish the adverse effects of cyclophosphamide in the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. پارامترهای اسپرم، سیکلوفسفامید، شیمی درمانی، عصاره جینسینگ، موش بزرگ آزمایشگاهی، ناباروری مردان، ویتامین E Chemotherapy, Cyclophosphamide, Ginseng, Male infertility, Rat, Reproductive health, Sperm, Vitamin E 227 238 https://www.jri.ir/article/439 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/439.pdf AkramHosseiniDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iranاکرم حسینی830SamadZareDepartment of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University, Urmia, Iranصمدزارع831FirouzGhaderi PakdelDepartment of Physiology, Faculty of Medicine, Urmia University of Medical Sciences, Urmia, Iranفیروزقادری پاکدلinfo@ghaderipakdel.com832AbbasAhmadiDepartment of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University, Urmia, Iranعباس احمدی833

en اثر تمپول به عنوان یک آنتي اکسيدانت سنتتيك بر رویان های موش سوری در شرايط تنش اكسيداتيو زمینه و هدف: استرس اکسیداتیو می تواند از دلایل توقف رشد جنین در خارج از رحم باشد که منجر به از بين رفتن در اثر نکروز یا مرگ برنامه ریزی شده می شود. در بدن مکانیسم های متعددی برای محافظت جنین در برابر ROS وجود دارد؛ ولی در شرایط آزمایشگاهی این سیستم دفاعی وجود ندارد و میزان تولید رادیکال های آزاد نیز بیشتر است. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانتی تمپول به عنوان یک آنتی اکسیدانت سینتتیک قابل نفوذ بر روند رشد رویان های موش سوری در شرایط کشت آزمایشگاهی در دو حالت طبيعي و تنش اکسیداتیو است. روش بررسي: بعد از انجام لقاح آزمایشگاهی زیگوتها در محیط HTF حاویmg/ml BSA 4 در گروه‌های مختلف کشت داده شدند. برای بررسی اثر استرس اکسیداتیو، زیگوتها به مدت یک ساعت در محیط کشت حاوی غلظت های مختلف H2O2 کشت داده و بعد از شستشو به محیط کشت منتقل شدند و برای مطالعه اثر تمپول بر روند رشد جنین در شرایط تنش اکسیداتیو زیگوتها بعد از کشت در محیط کشت حاوی uM10 H2O2، در محیط کشت حاوی غلظت های مختلف تمپول کشت داده شدند و اثر تمپول بر روند رشد جنینها با افزودن غلظت های مختلف آن به محیط کشت بدون تنش اکسیداتیو بررسی شد. داده ها توسط روش آماری مقایسه بین نسبتها و ANOVA مورد آنالیز قرار گرفت (05/0p<). نتايج: نتایج نشان داد که رشد جنینها پس از قرار گرفتن کوتاه مدت در معرض H2O2 به طور کاملا معنی داری در مقایسه با گروه کنترل کاهش یافت که در غلظت های بالا مشخص تر بود. تمپول به میزان کمی آسیب های ناشی از تنش اکسیداتیو را مهار نمود. در شرایط نرمال تمپول باعث بهبود روند رشد جنینی و کیفیت جنینها و سبب افزایش معنی دار درصد جنین های دوسلولی (از 78/91% در گروه کنترل تا 99/96% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول)، درصد بلاستوسیستها (از 80/67% در گروه کنترل تا 33/81% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول) و کاهش معنی دار توقف جنینی (از 19/32% در گروه کنترل به 67/18% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول) و افزایش معنی دار میزان تسهیم و بهبود مورفولوژی جنین های کشت داده شده در مقایسه با گروه کنترل گردید. نتیجه‌گیری: رادیکال های آزاد اکسیژن از علل توقف رشد جنین های کشت آزمایشگاهی است. برای مقابله با اثرات سوء ROS در سیستم‌هاي کشت جنین از آنتی اکسیدان های گوناگونی می توان استفاده کرد. عدم نفوذپذیری مناسب این آنتی اکسیدانتها مانع عملکرد مناسب آنها می‌شود. این مطالعه نشان داد افزودن تمپول به عنوان یک آنتی اکسیدانت سینتتیک قابل نفوذ باعث بهبود روند رشد جنین می‌شود. براساس یافته های این مطالعه افزودن آنتی اکسیدانت های قابل نفوذ نظیر تمپول به محیط کشت های جنینی جهت جلوگیری از آسیبها در روند رشد جنین توصیه می شود. Background: Etiologically, oxidative stress can be considered as one of the reasons for defective embryonic development which leads to developmental arrest due to necrosis or apoptosis. Under in vivo conditions, multiple mechanisms act to protect the embryo against reactive oxygen species (ROS), but under in vitro conditions most of these mechanisms are absent leading to higher levels of ROS in the culture medium. The objective of this study was to compare the antioxidant effects of Tempol, 4-hydroxy-2, 2, 6, 6-tetramethylpiperidine-1-oxyl, a permeable synthetic antioxidant, on mouse pre-implantation embryonic development in vitro conditions in the presence or absence of oxidative stress. Methods: Mature oocytes from mouse were retrieved following ovarian stimulation by the administration of Pregnant Mare Serum Gonadotropin (PMSG) and hCG. Upon in vitro fertilization, the zygotes were cultured in different groups in HTF medium containing 4 mg/ml BSA. To study the effects of oxidative stress on embryo development, the zygotes were cultured for an hour in a medium containing different concentrations of H2O2. After washing, the zygotes were transferred to the culture plate. The zygotes were later placed in the media containing different concentrations of Tempol following their culture in 10 µM