رحم جايگزين و ضرورت استفاده از آن در درمان ناباروري Surrogacy and the Necessity for its Application in Infertility Treatment 2 1 زمينه و هدف: پس از تولد اولين نوزاد ناشي از لقاح خارج رحمي، امكان درمان زوج‌هاي ناباروري فراهم شد كه به دلايل ضعف در عوامل اصلي شكل‌گيري فرزند، توان باروري طبيعي را نداشتند. پيشرفت فن‌آوري‌هاي لقاح خارج رحمي، امكان جايگزيني گامت/ جنين يا رحم را در صورت مواجهة زوج با فقدان يا نقص يك يا برخي از اين موارد، به شكل باروري شخص ثالث فراهم نمود. روش بررسی: جايگزينی رحمی زماني ضرورت مي‌يابد كه زوج، همة عوامل دخيل در شكل‌گيري فرزند را دارند ولي به دليل فقدان رحم سالم، امكان داشتن فرزند از آنها سلب گرديده است. فن‌آوري‌هاي لقاح خارج رحمي IVF/ICSI اين امكان را براي چنين زوج‌هايي فراهم نموده است كه جنين سالم آنها در آزمايشگاه جنين‌شناسي تشكيل شود و در موقعيتی مناسب، به رحم شخص ثالث انتقال یابد. زمانيكه زني آمادگي خود را براي در اختيار گذاشتن رحم خود برای انتقال جنين زوج متقاضي درمان، اعلام نمايد و متعهد شود كه پس از زايمان، فرزند را به صاحبان گامت عودت خواهد داد، جانشيني رحمي به منصة ظهور رسيده است. نتايج: روش درماني جايگزيني رحمي، براساس منشأ تخمكي كه براي ايجاد جنين به‌كار برده مي‌شود به دو گروه عمده روش جايگزيني کامل و جايگزيني نسبي تقسيم مي‌شود. اگر چه بر اساس نحوه استفاده از تخمك، اسپرم شخص ثالث و بكارگيري رحم جایگزین در روش لقاح خارج رحمي، به انواع متعدد ديگري نیز قابل تقسيم است. استفاده از اين‌گونه روشها، در شكل‌گيري و تولد فرزند كه با حضور شخص ثالثي محقق مي‌گردد، مستلزم توجه به ابعاد متنوع فقهي، حقوقي، اخلاقي و فرهنگي (جامعه شناختي، روانشناختي) است. در حال حاضر در ایران، اجماع علما، در پاسخ به استفتايي كه پژوهشكدة ابن‌سينا در این مورد اخذ نموده است، امكان استفاده از رحم جايگزين را مجاز و حق امتناع از استرداد فرزند توسط بانوي صاحب رحم را مردود شناخته است. متأسفانه، به علت فقدان قانونی مدوّن، زوجين متقاضي درمان، يا از انجام درمان منصرف شده، يا مجبور به اقداماتي مي‌گردند كه بر اساس قوانين، جرم شناخته مي‌شود. به‌عنوان مثال در قوانین فعلی، صدور گواهي ولادت فقط منحصر به زني است كه فرزند را زايمان مي‌نمايد؛ در اين موقعيت، يا پزشك ناچار به صدور گواهي تولّد به نام صاحبان گامت مي‌گردد، يا بانوي صاحب رحم مجبور مي‌شود به نام بانوي متقاضي رحم جايگزين بستري شود. نتیجه‌گیری: تنظيم قراردادي دوطرفه بين زوجين متقاضي رحم جايگزين و بانوي صاحب رحم، با مشكلات عديدة قانوني، فرهنگي و پزشكي مواجه است. مراكز درمان ناباروري در تشخيص سلامت، ارائه مشاوره‌هاي مورد نياز و نظارت بر توافق في‌مابين نقش اساسي را ايفا مي‌نمايند؛ در حالیکه بروز هرگونه اختلاف في‌مابين در روند درمان، با خلأ قانوني موجود، مشكلات لاينحلي را براي طرفين قرارداد فراهم مي‌آورد. با فراهم آمدن فن‌آوري استفاده از رحم جايگزين در كشور و نياز مبرم زوج‌هاي نابارور متقاضي، تدوين مقررات و تنظيم لوايح قانوني ضرورت يافته و امكان مساعدي را در جهت رفع اين‌گونه مشكلات و تقويت و استحكام بنيان خانواده، فراهم مي‌سازد. آشنايي عموم با پيشرفت‌هاي فن‌آوري نوين باروري و فراهم آمدن امكان درمان زوج‌هاي ناباروري كه به دليل فقدان رحم يا ابتلا به بيماري‌هاي صعب‌العلاج (نظير سرطان) از داشتن رحم محروم شده‌اند، زمينه همدلي و همياري بانواني را در پي خواهد داشت كه با ايثار و از خود گذشتگي و با جايگزيني رحم سالم خود امكان باروري زوج نابارور را فراهم مي‌سازند. 2 Introduction: Upon birth of the first IVF baby, the possibility of having a baby by couples who were infertile due to major problems in the reproductive system was materialized. Development of IVF tech-niques has yielded the opportunity to apply surrogacy and gamete or embryo donation procedures in the form of third party reproduction for couples suffering from the lack a major reproductive element. Surro-gacy seems indispensable for the couples who possess all the factors involved in pregnancy but due to lack of functional uterus, they are deprived from having a child. IVF/ICSI has provided the opportunity for such couples to form healthy embryos in laboratories and transfer it to the third party uterus in due time. Surrogacy agreement will be settled whenever a woman announces her readiness for bearing the couple's embryo and undertakes to relinquish the baby to the embryo owners upon delivery. Materials & Methods: Based on the source of ovum in embryo formation, surrogacy will fall into two principal groups, including gestational and conventional surrogacies. However, surrogacy is also classified into various types in terms of third party’s semen or ovum application. The use of these methods with third party interference in the formation and birth of the baby requires significant juridical, legal, ethical and cultural (and even sociological and psychological) considerations. In response to Avicenna Research Institute’s inquires from religious authorities, there is currently a broad consensus among religious scho-lars on authorization of surrogacy in Iran and they reject the right of surrogate mothers to refuse returning the newborn. Unfortunately, due to lack of codified laws, couples inclined to benefits of surrogacy, either withdraw or resort to illegal conducts. For example, according to the current law, the birth certificate will be issued solely under the name of the woman who gives birth to the newborn and with respect to the facts stated, physicians have to violate the law and issue the birth certificate under the name of gamete owners or uterus owners have to be hospitalized under the name of women seeking surrogacy treatment. Conclusion: The settlement of an agreement between couples applying for surrogacy and the uterus owner may raise various legal, cultural or medical issues. Infertility clinics play a key role in supporting health, providing necessary consultations and supervision following the aforementioned mutual agreements. Silence of law and emergence of any disagreement in the treatment procedure may contribute to unresolv-able problems between the two parties. Nowadays, the possibility of using surrogacy treatment across the country on one hand and the grave need of infertile couples to benefit from this technique on the other hand, emphasize the necessity for improvising well-addressed laws and providing the opportunity to resolve the relevant problems in a move to strengthen family foundations. Enhancing public information on ART and developing and providing infertile couples with the possibility to experience parenthood, will contribute to invoke sympathy and generosity among women to participate in an altruistic sacrifice: surrogacy. 07 14 Mohammad Mehdi MM Akhondi محمدمهدی آخوندی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran akhondi@avicenna.ac.ir Zohreh Z Behjati Ardakani Avicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR) Avicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR) Iran Surrogacy<i>In Vitro</i> fertilizationGestational surrogacyConventional surrogacyInfertile couples 301.pdf Steptoe PC, Edwards RG. Birth after the reimplantation of a human embryo. Lancet. 1978;12:2(8085):366.##Barrett JC. The estimation of natural sterility. Genus. 1986;42(3-4):23-31.##Gerris JM, Delbeke LO, Punjabi U, Buytaert P. The value of Intrauterine Insemination with washed hus- band's sperm in the treatment of infertility. Hum Reprod.1987;2(4):315-20.##Trounson AO, Leeton JF, Wood C, Wood J. Preg-nancies in humans by fertilization in vitro and embryo transfer in the controlled ovulatory cycle. Science. 1981;212:681-2.##Palermo GD, Cohen J, Alikani M. Adler A, Rosenwaks Z. Intracytoplasmic Sperm Injection: a novel treatment for all forms of male factor infertility. Fertil Steril. 1995;63:1231-40.##Petrozza JC, Gray MR, Davis AJ, Reindollar RH. Congenital absence of the uterus and vagina is not commonly transmitted as a dominant genetic trait: outcomes of surrogate pregnancies. Fertil Steril. 1997; 67(2):387-9.##Brinsden PR. Gestational surrogacy, Textbook of Assisted Reproductive Techniques. Taylor & Francis, an imprint of the Taylor & Francis Group: USA, 2004; 855-66.