2010 11 4 45 132

Effect of Environmental Risk Factors on Human Fertility 2 1 زمینه و هدف مطالعات اپیدمیولوژی متعدد در سال‌های اخیر حاکی از افزایش شیوع ناباروری ، سرطان‌های مختلف، امراض قلبی‌‌ـ عروقی ناشی از مصرف بالای مواد غذایی پرچرب و دخانیات و نیز کاهش تحرک انسان در زندگی ماشینی، بیماری‌های تنفسی و انواع آلرژی با منشأ معلوم و نامعلوم و صدها عارضه دیگر است که شواهد دال برشیوع آنها در کشورهای صنعتی و در حال توسعه است. با پیشرفت علوم و توسعه صنایع، انسان مدرن ناچار به تغییر سبک زندگی و تحمل پیامدهای نامطلوب این تحول، در کنار رفاه نسبی حاصل از آن، گردیده است. توسعه صنایع شیمیایی، اگرچه تأثیری شگرف بر تمام حوزه‌های فعالیت بشری، نظیر پزشکی، کشاورزی، دامپروری، حمل و نقل و صنایع تولیدی گوناگون همانند داروسازی، رنگ‌سازی، تولید مواد پلاستیکی و یک بار مصرف و غیره گذاشت؛ اما با ورود این محصولات به زندگی روزمره بشر و تمایل او به استفاده از این محصولات و از سویی، زندگی اجباری یا انتخابی در کنار این صنایع، تغییرات محسوس و نامحسوسی در روند زندگی و عادات معمول او به وجود آمده که باعث شده است بشر مدرن، تبعات نامطلوب این نوع زندگی را ناخواسته بپذیرد. عوارضی که نه تنها بر سلامت جسمی و روانی فرد تأثیرگذار است؛ بلکه نسل‌های آتی را نیز بی‌نصیب نخواهد گذاشت. یکی از مباحثی که در این حیطه توجه صاحب‌نظران را به خود جلب کرده است، تأثیر عوامل محیطی آسیب‌رسان بر سلامت تولیدمثلی انسان است. سلامت تولیدمثل بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO)، متأثر از نهاده‌های چندگانه محیطی (شرایط فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک، رفتاری و اجتماعی‌ـ اقتصادی) است که ممکن است باعث ایجاد اختلال در عملکرد فیزیولوژی و یا طبیعت روانی موجود زنده شود (1). با مشاهده افزایش میزان ناباروری در خانواده‌ها و هزینه‌های روحی‌ـ روانی و اقتصادی‌ـ اجتماعی متعاقب آن، لازم است افراد با بازبینی اساسی در شیوه زندگی و توجه بیشتر به تأثیر منفی این عوامل محیطی بر سلامت جسمی و روانی خود، پایه‌گذار جامعه‌ای متعادل و نسلی سالم در آینده باشد. ناباروری معضلی شایع است که یک ششم زوجین بدان دچارند و اهمیت عوامل محیطی، شغلی و به ویژه عوامل ژنتیکی، در بروز آن ثابت شده است (1). طبق تعریف، ناباروری به معنی عدم بارداری، پس از یک سال آمیزش بدون هر گونه روش پیشگیری است. تا سال 1998، حدود 15% از زوجین در کشورهای غربی دچار ناباروری بوده‌اند (2). ناباروری ممکن است هم معنی با عقیمی باشد؛ با این تفاوت که با وقوع پراکنده بارداری‌های احتمالی ناخواسته (خود به خودی) همراه است (3). تقریباً حدود 35% از ناباروریها مربوط به مشکلات سیستم تولید مثل زن (عامل زنانه)، 35% مربوط به مشکلات سیستم تولید مثل مرد (عامل مردانه) و 20% مربوط به مشکلات و ضعف‌های سیستم تناسلی زن ومرد (عوامل توأم زنانه و مردانه) و 10% باقیمانده مواردی است که علل آن از نظر پزشکی تاکنون ناشناخته مانده است(4). عوامل محیطی با تأثیر مستقیم بر کلیه بافت‌های بدن از جمله بافت‌های تولیدمثلی و یا به طور غیرمستقیم، از طریق گیرنده‌های مختلفی که با سیستم‌های گوناگون در ارتباط‌اند، تأثیر می‌گذارند. به طور خلاصه، تعدادی از سیستم‌های حسگر سیستم عصبی باعث تبدیل سیگنال‌های محیطی نظیر نور، بو، صدا، دما و لمس به سیگنال‌های شیمیایی می‌شوند که بر عملکرد سیستم نورواندوکرین تأثیر می‌گذارند و باعث کنترل فعالیت‌های تولیدمثلی و رفتار جنسی می‌شوند. سیستم‌های عصبی و نورواندوکرینی تأثیرات فیزیولوژی و رفتاری متعددی بر تولید مثل دارند. عوامل هورمونی واسطه‌های شیمیایی بین محیط و ژنوم فرد هستند. سیستم ایمنی به نوبه خود، در پاسخ به آنتی‌ژنها باعث آثار تعدیلی یا تخریبی بر وقایع تولیدمثلی می‌شود. سایر سیستمها نظیر تنفس، گوارش و حتی پوست می‌توانند به عنوان نوعی دریافت کننده عوامل محیطی و یا عوامل فعال بیولوژیک مرتبط با فعالیت‌های تولید مثلی عمل کنند. علاوه بر ژن‌هایی که در تنظیم نمو سلولی، تمایز و عملکرد بافت‌های تولیدمثلی دخیل‌اند، تأثیر نهایی عوامل محیطی، بر روی گیرنده‌ها، آنزیمها و سیستم پیام‌رسان ثانویه، مرتبط با تولید مثل است. دامنه این تأثیرات سیستم‌های آنزیمی را نیز دربرمی‌گیرد که مسئول متابولیسم، غیرفعال‌سازی و سم‌زدایی از هرگونه ماده فعال بیولوژیک یا ماده سمی هستند. این مفاهیم به وضوح بیانگر این است که سلامت تولیدمثل نه تنها می‌تواند با تأثیر مستقیم عوامل و مواد سمی بر آن مختل شود؛ بلکه با تأثیر مواد و عوامل دیگر بر سایر بافتها و ارگان‌های بدن که به نوعی با تنظیم و پشتیبانی فرایندهای تولید مثلی درگیرند و به طور غیرمستقیم نیز، تأثیر می‌پذیرد (5). تحقیقات حاکی از افزایش بروز مشکلات متعدد بیولوژیکی مؤثر بر سیستم تولیدمثلی، طی پنجاه سال اخیر است (6و2). شواهد نشان می‌دهد نه تنها در کشورهای غربی، بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز نرخ باروری انسان در حال کاهش است (7). بررسی‌های Ustinkina و همکاران نشان می‌دهد که دست کم، 5% از ناباروری در مردان ناشی از آثار زیانبار عواملی نظیر پرتوهای با فرکانس فوق‌العاده بالا، فنولها، حلال‌های آلی، فلزات سنگین، علف کشها و سایر موارد است (8). در میان عوامل خطرساز محیطی، نگرانی بیشتر معطوف به مواد شیمیایی «مختل‌کننده‌ سیستم اندوکرینی» (EDCs) است که ترکیبات مصنوعی یا طبیعی فعال از لحاظ هورمونی هستند (7). در اینجا به بررسی نقش این عوامل خطرساز بر بروز ناباروری در انسان و نیز، دیگر پستانداران پرداخته می‌شود که از آنها به عنوان عوامل محیطی یاد می‌شود. این عوامل عبارتند از عوامل فیزیکی شامل نور، دما، ارتفاع، پرتو، عوامل شیمیایی شامل مواد شیمیایی طبیعی یا مصنوعی، عوامل بیولوژیک شامل ویروسها و سایر میکروارگانیسمها، عوامل رفتاری شامل تنش و اعتیاد دارویی و عوامل اجتماعی‌‌ـ اقتصادی شامل تغذیه، عادات، شغل، بهداشت و آموزش، با ذکر این مهم که این عوامل صرفاً عوامل کلیدی هستند و به همه عوامل اشاره نشده است. عوامل فیزیکی نتایج سوء عوامل محیطی بر باروری در مردان را می‌توان شامل کاهش سلامت تولیدمثلی در مردان، کاهش کیفیت منی، افزایش بروز سرطان بیضه و ناهنجاری‌های سیستم ادراری‌ـ تناسلی (سرطان بیضه، هایپو اسپادیاس، کریپتورکییسم)، کارآیی ضعیف اسپرماتوژنز و افزایش سهم ناهنجاری‌های مورفولوژی اسپرم (50% بیشتر) دانست. دما: فعالیت‌های بدنی طولانی با افزایش دمای بدن و بیضه ممکن است بر روند اسپرماتوژنز تاثیر سوء داشته باشد. بررسیها نشان می‌دهد که میانگین دمای اسکروتوم در مردان نابارور (مبتلا به واریکوسل) بالاتر از افراد طبیعی است. اختلالات اسپرماتوژنز ناشی از دمای بالا با کاهش دما قابل رفع است. شدت این اختلالات به درجه دما و مدت زمان دمای بالا بستگی دارد. دمای بالای بیضه باعث تغییر در یکپارچگی DNA اسپرم می‌شود. شایان ذکر است که شمارش اسپرم و کیفیت منی در تابستان، در مقایسه با زمستان، پایین‌تر است (30% کاهش). در فصل تابستان، این پارامترها در مردان مناطق معتدل و نزدیکتر به استوا به نحوی مشابه کاهش می‌یابد (9). در این قضیه، افزایش دما عامل کلیدی محسوب می‌شود. در مطالعه عوامل خطر ساز محیطی در بروز ناباروری مردان که روی جمعیت ارتش فرانسه صورت گرفت، مشخص شد که افراد شاغل در زیر دریایی به ویژه افرادی که در زیردریایی‌های با منبع انرژی هسته‌ای یا در دماهای بالا کار می‌کنند، بیشتر در معرض ناباروری قرار دارند (10). اگرچه گرم شدن مستقیم اسکروتوم یا گرم شدن ناشی از نشستن طولانی مدت به عنوان عوامل به شدت مشکوک در بروز ناباروری محسوب می‌شوند. در یک تحقیق دیگر مشخص شده است در گروه‌هایی که به مدت کوتاه در معرض دمای بالا بوده‌اند یا شدت گرما پایین بوده است، کیفیت اسپرم تغییری نکرده است (2). بررسیها در یک جمعیت دانمارکی نشان داد قرار گرفتن طولانی مدت مردان در معرض گرما و نیز، حضور مداوم زنان در محیط‌های پر سر و صدا، می‌تواند با بروز ناباروری در آنها مرتبط باشد (11). پرتوها و میدان‌های مغناطیسی: در خصوص تأثیرات منفی پرتوهای با فرکانس فوق العاده بالا، پرتوهای ایکس و فرابنفش مدارک قطعی موجود است. اگرچه پرتو درمانی طول زندگی بیماران سرطانی را افزایش می‌دهد؛ اما عوارض جانبی عمده‌ای شامل اختلالات تخمدانی و بیضه و بروز ناباروری را به دنبال خواهد داشت، که این خطرات به سن بیمار، شیوه درمان و نیز تشخیص برخی موارد شایع بدخیم بستگی دارد. بسیاری از این بیماران سرطانی، بلافاصله بعد از پرتودرمانی عقیم نمی‌شوند؛ اما احتمالاً به یائسگی زودرس مبتلا می‌شوند. یکی از پیامدهای شایع پرتودرمانی بروز مسمومیت تخمدانی، کاهش ذخایر فولیکولی و آتروفی تخمدان در زنان تحت‌ درمان است. اگرچه آثار حاد و مکانیسم‌های مستقیم اثرگذاری پرتودرمانی بر قدرت باروری، در حال حاضر چندان شناخته شده نیست؛ اما آخرین مطالعات بر نقش مسیرهای آپوپتوتیک که زیربنای تخریب سلول‌های زایا هستند، تأکید دارند. پرتوهای یونیزه‌کننده آثار مخربی بر عملکرد غدد جنسی در تمام سنین دارند. درجه و ماندگاری خسارات به دز، دامنه پرتودهی و سن بیمار بستگی دارد؛ به گونه‌ای که زنان مسن‌تر در معرض خطر بیشتری قرار دارند. فولیکول‌های تخمدانی در مقابل پرتوهای یونیزه‌کننده و نیز عوامل شیمی‌درمانی که به DNA صدمه می‌زنند، به نحوی مشهود آسیب‌پذیرند. تخلیه کامل ذخیره فولیکول‌های ابتدایی، متعاقب پرتودرمانی شدید رخ می‌دهد و دزهای پایین‌تر تنها باعث