H2O2 for one hour to study the effects of different concentrations of the substance in the absence of other oxidative stresses. The data were later compared and statistically analyzed. Results: The pre-implantation embryonic development decreased significantly in the case group, compared to the control group after a short exposure to H2O2, – the effect being more noticeable in higher concentrations. Tempol reduced the impairments resulting from the oxidative stress to some extent. Under in vitro conditions and a concentration of 0.5 µM, Tempol improved embryonic development quality, quantitatively and morphologically. Tempol increased the percentage of two-cell embryos from 91.78% in the control group to 96.99% (p < 0.05), blastocysts from 67.80% in the controls to 81.33% (p < 0.05) in the cases, and significantly decreased embryonic arrest from 32.19% in the controls to 18.67% in the cases (p < 0.05). Conclusion: ROS has a major role in embryonic arrest, witnessed in embryo cultures in vitro conditions. The present study showed that supplementation of embryo cultures with Tempol improved the embryonic development. It seems that addition of permeable synthetic antioxidants, such as Tempol, to embryo cultures could protect embryos from oxidative damage and improve embryonic development. آنتی اکسیدانت سینتتیک، تمپول، تنش اکسیداتیو، رادیکال های آزاد اکسیژن، رشد جنین، زیگوت، موش سوری Developmental arrest, Embryonic development, Mouse, Oxidative stress, Reactive oxygen species, Synthetic Antioxidant, Tempol, Zygote 239 250 https://www.jri.ir/article/440 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/440.pdf AbbasAhmadiDepartment of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University, Urmia, Iranعباس احمدیabbasahmadi60@yahoo.com833RajabaliSadrkhanlouDepartment of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University, Urmia, Iranرجبعلیصدرخانلو870

en اثر میدان‌ الکترومغناطیسی رايانه‌های كيفي بر تعداد و تحرک اسپرم موش صحرایی زمینه و هدف: رایانه‌های كيفي به عنوان یکی از منابع میدان‌های الکترومغناطیسی شناخته شده‌اند. بسیاری از افراد این رایانه‌ها را در هنگام استفاده روی پاهای خود قرار می‌دهند. تاکنون تنها گزارش‌هایی در مورد اثرات حرارتی استفاده از رایانههای كيفي روی پاها منتشر شده است. در این مطالعه تلاش شد تا با حذف اثرات حرارتی رایانه‌های كيفي، اثر میدان‌های مغناطیسی تولید شده توسط این دستگاهها بر اسپرماتوژنز مورد بررسی قرار گیرد. روش بررسی: بدین منظور 30 موش صحرایی همخون از نژاد ویستار با محدوده وزنی g200 تا 250 به صورت تصادفی به چهار گروه مختلف تقسیم شدند. شدت میدان مغناطیسی در نقاط مختلف رایانه كيفي با استفاده از دستگاه اندازه‌گیری میدان، اندازه‌گیری و روی رايانه كيفي نشانه‌گذاری شد. حداکثر شدت میدان معادل µT15/1 بود. موش‌های گروه‌های آزمون (21 سر موش صحرایی، هر گروه شامل 7 سر موش صحرایی و تحت اثر 3 شدت ميدان متفاوت) به مدت یک هفته هر روز هفت ساعت روی یک صفحه عایق حرارتی در نواحی نشانه‌گذاری شده نگهداری شدند. موش‌های گروه کنترل (شامل 9 سر) در مدت زمان مشابهی روی یک دستگاه رايانه كيفي خاموش قرار گرفتند. بعد از این مدت در تمام حیواناتي كه از طريق قطع نخاع كشته شده بودند، پارامترهایی مانند تعداد اسپرم، قابلیت تحرک و مرفولوژی اسپرمها بررسی شد. برای تجزیه و تحلیل نتایج از بسته نرم افزار آماری SPSS و آزمون‌های t و ناپارامتریMann Whiney و Kruskal Wallisاستفاده گردید. در این تحقیق، اختلاف‌های با 05/0>p به عنوان معنی‌دار در نظر گرفته شدند. نتایج: نتایج نشان داد که قابلیت تحرک اسپرمها با افزایش شدت میدان مغناطیسی، کاهش معنی‌داری پیدا کرده است. فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در گروه تحرک d طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 17%، 31%، 29% و 68% بود. همچنین فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در گروه تحرک c طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 52%، 43%، 51% و 16% بود. پس از ادغام تحرك‌هاي d و c فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در این گروه ادغام شده طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 69%، 74%، 80% و 84% بود. اگرچه تعداد اسپرم در گروه داراي مواجهه با میدان مغناطیسی شدید به کمترین میزان ممکن رسیده بود؛ اما اين تفاوت معني‌دار نبود. نتيجه‌گیری: در مجموع مطابق نتایج این مطالعه، قابلیت تحرک اسپرمها در موش صحرايي با افزایش شدت میدان مغناطیسی به صورت معنی‌دار آماری کاهش پیدا می‌نماید. از این رو میدان مغناطیسی ناشی از رايانه‌های كيفي می‌تواند از طریق تاثیر بر میزان تحرک اسپرمها، قابلیت‌های تولید مثلی آنها را دچار اختلال نماید. Background: Laptop computers are known sources of electromagnetic field and as the name implies a number of people use these computers frequently on their laps. To date, there seems to be only reports on the thermal effects of these devices on spermatogenesis in a laptop position. This study aimed to investigate the bioeffects