##Sullivan L. Surrogacy: the case for a conventional approach. Med Law. 1991;10(4):401-15.##Goldfarb JM, Austin C, Peskin B, Lisbona H, Desai N, de Mola JR. Fifteen years experience with an in-vitro fertilization surrogate gestational pregnancy prog-ramme. Hum Reprod. 2000;15(5):1075-8.##Fruchtman C. Considerations in surrogacy contracts. Whittier Law Rev. 1999;21(2):429-33.##Boivin J, Appleton TC, Baetens P, Baron J, Bitzer J, Corrigan E, Daniels KR, Darwish J, Guerra-Diaz D, Hammar M, McWhinnie A, Strauss B, Thorn P, Wis-chmann T, Kentenich H, European Society of Human Reproduction and Embryology. Guidelines for coun-selling in infertility: outline version. Hum Reprod.2001 ;16(6):1301-4.##Beski1 S, Gorgy A, Venkat G, Craft IL, Edmonds K. Gestational surrogacy: a feasible option for patients with Rokitansky syndrome. Hum Reprod. 2000;15(11): 2326-8.##Meniru GI, Craft IL. Experience with gestational surrogacy as a treatment for sterility resulting from hysterectomy. Hum Reprod. 1997;12(1):51-4.##Raziel A, Schachter M, Strassburger D, Komarovsky D, Ron-El R, Friedler S. Eight years' experience with an IVF surrogate gestational pregnancy programme. Reprod Biomed Online. 2005;11(2):254-8.##Carp HJ, Dirnfeld M, Dor J, Grudzinskas JG. ART in recurrent miscarriage: preimplantation genetic diagno-sis/screening or surrogacy?. Hum Reprod. 2004;19(7): 1502-5.##Brinsden PR. Gestational surrogacy. Hum Reprod Update. 2003;9(5):483-91. Review.##Drabiak K, Wegner C, Fredland V, Helft PR. Ethics, law, and commercial surrogacy: a call for uniformity. J Law Med Ethics. 2007;35(2):300-9.##Galbraith M, McLachlan HV, Swales JK. Commercial agencies and surrogate motherhood: a transaction cost approach. Health Care Anal. 2005;13(1):11-31.##

واکاوی احکام فقهی نسب در کودک متولد از رحم جايگزين Jurisprudential Laws of Relationship Regarding Infants Born via Surrogacy 2 1 زمينه و هدف: نسب بر اساس تعاریف رایج در لسان فقها و حقوق‌دانان، عبارت است از هر گونه رابطة خونی میان دو نفر که به سبب تولد یکی از آنها از دیگری یا تولدشان از شخصي ثالث تحقق می‌یابد. در مورد فردی که با روش‌های نوین پزشکی به صورت مادر جایگزین تکون و تولد یافته، این پرسش خودنمایی می‌کند که وضعیت نسب و قرابت او و در نتیجه، پیامدها و آثارِ آن به چه ترتیبی خواهد بود؟ امروزه بسیاری از زوج‌های جوان به علل مختلف، توانایی باروری و صاحب فرزند شدن را ندارند و از این رهگذر با نارسایی‌های عاطفی و اجتماعی جانکاهی مواجهند که گاه به جدایی فرجام می‌یابد. طبیعی است که هرگونه راهکاری که آنان را از این تنگنا رهایی بخشد، مورد استقبال قرار گيرد و ايشان را امیدوار سازد، به ویژه اگر به تأييد تعالیم دینی و ضوابط قانونی نیز برسد. یکی از راه‌های صاحب فرزند شدن زوج‌های نابارور، بهره‌گیری از فن‌آوری «رحم جایگزین» است. البته در این مسیر، با چند چالش فقهی و حقوقی روبه روییم که ناگزیر از پاسخگویی بدانها می‌باشیم. یکی از این پرسشها، مسألة «تعیین نسب» در کودکان تولد يافته از اين طريق است. نگارنده در این پژوهش در صدد اثبات این است که در همة روش‌هایی که در داخل خانواده، باعث ایجاد کودک می‌شوند، او به پدر و مادر حکمی خود (یعنی مرد و زنی که از به هم ‌پیوستن اسپرم و تخمک آنان به وجود آمده است) تعلق دارد. همچنین در این نوشتار، ملاک تعیین پدری (ابوت) و مادری (امومت) و نیز مفهوم خانواده (فراش) تحليل خواهد شد. در انجام سخن، آثار و پیامدهای انتساب، نیز بررسی می‌گردند. روش بررسي: در حقیقت پرسش اصلی آن است که پدر و مادر شرعی و قانونی طفل متولد شده از طريق رحم جایگزین کیستند؟ (و یا از آن سو، این کودک، فرزند چه اشخاصی محسوب می‌گردد؟) در این راستا ضمن بررسی لغوی، شرعی و عرفی مفهوم نسب و اقسام آن، زمینه‌های پیدایش نسب و شرایط تحقق آن در خانواده و خارج آن، از جمله در مبحث مادر جانشین، مورد تحلیل قرار خواهد گرفت. این موضوع ضمن دو بحث شناسایی پدر و شناسایی مادر ارزیابی مي‌شود. نتايج: شکی نیست که مفهوم نسب از منظر شرع و قانون، در محیط خانواده (که تعبیر رسای آن در لسان فقیهان، همان فراش است.)، تحقق می‌یابد. منظور از خانواده، وجود دو شرط نکاح صحیح و تکوين کودک در اثر نزدیکی پس از این نکاح است که یکی از اقسام آن، مسئله مادر جانشین به طریق (H.I.D) است. اما در مواردی که کودک در خارج از خانواده به دنیا آمده باشد، مسئله نسب او دارای اَشکال و احکام متفاوتی خواهد بود اما آنچه که در این نوشتار محل نقض و ابرام است، قابلیت انتساب کودک ناشی از عمل تلقیح مصنوعی زن با اسپرم مرد بیگانه است (A.I.D) که آیا از موارد الحاقی به تحقق نسب در خانواده به شمار می‌آید یا خیر؟ اما در روش‌های خارج از خانواده، مانند تلقیح مصنوعی با اسپرم مرد بیگانه، پدر کودک همان اهدا کنندة اسپرم خواهد بود (صرف نظر از روایی یا ناروایی این عمل از منظر شرع و قانون) و مادر او نیز صاحب تخمک است، اگرچه جنین در رحم او رشد نکرده باشد. 2 Introduction: Advances in medical science especially in the field of new methods for the treatment of infertility has brought changes in the process of human reproduction. Alongside the ability of using these methods in experimental sciences, new complex questions arise in other fields of science such as psychology, sociology, philosophy, jurisprudence and law. Based on the jurists’ verdict on permission or prohibition of hiring a surrogate uterus and their reasoning, a question is raised regarding the relationship of the infant born through surrogacy. Materials & Methods: On the basis of current definitions in the language of jurists and lawyers, “Relationship” is any bloody liaison between two persons that reaches fulfillment through the birth of one of them from the other or from a third party. Then, we will proceed to define the word relationship from lexical and legal points of view, and specify the childs father and mother. In fact, the basic problem is the identification of legal parents of the infant born through surrogacy. Results: Undoubtedly, the concept of relationship from the viewpoints of Islamic jurispru-dence and law reaches fulfillment in family, but what is important for contemplation is the ability of relation where the infant is born through the action of artificial insemination by the spermatozoid of a stranger. Conclusion: Based on the jurist’s verdict about infant is born through the action of artificial insemination we conclude: 1- Employment of an alternative womb especially between is not contract with Islamic rules provided it dose not bring about committing of any other sin. 2- In the all kinds the father of infant is born through this methods is same man that give the sperm and his mother is the woman that give the ovum. 14 30 Hossein H Naseri Moghadam حسین ناصری مقدم Department of Islamic Law, Faculty of Theology, Ferdowsi University Department of Islamic Law, Faculty of Theology, Ferdowsi University Iran naseri1962@ferdowsi.um.ac.ir RelationshipSurrogateArtificial inseminationJurisprudenceVerdictPregnancyMarriageFertilityInfertility 302.pdf حکیم محمدتقی. الاصول العامه للفقه المقارن. بیروت، مؤسسه آلالبیت للطباعه و النشر، 1979 م، صفحه: 56.##نایب‌زاده عباس. بررسی حقوقی روش‌های نوین باروری مصنوعی «مادر جانشین، اهدای تخمک یا جنین». تهران، مجد، 1380 ه.ش، صفحه: 82.##علیزاده مهدی. وضعیت فقهی و حقوقی استفاده از رحم جایگزین. مشهد، فصلنامه الهیات و حقوق، دانشگاه رضوی، سال ششم، شماره 19، 1385 ه.ش، صفحات: 81-177.##خمینی (امام) سید روح الله. توضیح المسائل فارسی. صفحه: 413، مسأله 2874.##گلپایگانی سید محمدرضا. مجمع المسائل. چاپ چهارم، قم، دارالقرآن الکریم، 1372 ه.ش، جلد2، صفحه: 176.##خویی سید ابوالقاسم. منهاج الصالحین. چاپ 28، قم، مدینه العلم، 1410 ه.ق، صفحات:3-42.##مؤمن محمد. کالبدشناسی در آموزشهای پزشکی. فقه اهل بیت، سال اول، شماره 1، 1374 ه.ش، صفحات:91-80.##روحانی سید محمد صادق. المسائل المستحدثه. چاپ چهارم، قم، مؤسسه دارالکتاب، 1414 ه.ق، صفحه:5.##خرّازی سید محسن. التلقیح الصناعی و احکامه. قرائات فقهیه معاصره فی معطیات الطب الحدیث، بیروت، الغدیر، 1423 ه.ق، جلد 1، صفحه:244.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد24، صفحه: 236.##جعفرزاده میر قاسم. درآمدی بر مسائل فقهی حقوقی ART. بولتن تولید مثل و نازایی، پژوهشکده بیولوژی و تکنولوژی جهاد دانشگاهی، 1378 ه.ش، شماره 7.