تخلیه جزئی ذخیره فولیکول ابتدایی می‌شوند (12). تحقیقات نشان می‌دهد میدان‌های مغناطیسی با فرکانس پایین می‌توانند بر باروری موش‌های صحرایی نر و ماده آثار سوء داشته باشند (13). بررسیها نشان می‌دهد پرتوهای الکترومغناطیسی ساطع شده از تلفن‌های همراه متداول (GSM) با فرکانس MHZ900، باعث کاهش توان تولیدمثلی در مگس دروزوفیلا ملانوگاستر که به مدت 6 دقیقه طی5-2 روز اول روزهای بلوغ در نزدیکی آنتن موبایل قرار گرفتند، به میزان 20-15% می‌شود. تأثیر منفی میدان GSM بر باروری حشرات نر و ماده، از طریق کاهش میزان فرآیندهای سلولی ، طی نمو غدد جنسی است (14). از سویی، آخرین گزارشها، هرچند غیرقطعی، حاکی از آثار منفی امواج موبایل و فرستنده‌های مخابراتی بر اسپرم و باروری در مردان می‌باشد. پزشکان بر این باورند که این آثار می‌تواند ناشی از امواج الکترومغناطیس این دستگاه‌ها باشد و البته مطالعه‌ها در این زمینه همچنان ادامه دارد. در یک مطالعه، آثار زیانبار قرار گرفتن طولانی مدت در معرض امواج موبایل بر باروری موش‌های سویه C57BL به اثبات رسیده است (15). در مطالعه دیگری مشخص شده است که امواج تلفن همراه باعث تغییر فراساختاری در اووسیت و نیز تغییر معنی‌دار در سیستم اندوکراین و کاهش میزان آمیزش در موش‌های سویه Balb/C می‌شود (16). در زنانی که در معرض میزان زیاد میدان‌های مغناطیسی با فرکانس پایین قرار داشته‌اند، میزان سقط جنین بیشتر از زنان بارداری است که در معرض میزان کم این میدان‌های مغناطیسی بوده‌اند (11). همچنین گزارش شده است که کار کردن زنان در صنایع الکترونیک با کاهش وزن تولد نوزادان آنها ارتباط معنی‌داری دارد؛ اما این نتایج قطعی نیست و آثار مضر مشابهی بر بازده IVF گزارش نشده است (11). در کنار این عوامل، شرایط خطرساز فیزیکی، مانند حمل بار سنگین و خم و راست شدن زیاد ضمن کار ممکن است بر بازده بارداری در زنان اثر منفی داشته باشد. به ویژه زمانی که خطرات دیگری، نظیر سابقه سقط جنین یا سایر شرایط خطر ساز نیز ضمن کار آنها را تهدید کند. مکانیسم اثر این عوامل نامعلوم است و شاید اثر منفی آنها به واسطه کاهش فراهمی اکسیژن و مواد غذایی یا ایجاد اختلال در سیستم هورمونی باشد (17). عوامل شیمیایی این عوامل شامل مواد شیمیایی طبیعی یا سنتتیک است. شیوع مشکلاتی نظیر سرطان بیضه و برخی ناهنجاری‌های مادرزادی، نظیر کریپتورکیدیسم یا هایپواسپادیاس و کاهش آشکار در تولید اسپرم و کیفیت آن در جمعیت مردان رابطه نزدیکی با گسترش استفاده از مواد شیمیایی با خاصیت هورمونی دارد که «مختل‌کننده‌های اندوکراینی» نامیده می‌شوند، اما متأسفانه نظرات قطعی در این خصوص ارایه نشده است و احتمال می‌رود این تغییرات، طی نمو اتفاق بیافتد (6،2). در بررسی‌های به عمل آمده مشخص شده است که در اکثر کشورهای صنعتی توسعه یافته، طی پنجاه سال گذشته، کاهش چشمگیر شاخص‌های گامتوژنز، حتی در افراد بارور مسأله‌ای قابل توجه بوده است (9). اختلال در گامتوژنز ممکن است با تغییر در شکل و اختلال حرکتی اسپرم یا توان بارورسازی سلول‌های جنسی یا کاهش تولید آنها همراه باشد. مراحل بعدی اختلالات اسپرماتوژنز (آزوسپرمی، اولیگواسپرمی) ممکن است با بروز ناهنجاری در نقش اندوکراینی سلول‌های سرتولی یا سلول‌های لایدیگ ظاهر شود. آسیب‌های وارده به گامتوژنز هم با تأثیر مستقیم عوامل محیطی بر عناصر زایا یا به احتمال بیشتر، از طریق ایجاد اختلال در مکانیسم‌های غیر هورمونی و بر هم‌کنش‌های بین سلولی در سلول‌های زایا یا سوماتیک، اتفاق می‌افتد که بعدها با تغییر در نقش اندوکراینی گنادها این قضیه تشدید می‌شود (8). در سندرم عدم تشکیل بیضه (TDS) نیز که بخشی از اختلالات تولید مثلی در جنس نر (کریپتورکیدیسم، هایپواسپادیاس، ناباروری و سرطان بیضه) نشان دهنده یک بیماری نموی اساسی است، احتمال می‌رود که ناشی از اختلال نموی غدد جنسی در دوران جنینی باشد و ممکن است در اثر عوامل ژنتیکی، محیطی یا شیوه زندگی یا ترکیبی از این دو عوامل محیطی بتوانند بر سیستم اندوکراینی مرتبط با تولیدمثل مؤثر باشد (18). اکثر انسانها تأثیرات زیانبار عوامل مختلف موجود در محیط (از جمله فلزات)را به طور آگاهانه یا ناآگاهانه به صورت مکمل غذایی، از طریق آب و غذای آلوده یا در تماس با خاک، غبار یا هوای آلوده، دریافت می‌کنند. برخی از فلزات، سموم تولیدمثلی محسوب و به عنوان "مختل کننده‌های آندوکرینی (EDCs)" شناخته می‌شوند. اگرچه مواجهه با برخی از این فلزات سمی اجتناب ناپذیر است؛ مطالعات انسانی راجع به پیامدهای تماس انسان با آنها و سطوح هورمونی تغییر یافته ناشی از آنها ناشناخته مانده است. کادمیوم و سرب از جمله فلزاتی هستند که بیشترین مطالعه در خصوص تغییر سطوح هورمونی توسط فلزات، به آنها اختصاص یافته است (19). بررسی