of electromagnetic fields induced by laptop computers on rat spermatogenesis after blocking its thermal effects. Methods: Thirty inbred Wistar rats (200–250 g) were randomly divided into a control and three experiment groups. The magnetic field strength of the lap-side of a computer was measured (in an upside down position) at different areas by using a TES 1390 EMF tester and marked it with an appropriate marker. The maximum magnetic field strength was 1.15 µT. Animals in the test groups (21) were kept on the marked area on a thermal shield 7 hours a day for one week. The controls (9) were kept on a switched-off laptop for the same period. Subsequently, the animals were sacrificed and sperm parameters such as count, motility and morphology were analyzed. Non-parametric tests such as Mann Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used to compare the results between the experimental groups and the controls. Results: A significant and correlated decrease was seen in sperm motility parallel to the increase in the magnetic field. Sperm motility was divided into four groups (A to D), A exhibiting the highest and D the lowest motility. The relative frequency of group D sperms (immotile sperms) exposed to background, moderate, high and very high magnetic fields were 17%, 31%, 29%, and 68% and the relative frequency of sperm in class C sperms (non-progressive sperms) exposed to background, moderate, high and very high magnetic fields were 52%, 43%, 51% and 16%, respectively. After merging sperms in classes C and D, the relative frequencies of sperms in animals exposed to the background, moderate, high and very high magnetic fields were 69%, 74%, 80% and 84%, respectively. Although, the lowest sperm count was observed in animals exposed to the highest magnetic field but this difference was not significant. Conclusion: There seems that sperm count and motility decrease as the magnetic field strength increases. In this light, magnetic fields induced by laptop computers may decrease sperm count and sperm motility, ultimately affecting male reproductive capabilities. It is advisable to limit the time these devices are used in a laptop position. اسپرماتوژنز، رایانه کیفی، موش صحرایی، میدان‌های الکترومغناطیسی، ناباروری مردان Electromagnetic field, Laptop computers, Male infertility, Rat, Spermatogenesis 251 259 https://www.jri.ir/article/425 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/425.pdf Seyed Mohamad JavadMortazaviRadiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iranسید محمد جواد مرتضویmmortazavi@sums.ac.ir834AlirezaTavassoliDepartment of Pathology, Shiraz Blood Transfusion Organization, Shiraz, Iranعلی رضاتوسلی835FahimehRanjbarRadiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran836ParichehrMoammaieeRadiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iranپريچهرمعمايي837

en بررسی ريزحذف نواحي از کروموزوم Y در مردان با ناباروری مبتلا به الیگواسپرمی شدید یا آزواسپرمی مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) مشهد زمينه و هدف: نيمي از علل ناباروري به دليل عوامل مردانه است كه از مهمترين آنها نقايص ژنتيكي است. ريز حذف نواحي از كروموزوم Y در 7% مردان نابارور ديده مي‌شود كه با انتخاب ويژه بيماران بروز آن افزايش مي‌يابد. اهميت اين حذف‌هاي ژني در احتمال انتقال آن به نسل بعد به دنبال استفاده از روش‌هاي كمك باروري است. هدف از اين مطالعه بررسي بروز ريزحذف‌هاي ناحيه AZF در جمعيت خراسان و نيز فاكتورهاي دخيل در بروز آن بود. روش بررسي: اين مطالعه كه توصيفي‌ـ تحليلي از نوع مقطعي مي‌باشد روی مردان نابارور مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) مشهد طی سال‌های 87 – 85 انجام شد. براي 47 مرد نابارور با اليگواسپرمي شديد يا آزواسپرمي غير انسدادي، آزمايش كاريوتايپينگ، بررسي ريزحذف نواحي كروموزوم Y،‌ اندازه‌گيري سطوح هورموني به‌ويژه FSH و بيوپسي بيضه انجام شد. بررسي حذف ژنی با 11 جفت پرايمر مختص نواحيAZF وSRY به روش STS انجام شد. آنالیز داده‌ها به کمک نرم افزار SPSS ويرايش 13 انجام شد. در توصيف داده‌ها از نمودارها و جداول آماري استفاده شد و در تحلیل نيز آزمون 2، دقيق فيشر، من ويتني و غيره بكار رفتند. 05/0p< سطح معني‌داري آزمون در نظر گرفته شد. نتايج: سه مورد از چهار بيمار (5/8%‌) داراي حذف نواحي از كروموزوم Y آزواسپرم بودند. حذف SRY و سندرم كلاين فلتر هر کدام در 2 مورد (3/4%) وجود داشت كه هر 4 بيمار اخير آزواسپرم بودند. حذف چندتايي AZF در 75% بیماران (3 بيمار از 4 نفر) ملاحظه شد. حذف‌های AZFa وAZFb وAZFc در 25% ، 50%‌ و 100% از بيماران ملاحظه گرديد. بيماران از لحاظ سطح FSH خون به دو گروه اختلال هورموني و بدون آن تقسيم شدند، كه حذف AZF در اين دو به ترتيب 6/17% و 3/3% بود (128/0p=). در بيماران آزواسپرم و اليگواسپرم شديد، حذف AZF به ترتيب 1/11 و 5% بود (626/0p=). همچنين تفاوت معني‌داری در حذف AZF در مبتلایان به واريكوسل با سايرين مشاهده نشد. سابقه فاميلي نيز تاثير معني‌داری در بروز حذف نواحي كروموزوم Y نداشت. 