##جعفرزاده میر قاسم. درآمدی بر مسائل فقهی حقوقی ART. بولتن تولید مثل و نازایی، پژوهشکده بیولوژی و تکنولوژی جهاد دانشگاهی، 1378 ه.ش، شماره 8.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد14، صفحه: 239.##علوی قزوینی. سید علی. آثار حقوقی تلقیح مصنوعی انسان، فصلنامه نامه مفید، شماره 3، سال اول، 1374، صفحه:170.##مؤمن محمد. کلماتٌ سدیده فی مسائل جدیده. قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1415، صفحات: 8-57.##حرم پناهی محسن. مجله فقه اهل البیت. سال سوم، شماره 9، صفحات: 8-140.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 1، صفحه: 221.##کلینی محمد بن یعقوب. فروع کافی. قم، دارالکتب الاسلامیه، آخوندی، 1388 ه.ق، آداب الخلوه، حدیث 3، جلد 2، صفحه: 35.##طوسی (شیخ) ابوجعفرمحمدبن الحسن. التبیان فی تفسیرالقرآن. قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1409 ه.ق جلد7، صفحه: 428.##فخر رازی. تفسیر فخر رازی. جلد 23، صفحه: 205.##مظفر محمدرضا. اصول الفقه. قم، نشر دانش اسلامی، 1405 ه.ق، جلد 1، صفحه: 139.##جعفرزاده میرقاسم. درآمدی بر مسائل فقهی حقوقی ART. بولتن تولید مثل و نازایی، پژوهشکده بیولوژی و تکنولوژی جهاد دانشگاهی، 1378 ه.ش، شماره 4، صفحه: 2.##قبله‌ای خلیل. بررسی احکام فقهی و حقوقی کودکان نامشروع. فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری، شماره 13 و 14، 1378 ه.ش.##یزدی محمد. باروری‌های مصنوعی و حکم فقهی آن. فقه اهل بیت، شماره 5-6، 1375، صفحات: 9- 102.##یزدی محمد. باروری‌های مصنوعی و حکم فقهی آن. فقه اهل بیت، شماره 5-6، 1375، صفحه: 52.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 19، صفحه: 15.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 14، صفحه: 246.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد14، صفحه: 193.##جعفرزاده میرقاسم. درآمدی بر مسائل فقهی حقوقی ART. بولتن تولید مثل و نازایی، پژوهشکده بیولوژی و تکنولوژی جهاد دانشگاهی، 1378 ه.ش، شماره 5، صفحه: 2.##خویی سید ابوالقاسم. منهاج الصالحین. چاپ 28، قم، مدینه العلم، 1410 ه.ق، جلد1، صفحه: 427.##فیروزآبادی. مجدالدین. القاموس المحیط، بیروت، دارالمعرفه، بی تا، جلد 1، صفحات: 2-131.##امامی سید حسن. حقوق مدنی. چاپ دوازدهم، تهران، اسلامیه، 1373 ه.ش جلد 5، صفحه: 151.##صفایی سید حسین. اسدالله امامی. حقوق خانواده، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1374 ه.ش، جلد2، صفحات: 9-8.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی. خانواده، چاپ سوم، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، 1372-1371. جلد 2، صفحه: 6.##فیروزآبادی مجدالدین. القاموس المحیط، بیروت، دارالمعرفه، بی تا، جلد2، صفحه: 282.##صفایی سید حسین. اسدالله امامی. حقوق خانواده، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1374 ه.ش، جلد2، صفحه: 48.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 14، صفحه: 565.##محقق حلی. شرایع الاسلام. تهران، انتشارات استقلال، بی تا، لد2، صفحه: 563.##شهید ثانی. مسالک الافهام. جلد1، صفحات: 4-463.##خمینی (امام) سید روح الله. توضیح المسائل فارسی. صفحه:413، مسأله 2875.##خویی ابو القاسم. مستحدثات المسائل. صفحات: 3-42.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی خانواده. چاپ سوم، تهران، شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا، 1372-1371. جلد 5، صفحات: 5-184.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 17، صفحه: 566.##بجنوردی سید محمد حسن. القواعد الفقهیه. تصحیح مهدی مهریزی و محمد حسین درایتی، قم، نشر الهادی، 1377 ه.ش، جلد 4، صفحه: 46.##قبله‌ای خلیل. بررسی احکام فقهی و حقوقی کودکان نامشروع. فصلنامه دیدگاه‌های حقوقی دانشکده علوم قضایی و خدمات اداری، شماره 13 و 14، 1378 ه.ش. صفحه:130.##سید علی طباطبایی. ریاض المسائل. قم، مؤسسه نشر اسلامی، 1412 ه.ق، جلد10، صفحه: 129.##خویی سید ابوالقاسم. تکمله المنهاج. قم، مدینه العلم، 1410 ه.ق، مبحث نکاح، جلد 1، صفحه: 109.##حُرّ عاملی محمد بن الحسن. وسائل الشیعه. تحقیق عبد الرحیم ربانی شیرازی، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1403 ه.ق، جلد 18، صفحه: 426.##نجفی محمدحسن. جواهر الکلام. بیروت، دارإحیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1981م، 41جلد، صفحه: 398.##

ملاحظات اخلاقي در روش کمک باروري رحم جايگزين Ethical Issues in Surrogate Motherhood 2 1 زمينه و هدف: روش‌هاي کمک باروري تحول عظيمي در توانمندي بقاي نسل و تحکيم ساختار خانواده زوج‌هاي نابارور ايجاد کرده است. اما اين فن‌آوري نيز مانند هر فن‌آوري جديد ديگر در پزشکي با خود سئوالاتي در مورد درستي و نادرستي اخلاقي آن پيش مي¬کشد. هدف از اين مقاله بررسي مسايل اخلاقي در روش کمک باروري مادر جايگزين با استناد به اصول اخلاق زيستي است. اتونومي يکي از اصول اخلاق زيستي است که دلالت آن در فرايند مادر جايگزين به شکل حق مادر جايگزين در امتناع از مراقبت حين بارداري و اهداء کودک به والدين ژنتيکي مي¬باشد. لحاظ نمودن مشاوره‌هاي کامل براي تمام افراد درگير در اين فرايند مي¬تواند با احترام به حق اتونومي افراد در انتخاب آزادانه و آگاهانه اين روش، پذيرش مسئوليت و تعهداتشان را در اين قرارداد افزايش دهد. اصل ديگر اخلاقي رعايت سود رساني و عدم اضرار به افراد درگير در اين فرايند است. براي رعايت اصل عدم اضرار لازم است تمامي معاينات، آزمايشات و مراقبت‌هاي مربوط به پيشگيري از آسيب به مادر جايگزين و کودک بعمل آورده شود. عدالت اصل ديگر اخلاقي است که در اين فن‌آوري مطرح است. بهره‌برداري اقتصادي در مادر جايگزين باعث استفاده ابزاري از انسان و استثمار زنان کم درآمد به نفع خدمت‌رساني به افراد پر درآمد خواهد شد. تعيين روش‌هايي براي کنترل پرداخت در ازاي انجام فرايند مادر جايگزين و تبديل آن به اقدامي نوع دوستانه مي¬تواند اين نقيصه اخلاقي را سامان دهد. نتيجه‌گيري: مادر جايگزين به شرط رعايت برخي ضوابط، فرايندي قابل قبول، اخلاقي و نوع دوستانه به منظور ارائه خدمت به زوج‌هاي نابارور است و براي اطمينان از رعايت اين ضوابط، نظارت يك کميته اخلاق مستقل از تيم درمان ضروري است. 2 Introduction: Assisted reproductive technology has greatly revolutionized chances of repro-duction offered to infertile couples and it has helped them maintain their family integrity. This technology, like any other new medical technology, has brought up questions regarding its ethical goodness or badness. As its objectives, this article discusses the ethical issues regarding surrogate motherhood according to bioethical principles. Materials & Methods: Autonomy is one of bioethical principles, which its implication in surro-gacy is referred to as refraining from safe life style, prenatal care or refusal of giving the child to its genetic parents. Complete consultation by independent specialists for all the involved parties could maintain the individuals autonomy in giving voluntary informed consent to this technique and increase her commitment toward the desired responsibility in the contract. Other ethical principles, which are brought up in this process, are beneficence and non-malfeasance. To regard these moral principles, all screening procedures and physical examinations should be practiced with utmost care to minimize any risk to the surrogate mother and the baby. Justice is another ethical issue which is observed in this technology. Surrogacy as a means of commercial profit is instrumentalization and exploitation of low-income women for the interest of high-income people. Establishing methods to control payment for surrogacy and making it an altruistic act, instead of a business, could help eliminate this unethical aspect. Conclusion: Surrogacy could be an ethically acceptable and altruistic act for helping infertile couples if all ethical standards are practiced. Supervision of independent ethics committees is essential for assuring the fulfillment of these standards. 30 36 Fariba F Asghari فریبا اصغری Medical Ethics & History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences Medical Ethics & History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences Iran fasghari@tums.ac.ir Surrogate MotherPrinciplesBioethicsAutonomyBeneficenceNon-malfeasanceJusticeEthical issuesAssisted Reproductive Techniques 303.pdf Nosarka S, Kruger TF. Surrogate motherhood. S Afr Med J. 2005;95(12):942-6.##Shenfield F, Pennings G, Cohen J, Devroey P, de Wert G, Tarlatzis B. ESHRE Task Force on Ethics and Law 10: surrogacy. Hum Reprod. 2005;20(10):2705-7.