دقیق آثار مخرب عوامل محیطی بر تولیدمثل انسان تنها در سال‌های اخیر مورد توجه دقیق‌تری قرار گرفته، از این‌ رو، متأسفانه اطلاعات قابل اعتماد محدودی از سال‌های پیشین در دست است. در میان عوامل خطرساز محیطی، نگرانی بیشتر به مواد شیمیایی مختل‌کننده سیستم اندوکراین معطوف شده است که فعالیتی مشابه با فعالیت هورمونها از خود نشان می‌دهند. این مواد ترکیبات مصنوعی یا طبیعی هستند که می‌توانند ارتباطات عادی بافت و سیستم اندوکراینی، به ویژه سیستم اندوکراینی مرتبط با تولیدمثل، را مختل نمایند (7). طیف وسیعی از مواد شیمیایی که بی‌ضرر نامیده می‌شود، می‌توانند برای سیستم تولیدمثل نر زیان بار و دارای آثار منفی دراز مدت بر نمو آن باشند. تماس خرگوش‌های در حال نمو با آلاینده‌های صنعتی آب آشامیدنی (مخلوطی از آرسنیک، کروم، سرب، بنزن، کلروفورم، فنل و تری کلرواتیلن)، آلکیل فنلها (نظیر اکتیل فنل)، محصولات جانبی ضد عفونی کننده‌های آب (مانند دی‌برومواستیک ‌اسید)، آفت‌کش‌های ضدآندروژنی (مانند P/-DDT وP و وینکلوزولین ) و پلاستی سایزرها نظیر دی بوتیل فتالات، باعث ناهنجاری‌های نموی بیضه‌ای می‌شود. آسیب‌‌هایی نظیر « کارسینومای درجا» که باعث نئوپلازی سلول زاینده اینتراتوبولار (زمینه ساز بروز تومورهای ژرم سل در انسان) می‌شود و «اختلال نموی آکروزومی» که با تقسیم یک کروموزوم دیس پلاستیک توسط دو یا چند اسپرماتید مشخص می‌شود (زمینه ساز ناهنجاری‌های هسته‌ای‌ـ آکروزومی)، نمونه‌هایی از آن هستند. آلاینده‌های محیطی که در تحقیقات مختلف از لحاظ ارتباط با سلامت تولید مثل انسان و حیوان بررسی شدند، عبارتند از آلاینده‌های محیطی شایع در آب آشامیدنی (نظیر ترکیب آرسنیک، کروم، سرب، بنزن، کلروفورم، فنل و تری کلرواتیلن، آلکیل‌فنلها (اکتیل‌فنل‌) ، محصولات جانبی ضدعفونی کننده‌های آب (دی‌برومو‌استیک‌اسید، DBA)، آفت‌کش‌های ضدآندروژنی (P/-DDT وP و وینکلوزین) و پلاستی سایزرها (دی بوتیل فتالات، DBP) که نتایج مطالعه در موارد فوق بر روی خرگوشها نشان می‌دهد که فقط DBA در دوران جنینی بر نمو ارگان تولید مثلی جنس نر آثار مخرب دارد و باعث کاهش تعداد اسپرم انزالی می‌شود. تمام موارد فوق، بر نمو سلول‌های زایا از لحاظ کیفی تأثیر مخرب داشتند؛ اما به جز یک مورد، از لحاظ کیفی بر روند اسپرماتوژنز تأثیری نداشتند (20). ترکیبات شیمیایی، داروها، محلولها و آلاینده‌های محیطی می‌توانند آثاری آگونیستی یا آنتاگونیستی با هورمون‌های استروئیدی، همچون استروژنها و آندروژنها داشته باشند. این هورمونها تأثیر به سزایی بر سیستم تولید مثلی، همئوستازی سلول و نمو آن دارند. زنوهورمونها، دیوکسینها و گلیکول‌ اترها نقشی زیان‌بار در سلامت باروری انسان و افزایش وقوع سرطان‌های بیضه و پستان دارند. زنوهورمون‌های مخرب، مانند آفت‌کشها (اندوسولفان،DDE، DDT و کلردان و ...)، انواع رنگها (فنل‌ رد، رنگ‌های نقاشی و ...) و مواد حاصل از تجزیه مواد پلاستیکی (بیس فنل A) فعالیتی آگونیستی یا آنتاگونیستی با هورمون‌های استروئیدی دارند (21). استروژن‌های محیطی می‌توانند باعث اختلالات سیستم ادراری‌ـ تناسلی شده و بر کیفیت اسپرم تأثیر بگذارند. مواجهه با فلزات سنگین، نظیر سرب و کادمیوم، آثار سمی بر اسپرم دارد. در مقابل، روی و سلنیوم در رژیم غذایی باعث جلوگیری از آسیب‌های وارده به بیضه، در برابر مقادیر کم کادمیوم، می‌شود (22). مواد استروژنیک عبارتند از: مواد با قدرت بالا: نظیر دی‌اتیل‌استیل‌بسترول، اتینیل استرادیول (جزئی از قرص ضد بارداری) مواد با قدرت متوسط: فیتو استروژنها مانند ایزوفلاوونها (مانند جنیستئین و دایدزین) کورن استانها (مانند کورن استرول)، لیگنانها مواد با قدرت کم: بیس فنول A، اکتیل فنول، نانیل فنول و آفت‌کش‌هایی مانند کلردکان، DDT، دایلدرین، اندوسولفان، P, P’ – متوکسی کلر، توکسافن مواد با خاصیت ضد استروژنیک: P,P’-DDE، فتالات‌های خاص مانند DBP و DEHP و آفت‌کش‌های لینوران، پروسی میدون و متابولیت‌های وینکلوزیلین، هیدروکسی فلوتاماید. تأثیر دراز مدت عوامل مضر محیطی بر انسان هنوز به طور قطع مشخص نشده است. اثر مواجهه درازمدت با مواد سمی بر تولیدمثل و مکانیسم اثر آنها یا به خوبی مشخص نشده و یا نامعلوم است (9). امکان بروز ناهنجاری‌هایی، نظیر هایپواسپادیاس و کریپتورکیدیسم در فرزندان پسری که در دوران جنینی در معرض اختلالات هورمونی بوده‌اند، زیاد است؛ اما هنوز دلیل قطعی اثر استروژن‌های محیطی بر افزایش ناهنجاری‌های تولید مثلی، شناخته نشده است. همچنین، مطالعات انجام شده دلیل کافی برای رد این مطلب را نیز ارایه نکرده‌اند (23). دی‌کلرو‌دی‌فنیل‌تری‌کلرواتان (DDT) باعث کاهش تحرک اسپرم و افزایش ناهنجاری‌های مورفولوژیک در اسپرم می‌شود که احتمال می‌رود ناشی از آثار