3 مورد از 4 مورد حذف AZF كه بيوپسي بيضه انجام شده بود، دچار سندروم سلول‌هاي سرتولي (SCOS) بودند. نتيجه گيري: شيوع حذف نواحي از كروموزوم Y در ناباروري با عامل شديد مردانه بالا است و به‌ويژه از اين نظر كه شانس انتقال اين نقص به فرزند به دنبال استفاده از روش‌هاي كمك باروري وجود دارد، لزوم ارزيابي آن در موارد اليگواسپرمي شديد (million/ml 5<) يا آزواسپرمي غير انسدادي روشن مي‌شود. Background: Male factors account for nearly 50% of infertilities, among which genetic defects constitute some of the major ones. Microdeletion of the long arm of Y chromosome has been seen in about 7% of infertile men. The importance of these microdeletions lies in the possibility of their occurrence in the off-springs in ART and their de novo appearance. Methods: This cross-sectional descriptive-analytical study was performed on 47 individuals with azoospermia or severe oligozoospermia. The cases were recruited when they attended Imam Reza Hospital in Mashad during 2006–2008. Hormone profile, including FSH, was measured and karyotyping, testicular biopsy and Y chromosome microdeletion detection, using 11 pairs of sequence-tagged site (STS method) sets which were specific for AZF and SRY loci, were performed. Results: Three out of four patients with azoospermia had Y chromosome microdeletion (8.5%). Klinefelter's syndrome and deletion of SRY region were each seen in two patients (4.3%). Multiple AZF region deletions were seen in 75% of Y chromosome microdeletions and deletions in AZFa, AZFb and AZFc regions were seen in 25%, 75% and 100% of the cases, respectively. The prevalence of AZF deletion in patients with and without FSH abnormality were 17.6% and 3.3%, respectively, however, the differences were not statistically significant (p = 0.125). In patients with azoospermia and severe oligozoospermia, AZF deletion were 11.1% and 5%, respectively (p = 0.628). In addition, there were no significant differences in AZF deletion between patients suffering from varicocele or other related disease (p = 1.0). Family history had no significant effect on AZF deletion (p = 0.239). Testicular biopsy showed Sertoli-cell-only syndrome in three out of four patients with AZF microdeletions. Conclusion: Male factor infertility is associated with a high incidence of Y chromosome microdeletions and transmission of these defects to the off-springs in ART, aside from their de novo occurrence, seems probable. Therefore, it would be wise to look for microdeletions in cases with severe oligozoospermia or cases with non-obstructive azoospermia. There seems to be a correlation between the prevalence of AZF regional deletions and the degree of spermatogenesis disruption but this finding needs further scientific evidence. آزواسپرمی، حذف نواحی کروموزوم Y، ناباروری، الیگواسپرمی، الیگواسپرمی شدید Azoospermia, Azoospermic factor, Male factor infertility, Oligospermia, Severe oligospermia, Y chromosome microdeletion 259 268 https://www.jri.ir/article/437 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/437.pdf MalihehKeshvari ShirvanUrology Ward, Imam Reza Hospital, Mashad, Iranملیحهكشوری شیروان865RahimTaghavi RazavizadehUrology Ward, Imam Reza Hospital, Mashad, Iranرحیمتقوی رضوی‌زاده866HamiAshrafSchool of Medicine, Mashad University of Medical Sciences, Mashad, Iranحامياشرف867

en مقایسه عملکرد جنسی زنان با راکی تانسکی واژینوپلاستی شده با زنان سالم زمینه و هدف: آپلازی رحم و فقدان دو سوم فوقانی واژن (سندرم مایر‌ـ راکی تانسکی) به دليل عدم توانایی انجام مقاربت، موجب اضطراب و مشکلات روانی می‌شود و واژینوپلاستی (بازسازی واژن)، باعث توانایی مقاربت و بهبود کیفیت زندگی می‌گردد. این مطالعه به منظور بررسی و مقایسه عملکرد جنسی بیماران فاقد واژن به دلیل سندروم مایر‌ـ راکی تانسکی که تحت عمل واژینوپلاستی بدون گرافت قرار گرفته‌اند، با زنان گروه کنترل سالم، انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه توصیفی تحلیلی که در سال 1387-1383 در درمانگاه بیماری‌های زنان بیمارستان امام خمینی انجام شد، 19 مورد زنانی که سابقه انجام واژینوپلاستی به روش گذاشتن مولد بدون گرافت داشتند با زنان سالم بدون سابقه اختلالات و آنومالی دستگاه تناسلی از نظر عملکرد جنسی مقایسه شدند. جهت بررسی اختلالات جنسی این افراد با استفاده از پرسشنامه عملکرد جنسی خانمها اختلالات جنسی افراد بررسی و در دو گروه مقایسه گردید. اطلاعات با نرم افزار SPSS v.15 آنالیز شد و در آنالیز توصیفی از میانگین، انحراف از معیار و درصد فراوانی و در آنالیز تحلیلی از تست‌های Chi square، T-test، Mann-Whitney استفاده گردید و سطح معنی‌داری كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: میانگین سنی بیماران11/6±57/29 سال بود. در مقایسه میل جنسی، در افراد با سابقه واژینوپلاستی میانگین نمره کسب شده،5/2±84/22 