##Committee on Ethics. ACOG committee opinion num-ber 397, February 2008: surrogate motherhood. Obstet Gynecol. 2008;111(2 Pt 1):465-70.##Brinsden PR. Gestational surrogacy. Hum Reprod Update. 2003;9(5):483-91.##Van ZL, Van NA. Interpretations, perspectives and in-tentions in surrogate motherhood. J Med Ethics. 2000; 26(5):404-9.##Reilly DR. Surrogate pregnancy: a guide for Canadian prenatal health care providers. CMAJ. 2007;176(4): 483-5.##Heng BC. Proposed ethical guidelines and legislative framework for permitting gestational surrogacy in Singapore. RBM Online. 2007;15 Suppl 1:7-11.##Golombok S, Murray C, Jadva V, Lycett E, MacCallum F, Rust J. Non-genetic and non-gestational parenthood: consequences for parent-child relationships and the psychological well-being of mothers, fathers and children at age 3. Hum Reprod. 2006;21(7):1918-24.##MacCallum F, Lycett E, Murray C, Jadva V, Golombok S. Surrogacy: the experience of commissioning couples Hum Reprod. 2003;18(6):1334-42.##Jadva V, Murray C, Lycett E, MacCallum F, Golom-bok S. Surrogacy: the experiences of surrogate mothers Hum Reprod. 2003;18(10):2196-204.##Van den Akker OB. Psychosocial aspects of surrogate motherhood. Hum Reprod Update. 2007;13(1):53-62.##Van den Akker OB. Psychological trait and state cha-racteristics, social support and attitudes to the surrogate pregnancy and baby. Hum Reprod. 2007;22(8):2287-95.##Benshushan A, Schenker JG. Legitimizing surrogacy in Israel. Hum Reprod. 1997;12(8):1832-4.##Ber R. Ethical issues in gestational surrogacy. Theor Med Bioeth. 2000;21(2):153-69.##Drabiak K, Wegner C, Fredland V, Helft PR. Ethics, law, and commercial surrogacy: a call for uniformity. J Law Med Ethics. 2007;35(2):300-9.##Steinbock B. Payment for egg donation and surro-gacy. Mt Sinai J Med. 2004;71(4):255-65.##

بررسي اخلاقي رابطه پولي در رحم جايگزين Ethical Assessment of Monetary Relationship in Surrogacy 2 1 زمينه و هدف: رحم جايگزين به حالتي اطلاق مي‌شود که طي آن، زني باردار مي‌شود با اين قصد و قرار که نوزاد حاصل از اين بارداري را به زوج ديگري واگذار کند تا پدري و مادري او را بر عهده گيرند. در جايگزيني تجاري، مادر جايگزين در ازاي دريافت پول از والدين خواهان، حاضر به ايفاي نقش مادر جايگزين مي‌گردد. در حال حاضر در کشور ما، ايران، جايگزيني تجاري رواج دارد. اين مقاله بر آن است که نشان دهد استفاده از جايگزيني تجاري، غيراخلاقي است. نتایج: دلايلي براي غيراخلاقي بودن جايگزيني تجاري ارائه شده است: الف‌ـ منافات با کرامت انساني به‌علت استفاده ابزاري از انسان و فروش آنچه که به علت کرامت انساني قابل فروش نيست. ب‌ـ ماهيت بهره‌کشانه رابطه، زيرا آسيب‌پذيري زنان، به‌ويژه در کشورهاي در حال توسعه و به‌طور خاص در طبقات اجتماعي‌ـ اقتصادي پايين‌تر، زنان را به‌شدت در معرض آسيب‌هاي جدي ناشي از بهره‌کشي قرار مي‌دهد. زنان به‌سادگي مجبور خواهند شد که براي تأمين معيشت خانواده‌هاي آسيب‌ديده از فقر و اعتياد خود، به اجاره دادن رحم بپردازند و سلامت و عاطفه خود را با پولي معاوضه کنند که در بسياري از موارد، خود اختياري در نحوه خرج كردن آن نيز نخواهند داشت. بي‌ترديد، رضايت زناني که تن به اين اقدام مي‌دهند به‌شدت مخدوش است. ج‌ـ منسوخ کردن اهداي نوع‌دوستانه به‌علت تبديل شدن اين کار به نوعي خريد و فروش، دـ اجماع نسبي جهاني دال بر ممنوعيت جايگزيني تجاري. اگرچه منع استفاده از جايگزيني تجاري، عوارض نامطلوبي نيز دارد اما مشکلات اخلاقي جايگزيني تجاري چندان زيادند که به وضوح بر منافع آن غلبه دارند. بنابراين استفاده از جايگزيني تجاري بهتر است منع شود. نتیجه‌گیری: رحم جايگزين تنها در صورتي از نظر اخلاقي پذيرفتني است که از روي نوع‌دوستي انجام گيرد. روش احراز نوع‌دوستانه بودن فرايند بدين صورت است که بايد کميته‌اي متشکل از افرادي که دخالت و منفعت مادي يا معنوي مستقيمي در فرايند ندارند تأييد کند که مادر جايگزين از بستگان نزديک يا از دوستان قديمي و نزديک زوج متقاضي است و بدون هرگونه اعمال فشار و از روي محبت و علاقه راضي به اين کار شده است. براي اين احراز، علاوه بر مدارک و شواهد، نياز به مشاوره‌هاي تخصصي است که بايد پيش از انجام فرايند به طرفين ارائه گردد. 2 Introduction: Surrogacy is defined as becoming pregnant and giving the infant to another couple as his or her commissioning parents. In commercial surrogacy, the surrogate mother accepts being surrogate for money. In Iran, nowadays, commercial surrogacy does exist. In this article, it is shown that commercial surrogacy is unethical. The arguments to be covered are: 1- Commercial surrogacy is against human dignity, 2- The nature of commercial surrogacy is exploitive because of high probability of coercion and because of impossibility of taking a valid consent from such women, especially in developing countries and among poor people, 3- Elimination of altruistic surrogacy, and 4- Worldwide partial consensus regarding banning commercial surrogacy. Conclusion: Although commercial surrogacy may have some benefits, it is too harmful to be accepted just because of such benefits. Surrogacy is ethical only if it is altruistic. Therefore, a committee composed of people without any conflict of interests should verify that the surrogate mother is a close relative or a friend of the commissioning parents and she has accepted being a surrogate without any coercion and that her consent is valid. In addition, special counseling should be available for the surrogate mother and the commissioning parents. 36 43 Kiyarash K Aramesh کیارش آرامش Medical Ethics & History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences Medical Ethics & History of Medicine Research Center, Tehran University of Medical Sciences Iran kiarasharamesh@tums.ac.ir SurrogacySurrogateMonetary relationshipHuman dignityExploitationAltruistic donation 304.pdf ESHRE Task Force on Ethics and Law including, Shen-field F, Pennings G, Cohen J, Devroey P, de Wert G, Tarlatzis B. ESHRE Task Force on Ethics and Law 10: Surrogacy. Hum Reprod. 2005;20(10):2705-7.##نایب‌زاده عباس. بررسی حقوقی روشهای نوین باروری مصنوعی. مجمع علمی و فرهنگی مجد. تهران. چاپ اول 1380. صفحه: 612.##گرمارودی شیرین. بازاندیشی خویشاوندی. سخنی درباره رحم جایگزین در ایران. در: جمعی از نویسندگان. رحم جایگزین انتشارات سمت، تهران، 1386، صفحات: 301 تا 318.##Steinbock B. Surrogate motherhood as prenatal adop-tion. J Law Med Ethics. 1988;16(1-2):44-50.##Zargooshi J. Iranian Kidney Donors: Motivations and Relations with Recipients. J Urol. 2001;165:386-92.##Wilkinson S. The exploitation argument against comer-cial surrogacy. Bioethics. 2005;17(2):169-87.##Ciccarelli JC, Beckman LJ. Navigating rough waters: an overview of psychological aspects of surrogacy. J Soc Issues. 2005;61(1):21-43.##Chervenak FA, McCullough LB. Respect for the auto-nomy of the pregnant woman in surrogacy agreements: an elaboration of a fundamental ethical concern. Women Health Issues. 1991;1(3):143-4.##http://www.bbc.co.uk/persian/interactivity/debate/story/2007/01/printable/070125_h_surrogatemum.shtml.##نتایج اولیه طرح بررسی اخلاقی پیوند کلیه در ایران. مجری: کیارش آرامش و میترا مهدوی مزده، که در مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران در حال انجام است. 1386.##رحیمی حبیب الله. مسوولیت مدنی ناشی از رحم جایگزین. در: جمعی از نویسندگان. رحم جایگزین انتشارات سمت، تهران، 1386، صفحات: 83- 361.##Reilly DR. Surrogate pregnancy: a guide for Canadian prenatal health care providers. CMAJ. 2007;176(4):479-81.##Appleton TC. Surrogacy ESHRE Monographs: Guide-lines for counseling in infertility. 2002;pp:37-8.##