استروژنیک آن باشد که باعث ناهنجاری‌های اندوکراینی می‌شود. همچنین دی‌کلرو‌دی‌فنیل‌دی‌کلرواتان (DDE) که دارای اثرات آنتی‌آندروژنیک است، اثری مشابه بر اسپرم دارد. پایرتروئیدها (حشره‌کش‌های سنتتیک) و سموم ارگانوفسفره نیز باعث اختلالات حرکتی در اسپرم می‌شوند. آلودگی با DDT می‌تواند باعث بر هم زدن تعادل هورمونی و قاعدگی در زنان گردد. Windham و همکاران، کاهش تدریجی طول فازلوتئال و سطوح متابولیت پروژسترون را در آلودگی با DDE در زنان مهاجر آسیای جنوبی شرقی مقیم کالیفرنیا گزارش کرده‌اند (7).Ouyang و همکاران نیز به رابطه بین کاهش سیکل قاعدگی و آلودگی به DDT اشاره کرده‌اند (7). برخی مطالعات نشانگر رابطه بین کاهش باروری در مردان با تماس فتالات (استرها یا a- فتالیک اسید)، به ویژه در کشورهای توسعه‌یافته است. این ترکیبات، گروهی از ترکیبات شیمیایی صنعتی با مصارف تجاری گسترده، نظیر محصولات آرایشی (عطرها، لوسیونها) هستند. رنگها و متداول‌ترین آنها، یعنی پلاستی سایزرها که در غذا، صنایع ساختمانی، وسایل پزشکی و محصولات دارویی به کار می‌روند، نیز از جمله این ترکیبات هستند. DEHP فراوان‌ترین نوع فتالاتها در محیط است (24). بررسی‌های Hsu و همکاران نشان داد که تماس با سرب احتمالاً اثر منفی خود را بر منی از طریق فعال کردن یکی از مسیرهای تولید انواع اکسیژن فعال شده (ROS) می‌گذارد (22). اسپرماتوزوای انسان، حساسیت خاصی به آسیب پراکسیداتیو دارد؛ زیرا حاوی سطوح بالایی از اسیدهای چرب غیر اشباع با چند پیوند دوگانه است و توانایی زیادی در تولید ROS و عمدتاً، آنیون سوپراکسید و هیدروژن پراکسید دارد. آنتی‌اکسیدان‌هایی نظیر ویتامین E (آلفا توکوفرول)، ویتامین C (آسکوربیک) و کاروتنوئیدها قادرند تعادل مناسب پرواکسیدانت- آنتی‌اکسیدان (استرس اکسیداتیو) را حفظ کنند و با جلوگیری از آسیب‌های اکسیداتیو به DNA اسپرم، از یکپارچگی ژنتیکی سلول‌های اسپرم، محافظت نمایند (22). پی‌ـ ترت‌ـ اکتیل فنول (OP) ماده حاصل از تجزیه آلکیل فنل اتوکسیلات است که عموماً به عنوان سورفکتانت به کار می‌رود. OP به طور انتخابی به گیرنده استروژن متصل می‌شود؛ اما تأثیر آن بر جنس نر با گزارش‌هایی ضد و نقیض همراه است. تجویز دزهای مختلف OP (mg/kgBW25، 50 و 125) با گاواژ به موش‌های صحرایی نر و ماده به مدت 60 روز (معادل 5/1 چرخه اسپرماتوژنز) باعث کاهش وزن بدن، به ویژه در دزهای بالا، گردید. همچنین، دو دز بالاتر باعث ایجاد توده سلول‌های زاینده در لوله‌های منی‌ساز شد. دزهای متوسط OP، باعث کاهش 13 درصدی تحرک اسپرم و در کلیه دزها، باعث افزایش درصد اسپرم‌‌های بی‌تحرک می‌شود. در نتیجه با اینکه اثرات OP بر سیستم تناسلی موش‌های صحرایی نر محرز است؛ اما مصرف روزانه mg/kg.BW.125-25 آن با استفاده از گاواژ به مدت 60 روز بر اندام‌های تناسلی آنها تأثیر عمده‌ای نداشته و تنها تعداد و تحرک اسپرمها را اندکی کاهش داده است (25). دی اتیل استیل بسترول (DES) دارویی است که در چند دهه اخیر برای پیشگیری از خطرات سقط جنین به کار می‌رفت؛ اما برای جنین بسیار سمی بود. در مادران تحت درمان با این دارو، شیوع سرطان دستگاه تناسلی و بروز ناهنجاری در فرزندان دختر افزایش می‌یابد و حتی در فرزندان پسر آنها باعث کاهش تعداد و کیفیت اسپرم می‌گردد. زنوهورمونها از طریق ایجاد تغییر در ترشح FSH و LH بر باروری تأثیر منفی می‌گذارند. از سویی، با دستکاری مسیرهای آنزیمی باعث اختلالات اندوکراینی می‌شوند؛ به گونه‌ای که با جلوگیری از عمل آنزیم‌های اصلی در آنابولیسم تستوسترون مانع تولید تستوسترون می‌شوند یا مسیر کاتابولیسم برای حذف آن را فعال می‌کنند. تماس پسران در دوران بلوغ با موادی که فعالیت آنتی‌ـ آندروژنی دارند می‌تواند باعث تأخیر در بروز صفات جنسی شود (21). کتوکونازول یک ایمیدازول و ضد قارچ است که در برخی موارد باعث رشد غیرعادی پستان در مردان می‌شود. تجویز طولانی آن در مردان بالغ می‌تواند باعث اولیگوسپرمی، آزواسپرمی و کاهش میل جنسی شود. آنزیم 17 بتاـ هیدروکسیلاز که برای ساختن تستوسترون لازم است، توسط چنین موادی در سلول‌های لایدیگ غیرفعال می‌شود. برخی آفت‌کشها، مانند اندوسولفان، میرکس و یا OPوDDT به طور غیرمستقیم، باعث کاهش و حذف آندروژنها از طریق فعال کردن برخی آنزیم‌های کبدی می‌شوند و باعث تأخیر در بروز صفات جنسی در پسران و کاهش تعداد اسپرم در افراد بالغ می‌شود (21). برخی آفت‌کشها باعث تخریب استروئیدها و زنوبیوتیکها می‌شوند. ترکیبات با فعالیت شبه آندروژنی و استرادیول با سرکوب کردن LH، FSH و تستوسترون می‌توانند روند اسپرم‌سازی را بر هم بزنند. تماس با مقادیر زیاد زنوهورمونها در دوران جنینی، دوره کودکی و یا حتی بلوغ می‌تواند مانع ترشح FSH و متعاقب آن، مانع تکثیر