بود و در گروه شاهد، 94/2±63/24 که میل جنسی در گروه شاهد بیشتر بود (033/0p=). ميانگين نمره برانگیختگی زنانی که سابقه واژینوپلاستی داشتند، 47/2±89/13 و گروه شاهد 41/3 ±27/15 بود که با وجود بیشتر بودن نمره در گروه شاهد این تفاوت معنی‌دار نبود. همچنین در مقایسه لوبریکاسیون، ارگاسم، رضایت جنسی و درد تفاوتی میان دو گروه مشاهده نشد. نتیجه گیری: به نظر می‌رسد روش واژینو پلاستی بدون گرافت، یک روش نسبتاً کم عارضه‌تر و قابل قبول در مقایسه با روش‌های واژینوپلاستی با گرافت می‌باشد. Background: Aplasia of the uterus and upper two-thirds of the vagina due to Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome prevents normal coitus which may lead to anxiety and other psychiatric problems in these women. Vaginal reconstruction improves the patients’ quality of life. This study intends to compare sexual function in normal women and women having undergone vaginoplasty for Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome. Methods: This descriptive and analytical study was carried out in the gynecologic clinic of Imam Khomeini Hospital in 2004 to 2008. Nineteen female patients with Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome and a history of vaginoplasty were compared to 30 women without any anatomical malformations in their genitalia. The female sexual function index (FSFI) was used to evaluate the problem in the two groups. The calculated scores of the two groups were compared and statistically analyzed. Results: The mean age of the patients was 29.57 (SD = 6.11) years. The mean score for sexual desire in individuals with a history of vaginoplasty was 22.84 (SD = 2.5) compared to 24.63 (SD = 2.94) in the healthy women (p = 0.033) and the mean score for sexual arousal in women having undergone vaginoplasty was 13.89 (SD = 2.47) compared to 15.27 (SD = 3.41) in the healthy individuals. Sexual arousal, orgasm and pain were not different between the two groups. Conclusion: Sexual arousal and satisfaction were not different in women having undergone vaginoplasty and women with normal sexual function. It seems that the surgery offers a better quality of life and is acceptable to women with Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome. پرسشنامه استاندارد عملکرد جنسی زنان ، راکی تانسکی، عملکرد جنسی، واژینوپلاستی بدون پیوند Female sexual function index (FSFI), Libido, Orgasm, Questionnaire, Rokitansky syndrome, Sexual arousal, Sexual function, Vaginoplasty 269 274 https://www.jri.ir/article/436 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/436.pdf TaherehEftekharVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranطاهره افتخار432ZinatGhanbariVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranزینتقنبری862TahereForoghifarDepartment of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranطاهرهفروغی فر863ShahrzadSheikhhassaniDepartment of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iranشهرزادشیخ حسني864FedyehHaghollahiVali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University, Tehran, Iranفدیهحق‌اللهی508

en قلمرو اخلاق زيستي اخلاق زيستي شامل بخشي از فعاليت هاي انساني مي شود که به‌طور خاص و مستقيم با کاربرد تکنولوژي در زندگي طبيعي او سر و کار دارد. تکنولوژي هايي از اين سنخ با عنوان «بيوتکنولوژي» يا «فناوري زيستي» متمايز و مشخص مي شوند. بيوتکنولوژي افزون بر آنکه زندگي انسان را از رهگذر تغيير زندگي گياهي و حيواني تغيير داده، آن را به طور مستقيم نيز زير تأثير قرار داده است. به همين دليل، ارزيابي اخلاقي مسائل بيوتکنولوژي از اهميت بسياري برخوردار است؛ زيرا منظر اخلاقي، منظري بنيادين است و در پرتو آن مي توان برخي ديگر از نظرگاه ها را مانند نظرگاه هاي ديني يا حقوقي نيز تبيين يا حتي متعين و مقيد کرد. گسترة اخلاق زيستي حيات انسان را پيش از تولد، در طول زندگي و پس از مرگ در بر مي گيرد و شامل موضوعاتي چون «درمان ناباروري»، «سقط جنين»، «پيوند اعضا»، «شبيه سازي انسان و پژوهش بر او»، «دستکاري هاي ژنتيک در گياهان و حيوانات»، «معيار مرگ» و «مرگ آسان» مي شود. در اين مقاله، قلمرو اخلاق زيستي از طريق معرفي و تحليل مسائل آن، طرح و سنجش ديدگاه هاي رقيب و ارائه راهکارهايي براي نگرش دقيق به مسائل و حل آنها کاويده ميشود. مسائل اخلاق زيستي را بايد به دور از جزم انديشي، به صورت يک کل نگريست و داوري هاي اخلاقي مربوط به آن را در چارچوب نظريه اي قابل دفاع که مباني آن نيز در فرا- اخلاق مستحکم شده است روشن، رسا و با يکديگر سازگار ساخت. Bioethics consists of human conducts that directly and particularly relate to the application of technology in his natural life. Technologies of this kind are distinguished under the title of biotechnology. Biotechnology has indirectly changed the human life through changes made in animal and vegetable lives, while directly affecting his own life too. Therefore, the moral evaluation of biotechnology is very important since