جنبه‌هاي رواني بارداري به روش رحم جايگزين در زنان ميزبان Psychological Aspects of Surrogate Motherhood 2 1 زمینه و هدف: بارداری با استفاده از رحم جايگزين برای زنانی که به دلیل مشکلات پزشکی، به‌خصوص نداشتن رحم، قادر به بارداری نیستند روشي انتخابی است. این روش درمانی به آنها کمک می‌کند تا بتوانند فرزند بیولوژیک خود را داشته باشند. این روش در هنگام از دست دادن رحم، سقط مکرر، شکست مکرر IVF و شرایط خاص پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد و يكي از موارد چالش‌ برانگيز در حيطه‌ درمان‌هاي كمك‌ باروري است. با توجه به لزوم بررسی جنبه‌های مختلف استفاده از این روش، هدف از انجام این مطالعه بررسی مروری مطالعات انجام شده در مورد رحم جایگزین، تجارب روانی مادران میزبان جنین، مشکلات و مسائل مرتبط با استفاده از این روش در زندگی زناشویی، روابط اجتماعی و خانوادگی زنان میزبان جنین بود. روش بررسی: این مقاله با مرور مطالعات صورت گرفته طی سال‌های 1990 تا 2007 ميلادي نگاشته شد.بحث: مطالعات انجام شده نشان می‌دهد تحويل جنين به زوج صاحب نوزاد پس از زايمان ممكن است موجب بروز اضطراب در مادر ميزبان شود و مشكلات رواني ايجاد نمايد. زناني كه پس از زايمان، نوزاد را تحويل مي‌دهند در معرض خطر افسردگي پس از زايمان و احساس خشم و گناه هستند. از طرفي ممكن است زن ميزبان جنين، به‌دليل نياز مالي به وجه توافق شده براي پرداخت از سوي زوج صاحب نوزاد، بدون آگاهي از جنبه‌هاي مختلف مسئله، اقدام به اين عمل نمايد. مسئله مهم ديگر اين است كه وارد شدن در اين روش درماني ممكن است اثرات نامطلوبي بر همسر و فرزندان زن ميزبان جنين باقي گذارد و زندگي خانوادگي او را تهديد كند. آگاهي كامل همسر و مادر ميزبان و حمايت كامل او در حين بارداري از اهميت فراواني برخوردار است. از طرفی، مطالعات دیگر نشان می‌دهد که براساس تجربه زنان میزبان و همچنین زوج صاحب جنین، مشکل حاد روانی در استفاده از این روش وجود ندارد و میزان افسردگی پس از زایمان هم بیشتر از بارداری طبیعی نمی‌باشد. لذا به نظر مي‌رسد با انجام مشاوره‌هاي دقيق و حمايت يك تيم تخصصي، بسياري از زنان مي‌توانند اين دوران را به‌صورت يك تجربه كاملاً مثبت سپري نمايند. نتیجه‌گیری: با توجه به مسائل فوق، بارداري به روش رحم جايگزين بايد به عنوان تجربة رواني پرخطري تلقي شود. مشاوره كامل و دقيق و دادن اطلاعات كافي قبل از ورود به مراحل درمان، حین بارداری و پس از آن، به مادر ميزبان جنين و زوج صاحب نوزاد داراي اهميت فراواني است. 2 Introduction: Surrogacy is a treatment option available to women with medical problems, including mal-formations of uterus, like mullerian agenesis, to help them have their own genetic children. The indications for this infertility treatment option include absent uterus, recurrent abortions, repeated IVF failures and some other medical conditions. With regards to the effects of this approach on patients’ lives, it is necessary to evaluate the psychological and social aspects of surrogate motherhood. The purpose of this study is to review the results of researches done on surrogacy, experiences of surrogate mothers and the effect of this method on their marital and social relationships and their psychological health.Materials & Methods: This article is a literature review of articles published from 1990 to 2007.Results: It has been suggested that relinquishing the child may be extremely distressing and may result in psychological problems for surrogate mothers. It has also been feared that the surrogate mother may prenatally form a bond with the baby that would make it particularly difficult for her to hand over the child to the commissioning parents. For those women who do relinquish the child, the risk of post-natal depression, as well as feelings of anger or guilt, may add further strain to the woman's psychological health. Such that woman may enter into surrogacy arrangements because of financial hardship without being fully aware of its potential risks. Other concerns relating to surrogacy include the impact on the surrogate mother's partner, her parents or any existing children, and its destabilizing effects on her family integrity. On the other hand, case series that have explored the experiences of surrogates and commis-sioners, have not noted any substantial psychological problems and surrogates have not experienced a higher than average postpartum depression rate. By a comprehensive and precise consultation and support of an expert team, many of these surrogate mothers could experience this period positively. Conclusion: Surrogate pregnancy should be treated as a high-risk psychological experience. In addition, it is recommended that surrogates receive professional counseling before, during and after pregnancy. 43 50 Zahra Z Fazli Khalaf زهرا فضلی خلف Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran zfazli@avicenna.ac.ir Abdollah A Shafiabadi عبدالله شغیع آبادی Department of Counseling, School of Psychology & Training Sciences, Allameh Tabatabai University Department of Counseling, School of Psychology & Training Sciences, Allameh Tabatabai University Iran Madjid M Tarahomi مجید ترحمی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran SurrogacySurrogate MotherPsychological experiencesInfertility counselingAssisted Reproductive Techniques 305.pdf Hibino A, Nagata M. Biotechnology in the Japanese media: comparative analysisof newspaperarticles on genetic engineering in Japan and Europe. Asian J Soc Psychol. 2006;18(10):12-23.##Jadva V, Murray C, Lycett E, MacCallum F. Surroga-cy: the experiences of surrogate mothers. Hum Reprod. 2003;18:2196-204.##Golombok S, Murray C, Jadva V, MacCallum F, Lycett E. Families created through surrogacy arrangements: Parent- Child relationship in the 1st year of life. Dev Psychol. 2004;40(3):400-11.##Brinsden PR. Gestational surrogacy. Hum Reprod Update. 2003;9:483-91.##Shenfield F, Pennings G, Cohen J, Devroey P, Wert G.de, Tarlatzis B. Task force on ethics and law 10: Surrogacy. Hum Reprod. 2005;20(10):2705-07.##Chilaoutakis J, Koukouli S, Papadakaki M. Using atti-tudinal indicators to explain the public's intention to have recourse to gamete donation and surrogacy. Hum Reprod. 2002;17:2995-3002.##Ciccarelli JC, Beckna, L. Navigating rough waters: an overview of psychological aspects of surrogacy. J Soc Issues. 2005;61(1)21-43.##British Medical Association, Changing conceptions of motherhood. The practice of surrogacy in Britain. Bri-tish Medical Association, London, 1996;p:46-8.##Blyth E. I wanted to be interesting. I wanted to be able to say “I've done something interesting with my life”: Interviews with surrogate mothers in Britain. J Reprod Infant Psychol. 1994;12:189-198.##Brazier M, Campbell A, Golombok S. Surrogacy: Review for health ministers of current arrangements for payments and regulation. Hum Reprod Update. 1997;3(6):623-8.##Ragone H. Surrogate Motherhood: Conception in the heart. Westview Press. Oxford. 1994;52-68.##Van Balen F, Inhorn MC. Infertility Around the Globe: New Thinking on Childlessness, Gender, and Reproductive Technologies, Berkely: University of California Press. 2002;p:3-32.##Van den Akker OBA. Genetic and gestational surro-gate mothers' experience of surrogacy. J Reprod Infant Psychol. 2003;21(2):145-61.##Reilly Dan R. Surrogate pregnancy: a guide for Cana-dian prenatal health care providers. CMAJ. 2007;176 (4):483-5.##Ber R. Ethical issues in gestational surrogacy. Theor Med Bioeth. 2000;21:153-69.##Schwartz LL. A nightmare for King Solomon: the new reproductive technologies. J Fam Psychol. 2003;17: 229-37.##Reame NE. The surrogate mother as a high risk obs-tetrical patient. Womens Health Issues. 1991;1: 151-4.##Lester EP. A surrogate carries a fertilized ovum: multiple crossings in ego boundaries. Int J Psychoanal. 1995;76:325-34.##Jessee SS. Panel report infertility, surrogacy and the new reproductive techniques: psychoanalytic perspec-tives. Int J Psychoanal. 1996;77:129-33.##Krishnan V. Attitudes toward surrogate motherhood in Canada. Health Care Women Int. 1994;15:333-57.##Lasker JN, Murray DE.Attitudes toward technologies for conception: A 15-year follow-up. J Appl Psychol. 2001;31(10): 2165-83.##گرمارودی شیرین. بازاندیشی خویشاوندی. بررسی رحم جایگزین از منظر پزشکی، حقوقی، فقهی، اخلاقی‌ـ فلسفی، روان شناختی، جامعه شناختی. انتشارات سمت و پژوهشکده ابن‌سینا. تهران (1386)، صفحات: 18-301.##MacCallum F, Lycett E, Murray C, Jadva V, Golom-bok S. The experience of commissioning couples. Hum Reprod. 2003;18:1335-42.##Van den Akker, O. B. A. Psychological aspects of surrogate motherhood. Hum Reprod Update. 2007;13 (1):53-62.##Duffy DA, Nulsen JC, Maier DB. Obstetrical compli-cations in gestational carrier pregnancies. Fertil Steril. 2005;83:749-54.##Soderstrom-Anttila V, Blomqvist T, Foudila T, Hippe-läinen M, Kurunmäki H, Siegberg R, et al. Experience of in vitro fertilization surrogacy in Finland. Acta Obstet Gynecol Scand. 2002;81:747-52.##Parkinson J, Tran C, Tan T. Perinatal outcome after in-vitro fertilization-surrogacy. Hum Reprod. 1999;14: 671-6.##