ضعیف سلول‌های سرتولی در بیضه و در نهایت، موجب اولیگوزوسپرمی و یا آزوسپرمی غیرقابل برگشت در دوران بلوغ شود. همچنین تماس با این مواد پس از تولد، باعث کاهش چشمگیر ترشح FSH می‌شود. دی اتیل استیل بسترول (DES) مانع تحلیل مجرای مولرین می‌شود. همچنین، باعث ناهنجاری (بد شکلی) رحمی از طریق سرکوب ناپایدار فاکتور Wnt-7a در طی زندگی جنینی می‌شود. ژن Wnt-7a باعث هدایت نموی محور قدامی‌ـ خلفی دستگاه تناسلی می‌شود و در الگوی عضله صاف رحمی و حفظ نقش عملکرد رحم در افراد بالغ نقش اساسی دارد. همچنین، باعث تغییر در میزان هورمون‌های استروئیدی جنسی در دستگاه تناسلی زنان می‌شود (21). دیوکسین: هیدروکربن‌های هالوژنی آروماتیک (HAHS)، مانندPolychlorinated dibenzo-p- dioxin ها و Biphenylها و Dibenzofuranها و ترکیبات وابسته آنها، گروه متنوعی از آلاینده‌های گسترده محیطی مقاوم را شامل می‌شوند. 2,3,7,8- tetrachloro dibenzo-p-dioxin (TCDD, Dioxin) از لحاظ زیستی، فعال‌ترین و سمی‌ترین عضو این گروه از ترکیبات محسوب می‌شود که تومورزایی، مسمومیت ایمنی، کبدی و جلدی، کشنده بودن و اثرگذاری بر تولد و اختلالات هورمونی و القاء آنزیم‌هایی نظیر سیتوکروم P450 |A| میکروزومی (CYP|A|) و فعالیت منواکسیژنازی مربوط به آن و آریل هیدروکربن هیدروکسیلاز (AHH)، از جمله آثار مخرب آن است. ایزوزیم P450 |A| در فعال‌سازی و سم‌زدایی هیدروکربن‌های پلی‌سیکلیک آروماتیک شرکت دارد که بسیاری از آنها سرطان‌زا هستند (21). مطالعات Hurst و همکاران نشان داده است که TCDD قادر به عبور از سد جفتی و رسیدن به جنین است. این ماده در موش‌های صحرایی و همستر باعث کاهش تعداد اسپرم اپیدیدیمی و انزالی و بلوغ دیررس و در نوزادان ماده آنها باعث کاهش وزن تخمدان و کاهش باروری شده است. دیوکسین دارای آثار پروآپوپتوتیک است. همچنین برخلاف زنوهورمونها، مانع لوپ فیدبکی LH شده و میزان LH و FSH را در خون افزایش می‌دهد و باعث کاهش وزن بیضه، اپیدیدیم و پروستات در موش صحرایی می‌شود. از سویی، این ماده اثر ضد استروژنی بر رده سلولی کارسینومای پستانی (MCF-7) در موش صحرایی داشته است (21). TCDD از سه طریق اثر ضد استروژنی خود را نشان می‌دهد: الف‌ـ ممانعت از ساخت گیرنده استروژنی (ER) ب‌ـ ممانعت از اتصال ER به ERE که یک توالی خاص DNA در پروموتور هدف است. ج‌ـ برهم‌کنش با کواکتیواتورها و کورسپانسورها طی یک مطالعه میمون‌هایی که به مدت 4 سال در معرض TCDD قرار داشتند، به اندومتریوز مبتلا شدند. اما در مورد رابطه TCDD با اندومتریوز در انسان نظرات ضد و نقیضی وجود دارد. آخرین بررسیها نشانگر اثر ضد پروژسترونی آن است (21). گلیکول اترها، رده‌ای از حلال‌های بی‌رنگ آلی هستند که در آب و بسیاری از حلال‌های آلی، قابل حل می‌باشند. این خاصیت باعث کاربرد وسیع آنها در تولید رنگ لاکی، رنگ نقاشی، رنگ ‌های دیگر، جوهرها و مواد پاک‌کننده و صابون‌های مایع می‌شود (جدول 1). گلیکول اترها شامل دو خانواده‌اند: مشتقات گلیکول اتیلن (گروه E) 2- مشتقات گلیکول پروپیلن (گروه P) میزان ابقاء گلیکول اترها توسط تنفس بسیار بالاست (یعنی 70% برای 2- متوکسی اتانول (MG) و 57% برای بوتیل گلیکول (BG)). افزون بر آن، جذب پوستی آن بسیار بالاست. MG به سرعت از سد جفتی عبور می‌کند، به گونه‌ای که 5 دقیقه پس از تماس مادر با آن در اجزای جنین یافت می‌شود. شواهد مبین خاصیت سمی آنهاست (21). گلیکول اترها به سرعت متابولیزه می‌شوند. استرها در عرض چند دقیقه، در جریان خون یا مخاط هیدروکسیله می‌شوند و معمولاً در مایعات بیولوژیک قابل شناسایی نیستند. مواد شیمیایی، مانند فتالات استر (DEHP) که در تولید مواد پلاستیکی و جوهر به کار می روند باعث آتروفی بیضه در حیوانات آزمایشگاهی می‌شوند؛ ولی اثر آن بر انسان همچنان ناشناخته است (21). در یک بررسی در ایالات متحده آمریکا، مشخص شد که در زنان شاغل در کارخانه‌های تولید نیمه رساناها (1989-1980) که در معرض ترکیب حاوی اترهای اتیلن گلیکول هستند، خطر بروز سقط خود به خودی و ناباروری تحت بالینی افزایش می‌یابد. مطالعات Berger و همکارانش نشان داد که تجویز خوراکی اتیلن گلیکول منومتیل اتر به زنان، طی 14 روز، باعث کاهش تعداد اووسیت‌های آزاد شده و اختلال در IVF گردد. همچنین، بررسی‌های Carney و همکاران روی موش‌های صحرایی ماده که در معرض مقادیر بالا و متوسط پروپیلن گلیکول منومتیل اتر قرار گرفتند، نشان می‌دهد که این موشها با کاهش باروری، چرخه تولیدمثلی طولانی، کاهش وزن تخمدان و آتروفی هیستولوژیک تخمدان مواجه شده‌اند (21). بررسیها نشان می‌دهد که متابولیت‌های اسیدی و آلدهیدهای گلیکول اترها باعث اختلال در چرخه سلولی و انحرافات کروموزومی و ریز هسته‌ها می‌شوند. تیمار سلولها با دزهای پایین متوکسی آلدهید (ml7/0) باعث عدم تفرق صحیح کروموزومی و عدم تشکیل دوک میتوز در آنها می‌شود. گلیکول اترها می‌توانند باعث آسیب به DNA، آن‌گونه که در سلول‌های زایا بروز می‌یابد، گردند. نتیجه حاصل از این مطالعات می‌تواند دلایل سقط خود به خودی، ناهنجاریها و سرطان‌های بیضه‌ای را در افرادی که در تماس با گلیکول اترها هستند، توضیح دهند (21). داده‌های اپیدمیولوژیک حاصل از آزمایش‌های روی موجود زنده و در شرایط آزمایشگاهی بر روی حیوانات و در نهایت، نتایج تحقیقات بیولوژی مولکولی مبین سمیت گلیکول اترها بر روی سیستم تولیدمثل است. چرا این مولکول‌های شیمیایی خطرناک‌تر از هورمون‌های متناظر هستند؟ چندین مکانیسم احتمالی برای سمیت ترکیبات زنوبیوتیک با فعالیت‌های هورمونی قابل ذکر است: آلودگی به این ترکیبات می‌تواند در دوره‌ای از نمو اتفاق بیفتد که هورمون‌های طبیعی ترشح نمی‌شوند یا غیرفعالند و این مسئله می‌تواند باعث فعال‌سازی گیرنده‌های هورمونی در زمان یا مکانی نادرست و در نهایت موجب ناهنجاری‌های نموی گردد. هورمون‌های استروییدی طبیعی به پروتئین‌های سرم نظیر SSBG متصل می‌شوند. اتصال به این پروتئینها برای انتقال این هورمون‌های آب گریز و تعیین سطوح قابل دسترس هورمون‌های آزاد نیاز است. نکته جالب توجه این است که زنوهورمونها به نحوی ضعیف به SSBG متصل می‌شوند و از این رو، سطوح آزاد و قابل دسترس آنها نسبتاً بالاست و این مسئله توان آنها را دو چندان می‌کند. پایداری زنوبیوتیکها بیشتر از هورمون‌های استروییدی است و نرخ حذف آنها کمتر است؛ لذا تماس طولانی مدت با آنها می‌تواند خطرات تجمع سم را به دنبال داشته باشد (21). بروز بیماری‌هایی مانند اندومتریوز که یکی از عوامل ناباروری در زنان است، می‌تواند ناشی از تأثیر سوء شرایط و عوامل مخرب محیطی باشد که احتمالاً در اثر عدم تعادل هورمونها و آفت‌کشها رخ می‌دهد (26). در جداول 1 و 2، فهرستی خلاصه از انواع مواد شیمیایی که می‌توانند تأثیر منفی بر باروری انسان داشته باشند، آورده شده‌ است (27). عوامل بیولوژیک این عوامل شامل ویروسها و میکروارگانیسمها می‌باشد. نقش این عوامل در بروز بیماری‌های تولیدمثلی و کاهش باروری حاصل از آنها به لحاظ اینکه منشاء پاتولوژیک این بیماریها و نحوه اثرات آنها تا حد زیادی معلوم و گسترده است خارج از این بحث می‌باشد. عوامل رفتاری تنش : بیش از نیم قرن پیش، Selye، تنش را این‌گونه تعریف کرده است: تنش شامل انواع پاسخ‌های حاصل از محرک‌های نامطلوب یا بالقوه نامطلوب است. بسیاری از این محرکها منشاء محیطی دارند و برخی ناشی از پاسخ شخص به عوامل محیطی است و برخی منشاء روانی دارد. تفاوت‌های فرهنگی، شغلی و بسیاری از تفاوت‌های رفتاری دیگر می‌توانند باعث تعدیل یا تشدید پاسخ تنش شوند و تغییر در عملکرد تولید مثلی را به دنبال داشته باشند. تأثیر مستقیم هورمون‌های تنش (کورتیکواستروییدها) بر غدد جنسی و اختلال در وظایف آنها هنوز به درستی مشخص نشده است. هرچند برخی آثار موضعی آن مشخص شده اما به تحقیقات بیشتری نیاز است. در مطالعه‌ای که به مقایسه تعداد و انواع مشاغل مراجعه کننده به متخصصین مختلف (اورولوژی، جنین شناسی، بیماری‌های عفونی و زنان وزایمان) مرتبط با درمان ناباروری پرداخته شده بود از طرف کلیه گروه‌های متخصص، تماس با مواد شیمیایی، تماس با گرما و مشاغل دور از خانه به عنوان بیشترین عوامل مؤثر در بروز ناباروری اعلام شده بود (28). بررسیها نشان می‌دهد تنش‌های طولانی یا شدید باعث عدم تخمک‌گذاری و آمنوره در زنان و کاهش تعداد و تحرک اسپرم و تغییرات مورفولوژیک آن در مردان می‌شود. همچنین، اختلالاتی نظیر ناتوانی جنسی، انزال برگشتی، اولیگواسپرمی با عامل تنش‌های روانی در مردان نابارور گزارش شده است. انواع فعالیت‌های شغلی تنش‌زا، شامل بازاریابی، رزم و آموزش‌های رزمی مرتبط با کاهش سطوح تستوسترون پلاسما گزارش شده است (5). از سویی، هیجانات حین ارزیابی یا درمان ناباروری در زوجین ممکن است با اولیگواسپرمی همراه باشند که مواردی نیز گزارش شده است. تأثیر تنش‌های فیزیکی بر کاهش سطوح تستوسترون به دلیل کاهش سطح LH نیز گزارش شده است. وجود "پپتیدهای تنش"، نظیر بتا‌ـ اندروفین و فاکتور آزادکننده کورتیکوتروپین (CRF) در بیضه افرادی که تحت تنش بوده‌اند، احتمال نقش پاراکراینی مهم آنها را در بروز اختلالات گامتوژنز و نقش اندوکراینی بیضه تقویت می‌کند (5). ورزش‌های سنگین و رژیم غذایی نامناسب نیز در بروز ناباروری در زنان و مردان مؤثر است و بارها از آنها به عنوان عوامل تنش‌زا یاد شده است (5). بررسیها نشان می‌دهد که در زوجین تحت درمان ناباروری که حین درمان از استرس کمتری برخوردارند، نتایج درمان بهتری حاصل می‌شود. طی مطالعاتی تأثیر فشارهای روحی بر بروز ناباروری