the moral perspective is fundamental in light of which other perspectives, such as religious and legal ones, could be interpreted or determined. All aspects of human life – before birth, during his life and after death – fall within the scope of bioethics. These aspects include subject matters such as “infertility treatment”, “abortion”, “organ transplantation”, “human cloning”, “research on human beings”, “vegetable genetic modification”, “animal genetic manipulation”, “concept and criteria of death” and “euthanasia”. In this paper we deal with the scope of bioethics by introducing and analyzing the problems that dominate this field, present and evaluate contending viewpoints in this field, and put forth solutions for a precise approach for the analysis of the problems. Approach to bioethical problems needs to be both free of dogmatism and holistic. Moreover, it is proposed that moral judgements in this field, be presented within a justifiable moral theory whose bases are established at the meta-ethical level, in a clear, sufficient and consistent way. اخلاق زیستی، بیوتکنولوژی، تولید مثل، زندگی، مرگ Bioethics, Biotechnology, Death, Life, Reproduction 275 295 https://www.jri.ir/article/441 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/441.pdf MohammadRasekhFaculty Of Law, Shahid Beheshti Universiti , Tehran, Iranمحمد راسخ rasekh@avicenna.ac.ir312Amir HosseinKhodaparastBio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranاميرحسينخداپرست662

en آزادي اراده و سلب توانايي باروري تمايل به توليدمثل از غرايز طبيعي هر موجود زنده‌اي است. شوق داشتن فرزند، نزد آدمیان كمال بيشتري يافته است؛ زيرا كه انسان احساس بقاي نسل و تداوم شخصيت بعد از فوت را در اين روش مي‌بيند. با اين حال، ‌در مواردي توانايي طبيعي فرد جهت باروري به طور موقت و يا دائم سلب مي‌شود. قطع نظر از مداخلات غيرمستقيم دولتها در اين زمينه كه در راستاي كنترل جمعيت و از طريق اتخاذ تدابير خاص صورت مي‌پذيرد، در موارد زيادي خود افراد به دلايل پزشكي، رواني، فرهنگي، اقتصادي و يا اجتماعي در مقام تحديد و يا حذف توانايي باروري خويش برمي‌آيند. كاهش و يا نابودي توانايي توليد مثل از روي اراده افراد كه مي‌تواند در قالب تراضي حقوقي و از طريق انعقاد قرارداد با پزشك و يا احياناً در چارچوب شرط ضمن عقد (مثلاً ضمن نكاح يا قرارداد استخدامي) و يا در محدوده يك قرارداد بي نام بين زوجين انجام پذيرد، اين سئوال را به ذهن متبادر مي‌سازد كه آيا انسان براساس مقررات موضوعه و موازين فقهي مختار به اسقاط و يا سلب اين توانايي خدادادي از خويشتن مي‌باشد يا آنكه آزادي در اين زمينه قابل كنترل و نظارت از طريق اعمال قوانين و نظريه‌ها و قواعد حقوقي است؟ بالاخره چگونه مي‌توان ميان ضرورت كنترل جمعيت و آزادي فرد در داشتن فرزند را جمع كرد، به طوريكه اساس آزادي انسان صدمه نبيند؟ آنچه مسلم است اينكه هيچكس نمي‌تواند مطابق مقررات قانوني آزادي خود را به طور كلي جهت برخورداري از توان باروري سلب نمايد؛ ولي امكان سلب اين توانايي طبيعي به طور جزئي ممكن است. با اين حال روشن ساختن و تمايز مفهوم سلب ارادي توانايي باروري به طور كلي و جزئي از يكديگر با ملاك قرار دادن سن و مدت زمان سلب توانايي فوق ضرورت دارد. البته تعيين مرز اين مفهوم هميشه به آساني ممكن نمي‌باشد. Reproduction is a natural inclination in human beings. Having a child has become more important for human beings, as they see their eternity and survival in child bearing. However, one may temporarily or permanently remove his natural ability to reproduce. Despite the indirect intervention of governments to enforce family planning policies through taking specific measures, there are many cases in which individuals wish to make themselves infertile due to medical, psychological, cultural, economic or social reasons. Voluntarily reducing or removing fertility potential may be done through various methods. It could be done through a mutually legal consent in a contract with a physician or an unnamed contract between couples or stated as in implied conditions included in marriage or employment contracts. A number of questions may be raised in this regard: Can human beings make themselves infertile and destroy this divine ability, or could this right be regulated? Or how can we integrate autonomy in reproduction and family planning policies? In fact, no one is legally allowed to completely remove one’s freedom to reproduction. However, a partial / a conditional permission for removal is legally possible. After all, it is necessary to clarify and distinguish between general and partial willful removal of one’s reproduction capability, according to the criteria of age and duration of removal. Finally, the aforesaid clarification and distinctions are not always an easy task to make. باروری، تحریم حلال، سلب آزادی، سلب جزئی حق طبیعی، سلب کلی حق طبیعی، کنترل جمعیت Autonomy, Complete, Family planning, Fertility, Natural rights, Partial, Population growth control, Removal 295 304 https://www.jri.ir/article/442 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/442.pdf GholamaliSeifiFaculty Of Law, Shahid Beheshti Universiti , Tehran, IranغلامعلیسیفیA_ seifi@sbu.ac.ir34