سخنی پيرامون رحم جايگزين در ايران Gestational Surrogacy in Iran 2 1 استفاده از رحم جايگزين به شکلی که در آن حامل بارداری، وابستگی تکوينی (از طريق تخمک) با کودک ندارد و تنها جنين زوج ديگري را در رحم خود پرورش میدهد و به دنيا می‌آورد، به منزله يکی از روش‌های جدید کمک باروری علاقه بسياری از زوجين نابارور را در ايران جلب کرده است و بسياری از فقها و حقوقدانان شيعه نيز آن را جايز دانسته و منع شرعی برای آن قائل نشده‌اند. در اين مقاله روند تصميم‌گيری و اقدام به شرکت در فرايند رحم جايگزين در زنان حامل و همچنين در افراد وابسته به آنان بررسی شده است. نگرش اين افراد در فرايند شکل‌گيری خويشاوندی در زمینه به کارگيری روش‌های کمک باروری، آنها را قادر به سازگار کردن اقدامات خود در چهارچوب‌های دينی و اخلاقی و همچنين دستيابی به اهداف خود مانند تقويت حس نوع دوستی، نفع مالی، تبادل هديه، زايمان و فرزندآوری می‌کند و می‌‌تواند براساس موقعيت هريک از افراد، شکلی دوباره به مفاهيمی چون بارداری، مادری و فرايند زاد و ولد بدهد. بررسی و شناخت دانش مردمی و الگوهای محلی تصميم‌گيری در يافتن راه‌حل‌های قانونی در فرايند داوطلبي براي رحم جايگزين، به تبديل اين موضوع از يك روش بحث انگيز به يك مفهوم هنجار در درمان ناباروري كمك خواهد كرد. 2 Introduction: Practice of gestational surrogacy, in which the surrogate mother is not the biological contributor of the egg, has attracted the attention of many infertile married couples in Iran as a solution to infertility, and among the majority of Shiite legal authorities, it is an accepted form of assisted reproduction. Materials & Methods: Data used in this paper has been drawn from a larger study undertaken in Tehran, Iran in 2006 for the author’s master’s degree. Ethnographic methods for research were used in infertility centres and clinics, e.g. in-depth interviews with surrogates and intended parents, with medical doctors and counsellors, and interviews with Islamic scholars as well as many hours of participant observation in different infertility clinics in Tehran. This paper discusses the process by which surrogate mothers in their social environments participate in surrogacy arrangements. The way they redefine the process of making kinship in the field of assisted reproduction to fit their decision into a moral and religious framework and to achieve their respective goals_ altruism, financial interests, gift exchange or reproduction_ enable them to reshape definitions of pregnancy, motherhood and the process of conception in their respective social contexts. Evaluating local knowledge and decision making processes and the role they play, are important issues in finding legitimate solutions to transform surrogacy from a controversial issue into a normative concept in infertility treatments. 50 65 Shirin Sh Garmaroudi شیرین گرمارودی Institute of Social Anthropology, University of Berne Institute of Social Anthropology, University of Berne Switzerland garmaroudi@anthro.unibe.ch Gestational surrogacyKinshipMaternityLocal knowledgeTraditional knowledgeMilk kinshipIran 306.pdf بهجتی اردکانی زهره، آخوندی محمد مهدی، میلانی فر علیرضا، مدبری یونس، چمنی لیلی، معینی محسن و همکاران. مشاوره، ارزیابی سلامت و تطابق مشخصات اهدا کننده و دریافت کننده در درمان باروری جایگزین. فصلنامه پایش، سال ششم، شماره چهارم، پاییز 1386، صفحات 51-443.##Ragoné H. Surrogate motherhood: Conception in the heart. Westview Press, San Francisco. 1994;pp:109-14.##Stone Linda. Kinship and Gender: An Introduction. 3th Edition, Westview Press, Washington. 2006;pp: 277-303.##Ragoné H. Incontestable Motivations, in Sara Franklin and Heléna Ragoné (Editors), Reproducing Reproduc-tion: Kinship, Power and Technological Innovation. University of Pennsylvania Press, Philadelphia. 1998; pp:119-32.##Ragoné H. Of Likeness and Difference: How Race Is Transfigured by Gestational Surrogacy, in Heléna Ragoné and France Winddance Twine, Ideologies and Technologies of Motherhood: Race, Class, Sexuality, Nationalism. Routledge, New York and London. 2000; pp:56-75.##Geertz Clifford. Local Knowledge: Further Essays in Interpretive Anthropology. 3rd Edition, Basic Books, New York. 2000;pp:3-16.##فکوهی ناصر. تاریخ اندیشه و نظریههای انسان شناسی. چاپ دوم. نشر نی، تهران ۱۳۸۲، صفحات: 11-8.##رضانیا معلم محمد رضا. باروری‌های پزشکی و فرهنگ اسلامی. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، پژوهشکده فقه و حقوق، بوستان کتاب قم، قم ۱۳۸۴، صفحات: ۲۱-317.##رضانیا معلم محمد رضا. وضعیت حقوقی (نسب) ناشی از انتقال جنین. روشهای تولید مثل انسانی از دیدگاه فقه و حقوق (مجموعه مقالات). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) و پژوهشکده ابن‌سینا. تهران ۱۳۸۲، چاپ دوم، صفحات: ۶۲-۳۱۷.##مومن قمی محمد. سخنی درباره تلقیح. ترجمه موسی دانش. فقه اهل بیت، سال اول، شماره چهارم، زمستان ۱۳۷۴، صفحات: ۳-۷۲.##مومن قمی محمد. الکلمات السدیده فی مسائل جدید. موسسه نشر اسلامی، قم، (۱۴۱۵ﻫ. ق.)، صفحات: ۱۰۱-۷۹.##مومن قمی محمد. شبیه‌سازی. فقه: کاوشی نو در فقه اسلامی. شماره ۴۶، سال ۱۳۸۵، ویژه شبیه‌سازی ۱، صفحات: 8-87 .##شهیدی مهدی. وضعیت حقوقی کودک آزمایشگاهی. روشهای تولیدمثل انسانی از دیدگاه فقه و حقوق(مجموعه مقالات). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) و پژوهشکده ابن‌سینا. تهران ۱۳۸۲، چاپ دوم، صفحه: ۱۳۸.##شهیدی مهدی. بررسی ابعاد حقوقی اهداء و انتقال جنین، روشهای تولیدمثل انسانی از دیدگاه فقه و حقوق(مجموعه مقالات). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) و پژوهشکده ابن‌سینا. تهران ۱۳۸۲، چاپ دوم، صفحه: ۲۱۹.##عباسی شوازی محمد جلال، رازقی نصرآباد حجیه بی‌بی، بهجتی اردکانی زهره، آخوندی محمد مهدی. جنبههای اجتماعی‌ـ فرهنگی اهدای تخمک و جنین در درمان ناباروری: مطالعه موردی در تهران. اهدای گامت و جنین در درمان ناباروری از دیدگاه پزشکی، فقهی، حقوقی، اخلاقی، روان شناختی و جامعه شناختی (جمعی از نویسندگان). سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) و پژوهشکده ابن‌سینا. چاپ اول، زمستان ۱۳۸۴، صفحات: ۹۰-۳۷۱.##امامی اسدالله، صفائی حسین. حقوق خانواده، قرابت و نسب و آثار آن. جلد دوم، چاپ سوم، دانشگاه تهران، تهران ۱۳۸۱، صفحات: ۲۳-۱۹.##

حقوق اشخاص ثالث در قرارداد رحم جايگزين Third Party Rights in Surrogate Mother Contracts 2 1 توافق زوج قانونی نابارور برای بهره‌مندی از رحم زن دیگر جهت حمل و پرورش جنین متعلق به آنها و در نهایت تحویل نوزاد تولد یافته به زن و شوهر مزبور اصولاً در قالب یک قرارداد استدعا و اجابت تحقق می‌یابد. طرفین عقد در این قرارداد را از یک سو زن و شوهر نابارور و از سوی دیگر مادرپذیرنده جنین «مادر جانشین» تشکیل می‌دهند و مطابق قواعد عمومی قراردادها اراده ‌انشايی این دو طرف است که منجر به پیدایش عمل حقوقی مورد بحث می‌گردد. بنابراین مطابق اصل نسبی بودن قراردادها، آثار قرارداد مادر جانشین باید به خود متعاقدین یعنی زن و شوهر متقاضی و مادر حامل محدود گردد. با آنکه براساس یک قاعده حقوقی پذیرفته شده، درج تعهد به ضرر ثالث در قرارداد منعقده مجاز نیست، اما در عین حال جنبه اجتماعی قرارداد مادر جانشین موجب می‌شود که اشخاص ثالث دیگری از آثار حقوقی قرارداد ایجاد شده متأثر شوند. این اشخاص متعدد می‌باشند، برخی از آنها اشخاص حقیقی و یا حقوقی‌اند که به طور غیرمستقیم از حیث معنوی یا مالی از قرارداد موصوف متضرر می‌شوند، مثل خویشاوندان مادر جانشین و موسسات بیمه‌گر این فرد. ولی برخی دیگر مستقیماً و در اثر قرارداد خلق شده بین زوج نابارور و مادر جانشین از دسترسی به حقوق مدنی مسلم خود محروم می‌گردند، مثل شوهر مادر جانشین و فرزند صغیر او. خود جنین مورد حمل نیز اگر چه به اعتباری متعلق موضوع قرارداد مادر جانشین و مشخصاً مورد تعهد مادر حامل را تشکیل می‌دهد، ولی نظر به وصف انسان بودن، نه شیء بودن خویش، در صورت تخطی و تجاوز به حق تکوین و تکامل او از سوی طرفین قرارداد، به عنوان ثالثی جلوه می‌نماید که امین منصوب و یا مراجع