en بررسی مقایسه‌ای حقوق رحم جانشین در ایران با قانون خاص جانشینی حامل در ایالت ایلینوی آمریکا زمینه و هدف: رحم جايگزين یا رحم جانشین یکی از تحولات علمی دهه‌های اخیر در حيطه درمان ناباروری می‌باشد و تاکنون اثر و پیامدهای عمیقی در مذهب، حقوق، اخلاق و جامعه به دنبال داشته است. در این میان، وضع قواعد و قوانین خاص حقوقی می‌تواند بسیاری از چالشها، مشکلات و انحرافات برآمده از عملکرد سلیقه‌ای افراد در این قبیل موضوعات را مرتفع سازد. لذا در این مطالعه سعی شده است، با توجه به تفاوت در منابع حقوقی کشورها، راهکارهایی را که قانونگذار ایرانی هنگام وضع قانون خاص این موضوع باید مدنظر قرار بدهد، پیشنهاد گردد. روش بررسی: در این مقاله سعی شده است تا ضمن آشنایی با تنها قانون خاص موجود در موضوع جانشینی و چند منبع حقوقی دیگر، مقایسه‌ای اجمالی با حقوق مادر جانشین در ایران صورت گیرد. نتایج: قانون خاص جانشینی در برخی از کشورها چون هند و استرالیا، تنها در حد پیش نویس اوّلیه است و تاکنون تنها ایالت ایلینوی آمریکا به تصویب قانون خاص مبادرت کرده است. مقایسة این قوانین و مقررات محدود، تفاوت‌های ساختاری اندک و شباهت‌های بیشماری را بین آنها آشکار می‌کند. اگرچه این مسئلة نوظهور در ایران نیز هنوز مطابق قانون خاصی نیست؛ ولی در حال حاضر، انجام آن با توجه به جواز شرعی گروهی از فقها و با استعانت از قواعد عمومی حقوق، امکان‌پذیر است. نتیجه‌گیری: به جز مسائل شرعی، عمدة مفاد قوانین و مقررات موجود، پایة عقلانی دارند و براساس نیاز شکل گرفته‌اند. لذا می‌توان در تدوین قانون خاص جامع و مانع ایرانی نیز، از آنها استفاده کرد. Background: Gestational surrogacy is a recent revolutionary subject in assisted repro-ductive technology (ART) with profound effects on religious, legal, ethical and societal matters. Since enacting the law in this matter could efficiently handle challenges and prevent subjective inclinations, the authors of this study wished to suggest the adoption of a particular Iranian law on the subject, regarding the different legal systems worldwide. Methods: In this article, effort has been made to conduct a comparison between the Gestational Surrogacy Law of Illinois, USA and some other similar resources with those of Iranian laws and regulations. Results: Surrogacy laws in some countries like India and Australia have been drafted but only in the Illinois, USA it has been signed into law. Drawing a crude comparison between the limited existing laws and regulations on surrogacy reveals small structural differences but a bulk of similarities among them. Despite its novelty and regardless of any specific law, surrogacy practices have been made possible in Iran due to the utilization of common rules and observation of Fatwa issued by clerics in this regard. Conclusion: Aside from religious rules, surrogacy laws meet a rational basis and they have been evolved to address societal needs and seem justifiable enough to be applicable for a general Iranian law preparation. جانشینی حامل، حقوق رحم جانشین، رحم جایگزین، قرارداد رحم جایگزین، مشروعیت رحم جانشین Full surrogacy, Gestational surrogacy, Legitimacy of surrogacy, Surrogacy act, Surrogacy contract 305 314 https://www.jri.ir/article/423 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/423.pdf OmidAsemaniDepartment of Medical Ethics and Philosophy of Health, School of Medicine, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, IranامیدآسمانيAsemanio@sums.ac.ir828MohammadEmamiSchool of Law and Political Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iranمحمدامامی829

en ارزیابی سلامت رواني افراد نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا زمينه و هدف: ناباروري تجربه عاطفي‌ـ احساسي دردناكي است كه واكنش زوج در برابر اين احساس به شكل اضطراب، افسردگي،‌ علائم جسماني و كاهش عملكرد بروز مي‌كند. هدف از اين تحقيق غربالگري زوج‌هاي نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا از حيث سلامت رواني است كه با استفاده از پرسشنامه سلامت رواني (GHQ- 28) بود. روش بررسي: اين مطالعه در قالب يك مطالعه مقطعي و توصيفي روي 400 زوج نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا صورت گرفت. براي انتخاب افراد شركت كننده از روش نمونه‌گيري مبتني بر هدف استفاده شد. تكميل پرسشنامه GHQ-28 توسط خود افراد و به صورت مجزا براي هر يك از زوجين انجام گرديد. برای آنالیز از نرم افزار SPSS 11.5 و از تست مجذور کای استفاده گردید. سطح معنی‌داری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: 400 زوج نابارور با سن 21 تا 63 سال و ميانگين سنی (6±34) در مطالعه شركت كردند. علت ناباروري مراجعين در 9/21% زنانه،‌ 5/65% مردانه، 1/7% با منشأ هر دو جنس و در 4/5% نامشخص بود. براساس نقطه برش باليني 24، غربالگري