ذیصلاح قانونی در مقام استیفای حق وی برخواهند آمد. شناسایی و دسته‌بندی اشخاص ثالث متضرر از قرارداد مادر جانشین و بیان حقوق مورد تعرض آنها و بالاخره بررسی نحوه دخالت این اشخاص در انعقاد قرارداد مذکور حائز اهمیت فراوان بوده و باید در تدوین مقررات مربوط مورد امعان نظر خاص قرار گیرد. 2 The agreement of the infertile couples to use another woman’s uterus for gestational purposes and nurturing the embryo that belongs to the couples, and finally submitting the newborn to them by the surrogate mother, is based on the contract format of “Ested’ā” and “Ejaabat”_ plea and granting. The parties to this contract are the infertile couples and the surrogate mother who accepts the embryo to nurture. According to the general principles of contracts, the existence and validity of such a contract is due to the intentions bound to the parties. Based on relativity principle of contracts, it is said that consequences of such a contract, will be limited to the parties of the contract (i.e. the surrogate mother and the couples). Contrary to the principle that the obligation against the third party is not valid, some third-party individuals or entities will be affected consequent to such contracts because of social life of the involved parties as human beings. The suffered loss can be economical or moral. The indirectly injured parties can be individuals like relatives of the surrogate mother or entities like her insurer organization. On the other hand, some other individuals would be injured directly due to this contract, and will be deprived from their civil rights. These include the husband of the surrogate mother and her infant baby. The embryo himself which is the subject-matter of the contract, from the point of view that recognizes him or her as a human being and not an object, in case of infringements and breaches of his/ her rights to genesis and completion on behalf of the parties to the contract, is regarded as a third party that appoints individual trustee authorities or other legal bodies to file a suit to protect his/ her rights. Introducing, classifying the injured third party and discussing the type of infringed rights and eventually studying the methods of contribution of the mentioned parties is an important issue that has to be significantly addressed in the codification of relevant Acts. 65 82 Gholamali Gh Seifi غلامعلی سیفی Department of Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University Department of Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University Iran A_seifi@sbu.ac.ir Infertile couplesSurrogate MotherConsequenceContractThird partyPermissionCompensation 307.pdf روحانی علی‌آبادی محمد، نوغانی فاطمه. احکام پزشکی. تهران، موسسه فرهنگی انتشاراتی تیمورزاده، 1376، صفحات: 89-78.##نایب‌زاده عباس. بررسی حقوقی روش‌های نوین باروری مصنوعی. تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد،1380، صفحه: 93 به بعد.##شهیدی مهدی. وضعیت حقوقی کودک آزمایشگاهی. مجموعه مقالات حقوقی، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1385، صفحه: 184.##علیزاده مهدی. وضعیت فقهی و حقوقی استفاده از رحم جایگزین، مجله الهیات و حقوق، مجله تخصصی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 19،1385، صفحه:180به بعد.##آخوندی محمد مهدی، صادقی محمد رضا. ضرورت بکارگیری تکنیکهای باروری کمکی در تولید مثل انسان. مجموعه مقالات روشهای نوین تولید مثل انسانی از دیدگاه فقه و حقوق. سمت و پژوهشکده ابن‌سینا، تهران، 1380، صفحات: 35-18.##C. App. de PAU, Recueil Dalloz sirey. 1991;p:380.##J.C.P. 1990, II. 21526, note. A. SERIAUX; Civ, 1, 13 déc. 1989;B.I, n˚ 387.##شهیدی مهدی. حقوق مدنی- جلد سوم، آثار قراردادها و تعهدات، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1382، شماره 162، صفحه: 294.##کاتوزیان، ناصر. حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، آثار قرارداد. تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 610، صفحه: 273.##Flour J, et J.-L. Aubert; Les obligations, L´acte juridique, Paris, Armand colin, 1994, n˚431 et suiv., p. 317 et suiv.##Starck B, Roland H, et L. BOYER, obligations, contrat, 5éme èd. Paris, litec, 1995, n˚1004;p:422.##جعفری لنگرودی محمد جعفر. مبسوط در ترمینولوژی، جلد 2، تهران، گنج دانش، 1378، شماره 4869.##جعفری لنگرودی محمدجعفر. الفارق (دائره المعارف عمومی حقوق)، جلد 3، تهران، گنج دانش، 1386، شماره40، صفحه: 129.##شهیدی مهدی. حقوق مدنی- جلد سوم، آثار قراردادها و تعهدات. تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1382، شماره 163 به بعد. صفحه: 295.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، آثار قرارداد. تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 642 صفحه: 363.##Flour J, et J-L AUBERT, op. cit. n˚ 475 et suiv. p. 354.##Malaurie Ph, et L. AYNES, Droit civiL, les obligations, 3ème éd. Paris, cujas, 1992 , n˚669, p.362 .##جعفری لنگرودی محمد جعفر. مبسوط در ترمینولوژی، جلد2، تهران، گنج دانش، 1378، شماره 4864.##شهیدی مهدی. حقوق مدنی- جلد سوم، آثار قراردادها و تعهدات. تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1382، شماره 172، صفحه: 303.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد سوم، آثار قرارداد. تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 626 به بعد صفحات: 322-312.##Malaurie Ph, et L. AYNES, op. cit. n˚ 653, p. 350.##محقق محمد باقر. حقوق مدنی زوجین در زمان زناشویی دائم از دیدگاه قرآن. تهران، بنیاد قرآن، 1360، صفحه: 100 به بعد.##محقق داماد سید مصطفی. بررسی فقهی حقوق خانواده. چاپ هفتم و تهرا ن، مرکز نشر علوم اسلامی، 1379، صفحات: 297-288.##صفایی سید حسین، امامی اسدالله. مختصر حقوق خانواده. چاپ نهم، نشر میزان، 1384، شماره 123، صفحه: 119.##صفایی سید حسین، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. بررسی تطبیقی حقوق خانواده، زیر نظر دکترابوالقاسم گرجی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384، شماره 154، صفحات: 197-196.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی (خانواده). جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 133، صفحات: 229-227.##محقق محمد باقر. حقوق مدنی زوجین در زمان زناشویی دائم از دیدگاه قرآن. تهران، بنیاد قرآن، 1360، صفحه: 128.##مهدوی ابراهیم، پیمان مقدس، بیتا، بیجا، صفحه: 35به بعد.##بحرانی شیخ یوسف. حدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. جلد 25، بیروت، 1405 هـ.ق. صفحه: 103.##عبدالحمید محمد محیی الدین. الاحوال الشخصیه فی الشریعه الاسلامیه. بیروت، دارالکتاب العربی، 1404 هـ.ق. -1984م ، شماره 90 به بعد، صفحات: 190-186.##الموسوی الخمینی الحاج سید روح الله. تحریر الوسیله. الجزء الثانی، قم، 1363، صفحه: 280 به بعد.##نجفی شیخ محمد حسن (صاحب جواهر). جواهر الکلام. جلد 31، چاپ بیروت، 1381، صفحه: 307.##جعفری لنگرودی محمد جعفر. حقوق خانواده. تهران، گنج دانش، 1368، شماره 208، صفحه: 174.##صفایی سید حسین، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. بررسی تطبیقی حقوق خانواده. زیر نظر دکتر ابوالقاسم گرجی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384، شماره 156، صفحه: 199.##انصاریان حسین. نظام خانواده در اسلام. چاپ یازدهم، تهران، انتشارات ام ابیها، 1378، صفحات: 383-382.##الجیلانی القمی. المحقق الفقیه المیرزا ابی القاسم بن الحسن (میرزای قمی). جامع الشتات. جلد چهارم، به اهتمام مرتضی رضوی، تهران، انتشارات کیهان، 1375، سوال شماره 207، صفحه: 359 به بعد.##الطباطبائی آیه الله، المحقق السید علی. ریاض المسائل. الجزء الثانی، قم، موسسه آل البیت (ع)، 1404 ھ.ق، صفحه: 149 به بعد.##طاهری حبیب الله. حقوق مدنی (5). جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375، صفحه: 203.##امامی سید حسن. حقوق مدنی. جلد چهارم، چاپ هفتم، تهران، کتابفروشی اسلامیه، 1371، صفحه: 450.##صفایی سید حسین، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. بررسی تطبیقی حقوق خانواده، زیر نظر دکتر ابوالقاسم گرجی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384، شماره 149 صفحه: 190.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی (خانواده). جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 135، صفحه: 233.##بازگیر یدالله. قانون مدنی در آئینه آرای دیوانعالی کشور (حقوق خانواده). جلد اول، چاپ اول، تهران، انتشارات فردوسی، 1378، صفحات: 277-272 .