مراجعين با استفاده از پرسشنامه سلامت عمومي GHQ-28 نشان داد كه در مجموع 4% مراجعين و به تفكيك جنسيت 3/2% مردان و 8/5% زنان نمره غیرطبیعی را كسب نمودند كه بيش از همه در مقياس عملكرد اجتماعي (5/43%) و پس از آن به ترتيب در مقياس علائم اضطراب (9/10%)، مقياس علایم جسماني (6/9%) و در مقياس افسردگي (3/3%) زوجها نمره غیر طبیعی را نشان دادند. تست غربالگری 28 GHQ نشان داد که در زوجین نابارور مراجعه کننده، سلامت روانی زنان نسبت به مردان اختلال بيشتری را نشان می‌دهد (05/0>p). نتيجه‌گيري: 4% بيماران نابارور مورد بررسي در اين مطالعه از حيث سلامت رواني در معرض خطر بوده و پرداختن به جنبه‌هاي رواني درمان اين بيماران در كنار سایر اقدامات پزشكي ضروري و اجتناب‌ناپذير است. ضروري است كه كليه پرسنل و متخصصين مراكز درمان ناباروري به اين مهم اهتمام داشته و سعي نمايند حمايت‌هاي روانی لازم را از اين گروه به عمل آورند. Background: Infertility bears a painful psychological distress and affected couples’ reaction to it is commonly seen in the form of anxiety, depression, somatization or social dysfunction. The goal of this study was to evaluate the mental health status of the infertile couples referred the Avicenna Infertility Clinic by the General Health Questionnaire-28 (GHQ-28). Methods: In this qualitative study, 400 couples were randomly selected among couples referred to Avicenna Infertility Clinic for infertility work-up and treatment. After signing an informed consent form, each individual filled a questionnaire on demo-graphic characteristics and one for mental health status assessment, the GHQ- 28. Results: The mean age of the couples (21 to 63 years) was 34  6 years. The prelimin-ary diagnosis of infertility related to gender included 21.9% female, 65.5% male, 7.1% both and 5.4% unexplained causes of infertility. By regarding a cut-off point of 24 for the GHQ-24 questionnaire, 4% of the individuals showed an abnormal score. The abnormal scores were in domains of social dysfunction (43.5%), anxiety (10.9%), somatization (9.5%) and depression (3.3%). Significant statistical difference were seen between male and female participants in total GHQ-28 scores, as well as somatization and depression, (p < 0.05), where the female participants showed worse psychological health states (p < 0.05). Conclusion: About 4% of the infertile patients attending Avicenna Infertility Clinic seem to be at risk of psychological disorders and provision of psychological health care alongside the medical treatment is advisable. اضطراب، افت عملکرد، افسردگی، پرسشنامه سلامت عمومی، علائم جسمانی، غربالگری، ناباروری Anxiety, Depression, General health questionnaire, Infertility, Social dysfunction, Somatization 319 325 https://www.jri.ir/article/424 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/424.pdf ZohrehBehjati ArdakaniReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran20Mohammad MehdiAkhondiReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندی21KouroshKamaliReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran802ZahraFazli KhalafReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranزهرافضلی خلف38ShomeisehEskandariReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranشمیسهاسکندری871BehzadGhorbaniReproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, IranبهزادقربانیGhorbani@avicenna.ac.ir26

en اهدای تخمک، درمان ناباروری، ناباروری زنان، یائسگی، نارسایی زودرس تخمدانی Attitude, Education, Female infertility, Menopause, Oocyte donation, Premature ovarian failure 325 327 https://www.jri.ir/article/444 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/444.pdf LeilaAlizadehDepartment of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR, Tehran, IranلیلاعلیزادهAlizadeh@royaninstitute.org872RezaOmani SamaniDepartment of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR, Tehran, Iranرضاعمانی سامانی873

en اهدای تخمک، درمان ناباروری، ناباروری زنان، یائسگی، نارسایی زودرس تخمدانی Attitude, Education, Female infertility, Menopause, Oocyte donation, Premature ovarian failure 325 327 https://www.jri.ir/article/445 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/445.pdf ShapourFereydouniDepartment of Educational Psychology, College of Humanity, Islamic Azad University, Gachsaran, Iranشاپور فریدونیshapour.fereydouni@gmail.com747

en 327 335 https://www.jri.ir/article/446 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/fa/446.pdf Mohammad TaghiKaroubiBio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iran877Mohammad MehdiAkhondiBio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR, Tehran, Iranمحمدمهدیآخوندی21

en 339 340 https://www.jri.ir/article/568 https://www.jri.ir/documents/fullpaper/en/568.pdf Mohammad RezaSadeghiEditor-in-chief, Tehran, Iran محمدرضاصادقی77