##کاتوزیان ناصر، حقوق مدنی (خانواده). جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات بهنشر، 1368، شماره 136 صفحه: 235.##صفایی سید حسین، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. بررسی تطبیقی حقوق خانواده. زیر نظر دکترابوالقاسم گرجی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384، شماره 150 صفحه: 193.##طاهری حبیب الله. حقوق مدنی (5). جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375، صفحات: 216-215.##فضل الله سید محمد حسین. زن در حقوق اسلام. ترجمه عبدالهادی فقهی زاده، چاپ اول، تهران، نشر دادگستری، 1378، صفحه: 62.##محقق داماد سید مصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده، چاپ هفتم و تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1379، صفحه: 316.##کاتوزیان ناصر. مجموعه مقالات. گامی به سوی عدالت، جلداول، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1378، صفحات: 52-47.##مطهری مرتضی. نظام حقوق زن در اسلام. چاپ هشتم، تهران، انتشارات صدرا، 1357، صفحه: 13 به بعد.##Cornu G, Droit civil, La famille, 8ème èd., Paris, Montchrestien. 2000;p:7.##نایب‌زاده عباس. بررسی حقوقی روش‌های نوین باروری مصنوعی. تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد،1380، صفحه: 249. (برای نظر مخالف این منبع قابل استفاده است)##مطهری مرتضی. نظام حقوق زن در اسلام. چاپ هشتم، تهران، انتشارات صدرا، 1357، صفحه: 282.##کاتوزیان ناصر. حقوق مدنی (ضمان قهری- مسوولیت مدنی). چاپ اول، تهران، کتابفروشی دهخدا، 1362، شماره 80 ، صفحه: 149. (در خصوص امکان جبران ضرر معنوی در نظام حقوقی ما این منبع قابل استفاده است)##حلی محقق. شرایع الاسلام. کتاب نکاح، صفحه: 175.##نجفی شیخ محمد حسن. جواهر کلام. جلد 31 صفحه: 272، به نقل از صفایی، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. شماره 337 صفحه: 445.##طاهری حبیب الله. حقوق مدنی (5). جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375، صفحه: 329.##بحرانی شیخ یوسف. الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. بیروت، 1405هـ .ق.، 1985 م، جلد 23، صفحه: 211.##الجیلانی القمی المیرزا ابی القاسم. جامع الشتات. جلد 4، صفحه: 566.##الطباطبائی آیه الله، المحقق السید علی. ریاض المسائل. الجزء الثانی، قم، موسسه آل البیت (ع)، 1404 هـ.ق، جلد2 ، صفحه: 78.##جعفری لنگرودی محمد جعفر. حقوق خانواده. تهران، گنج دانش، 1368، شماره 208، صفحه: 24.##صفایی سید حسین، قاسم‌زاده عباس، عراقی سید عزت الله، صادقی محمود، امامی‌ اسدا...، برزوئی عادل و همکاران. بررسی تطبیقی حقوق خانواده. زیر نظر دکترابوالقاسم گرجی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1384، شماره‌های 91-84، صفحات: 110-96.##طاهری حبیب الله. حقوق مدنی (5). جلد سوم، قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1375، صفحه: 58.##محقق داماد سید مصطفی. بررسی فقهی حقوق خانواده. چاپ هفتم و تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، 1379، صفحه: 51 به بعد.##شهید ثانی. مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. جلد7، موسسه المعارف الاسلامیه، 1413هـ.ق. صفحات: 123-121.##خمینی آیه الله سید روح الله. تحریرالوسیله. جلد 2، قم، موسسه النشر الاسلامی، 1363، صفحه: 227.##طباطبائی سید محمد کاظم. العروه الوثقی. جلد 2، چاپ سوم، تهران، المکتبه العلمیه الاسلامیه، 1363، صفحه: 316.##مطهری مرتضی. نظام حقوق زن در اسلام. چاپ هشتم، تهران، انتشارات صدرا، 1357، صفحه: 59.##مغنیه محمد جواد. الفقه علی المذاهب الخمسه. چاپ هفتم، قانون الثانی، 1402 هـ. ق.، صفحه: 322، (برای مطالعه تطبیقی در مذهب عامه این منبع قابل استفاد است)##ابن قدامه موفق الدین. المغنی. جلد 7، بیروت، دارالکتاب العربی، 1403 هـ .ق.، صفحه: 346.##الجیلانی القمی المحقق الفقیه. جامع الشتات. جلد4، صفحات: 371-370.##

اصدار گواهي ولادت و سند سجلي براي نوزاد حاصل از درمان با روش رحم جايگزين و مسئوليت گروه پزشكي Issuing Birth Certificates and ID Cards for Newborns Following a Surrogate Birth and the Legal and Ethical Responsibilities of the Medical Team 2 1 ناباروري يكي از بيماريها و مشكلاتي است كه امروزه بر رابطه زناشويي زوجين نابارور و نيز روابط اجتماعي و خانوادگي آنان تأثير عميقي باقي گذاشته است ملاحظة جديت زوجين در رفع آن، نشانگر اهميت موضوع و ياري جستن آنها از هر نوع درمان موجود و ممكن است. روش درماني رحم جايگزين به عنوان يكي از روش‌هاي كمكي باروري (ART)، كه در آن شخص ثالث نيز حضور دارد، از جمله راهكارهاي رفع ناباروري در برخي زوجين است. براساس قوانین ایران، پزشک معالج مکلف به صدور گواهی ولادت به نام بانویی است که طفل را به دنیا آورده است. صدور گواهی ولادت خلاف واقع برای پزشک صادر کننده موجد مسئولیت کیفری و به تبع آن مجازات می‌باشد. این در حالی است که استفاده از روش درمانی رحم جایگزین در موارد گوناگون از جمله نحوه صدور گواهی ولادت با سکوت قانونی مواجه و تکلیف پیش گفتة پزشک معالج (مسئول) با این واقعیت بیرونی غیر قابل جمع است. نگارندگان مقاله حاضر، ضمن بر شمردن مشکلات موجود، بر لزوم تغییر قوانین تأکید و ضمناً راه حلی نیز پیشنهاد می‌نمایند كه به موجب آن تا زمان تصويب قانون شايسته، گواهي گروه پزشكي دخيل در درمان به ضميمه چند سند ديگر بتواند جهت صدور شناسنامه به نام پدر و مادر حقيقي نوزاد مورد استفاده و استناد قرار گيرد. 2 Infertility is known as one of the major problems that raises serious concerns due to its influence on social and family ties. Therefore, infertile couples have to resort to all methods of reproduction to overcome the problem. Surrogacy is considered one of the assisted reproductive techniques involving the third party and it is recommended to some infertile couples. According to the Iranian Civil Law, physicians are assigned to issue the birth certifi-cate for the offspring of the woman who has delivered it, while issuing unreal birth certificates will undoubtedly bring about penal fines. Applying surrogacy and issuing birth certificates makes the law turn a blind eye to the matter in certain cases which contradicts physicians’ assigned duties in this regard. Considering what was mentioned above and with regards to the current problems which emphasize the urgent amendment of the law, the authors try to introduce a short-term solution to the problem. In this approach, the birth certificate along with other documents is recorded by the executive medical team to be used to issue an ID card for the child regarding his or her biological parents. 82 89 Ali Reza A Milanifar Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Milanifar@avicenna.ac.ir Mohammad Mehdi MM Akhondi محمدمهدی آخوندی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Zohreh Z Behjati Ardakani Avicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR) Avicenna Infertility Clinic, Avicenna Research Institute (ACECR) Iran Azadeh A Abdolahzadeh آزاده عبدالله زاده Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran SurrogateBirth certificateID cardCivil responsibility 308.pdf قانون ثبت احوال، روزنامه رسمی، شماره 9212، 23/5/1355 و روزنامه رسمی شماره 11633، 10/11/1363.##جلالیان محمدتقی. صحت قرارداد استفاده از رحم جایگزین. رحم جایگزین (مجموعه مقالات)، سمت، 1386، صفحات: 360-321.##قاسم زاده مرتضی. اجاره رحم در حقوق ایران. رحم جایگزین (مجموعه مقالات)، سمت، 1386، صفحات: 53-437.##قانون مدنی، جلد دوم، مصوب 1313و 1314، دوره نهم، چاپخانه مجلس شورا، صفحات: 215-100.##کاتوزیان ناصر. حقوق خانواده.نشر دادگستر،صفحه: 342، شماره 248.##بختیاری مریم. رحم جایگزین تجربه مادر و زوجین درخواست کننده. رحم جایگزین (مجموعه مقالات)، سمت، 1386، صفحات:##IVF, Surrogacy law reform released. Produced by the commission and appeared in the July 2007 issue of the law Institute Journal. http://www. lawreform.vic.gov. au/wps/wcm/connect/Law Reform/Home/Newsroom/Media Coverage/LAWREFORM - IVF, surrogacy law reform released - July 07##Tomas M. Pinkerton Esq. /CA surrogacy law/Feb.2005 www.surrogacy.com/articles/.##http://www.surrogacy.com/legals/article/palaw.html.##Illinois Department of Public Health http://www.idph. state.Il.us/vitalrecords/surrogateinfo. htm##Registering the birth of a child conceived after fertility treatment. Northamptonshirecounty council.http://www northampton shire.gov.uk/community/ registration/ register_birth. Htm#Registering.##Surrogacy provisions. http://www.infertilityanswers. Net/Surrogacy__state_by_state##