ثابت شده است (29). هرچند در برخی مطالعات دیگر تأثیر منفی استرس بر بازده IVF به اثبات نرسیده است (30). همچنین تحقیقات در حوزه جانوری نشان می‌دهد که به طور مثال در گاوهای ماده پر تولید (تنش تولید بالا)، در مقایسه با گاوهای با تولید معمولی، سطح باروری کاهش می‌یابد که به عوامل متعدد محیطی، به ویژه نیاز غذایی بالای آنها (تنش تغذیه‌ای) بر می‌گردد (31). اعتیاد دارویی و دخانیات: رابطه بین سیگار و ناباروری در مردان و زنان پررنگ‌تر از سایر دخانیات است؛ اهمیت این مسئله وقتی بیشتر می‌شود که بدانیم 35-30% از مردان و زنان در سن تولیدمثلی سیگار می‌کشند. حتی استعمال ده نخ سیگار در روز می‌تواند آثار مخربی بر باروری افراد داشته باشد. عوارض سیگار شامل قاعدگی زودرس، تأخیر در آبستنی است، همچنین به داروهای بیشتری برای تحریک تخمدان زنان سیگاری در سیکل درمانی IVF و ICSI نیاز است. مطالعه 221 زوج در سال 2004 میلادی نشان داد که در زنان سیگاری طی یک سیکل درمانی IVFو GIFT یک ساله امکان شکست 9% بیشتر است. در زنان سیگاری، خطر سقط جنین و امکان آبستنی خارج رحمی افزایش می‌یابد. سیگار می‌تواند بر باروری افرادی که در تماس مداوم با افراد سیگاری هستند ، نیز تأثیر منفی بگذارد. حتی باروری فرزندان پسر مادرانی که طی بارداری سیگار می‌کشند، نیز در معرض خطر است. سیگار کشیدن با کاهش کیفیت منی در مردان همراه است و بر شکل و حرکت اسپرم در مردان سیگاری تأثیری منفی دارد (32). بسیاری از خطرات تولیدمثلی سیگار پس از ترک آن قابل پیشگیری است. ماری جوانا (ماده مخدر) به نحوی بارز باعث کاهش هورمون‌های تولیدمثلی می‌شود. ماده روان گردان اصلی ماری جوانا، THC، از طریق تأثیر بر سیستم عصبی (مغز) باعث کاهش ترشح هورمون‌های LH، FSH و پرولاکتین در مردان و زنان می‌شود و حتی احتمال می‌رود باعث تغییرات زنانه در مردان شود و نقش غدد جنسی در زنان و مردان را تغییر دهد (27). گزارش شده است در دخترهایی که مادرانشان سیگاری بوده‌اند، احتمال خطر سقط جنین خود به خودی در دوران بارداری بیشتر است؛ هر چند اثبات قطعی آن نیاز به تحقیق بیشتری دارد (33). بررسیها نشان می‌دهد که استعمال دخانیات باعث کاهش بازده IVF در زنان کم بارور تحت درمان می‌شود. اگرچه تأثیر زیانبار دخانیات بر باروری در مطالعات زیادی گزارش شده است؛ اما همچنان نتایج ضد و نقیضی گزارش می‌شود (34). عوامل اجتماعی‌ـ اقتصادی شامل تغذیه، عادات، شغل، بهداشت و آموزش است: تغذیه یکی از رایج‌ترین و معمولاً فراموش شده‌ترین عوامل محیطی است که می‌تواند بر بارداری مؤثر باشد. رابطه بین تغذیه خوب و تولیدمثل محرز است. سوء ‌تغذیه ممکن است یکی از دلایل مهم ناباروری در مردان باشد که نادیده گرفته شده است. کمبود ویتامین A، عناصری نظیر روی و سلنیوم (کاهش میزان آنتی اکسیدانها در رژیم غذایی) می‌تواند یکی از دلایل تغذیه‌ای ناباروری در انسان باشد (22). سوء‌تغذیه باعث کاهش سطح گنادوتروپینها و تستوسترون و آتروفی غدد جنسی در مردان بالغ و نوجوانان شده است. بنابراین، به نظر می‌رسد چه در زنان و چه در مردان تأثیر سه‌گانه تنش، رژیم غذایی و فعالیت‌های فیزیکی شدید و طولانی می‌تواند آثار فردی و بیشتر جانبی، بر سیستم تولیدمثل داشته باشد که به ناباروری منجر گردد. این سه عامل آثار خود را از طریق فعال کردن مسیرهای مشابه نورواندوکراینی، شامل فاکتور آزادکننده کورتیکوتروپین (CRF)، بتاـ اندروفین و سیستم تولید کاته کولامین (نورآدرنالین، آدرنالین و دوپامین) می‌گذارند که این سیستمها به نوبه خود، علاوه بر نقش تنظیم رفتار غذا خوردن و مکانیسم‌های اتونومیک دخیل در پاسخ به فعالیت بدنی و متابولیسم، وظایف تولیدمثلی را نیز از طریق بر هم‌کنش با سیستم نورونی LHRH، کنترل می‌کنند (5). به نظر می‌رسد مکمل‌های سلنیم و ویتامین E باعث بهبود تحرک اسپرم و مورفولوژی آن می‌شوند. اهمیت ویتامین C و D بر کیفیت منی و عملکرد تولیدمثلی حیوانات ثابت شده است (31). کاهش عنصر روی باعث بروز اولیگواسپرمی، ناتوانی جنسی و هایپوگنادیسم در موش‌های صحرایی می‌شود. غلظت روی در اندام‌های تناسلی نر و منی انسان، در مقایسه با سایر مایعات و بافت‌های بدن، بسیار بالاست. روی، غالباً توسط پروستات ترشح می‌شود. بنابراین، احتمال دارد میزان عنصر روی در پلاسمای منی بازتاب فعالیت ترشحی پروستات باشد (31). روی، همچنین، در اسپرماتوزوای در حال بلوغ نیز یافت می‌شود و شواهد نشان می‌دهد که روی در پلاسمای منی بر مصرف اکسیژن توسط اسپرماتوزوا، تراکم‌زدایی کروماتین هسته‌ای و فعالیت آکروزین مؤثر است. تصور می‌شود عنصر روی در فرایند شکل گیری کروماتین اسپرم مؤثر است. روی در تبدیل تستوسترون به شکل بیولوژیک فعال آن (5 آلفا – دی هیدروتستوسترون یا DHT)، از طریق تأثیر بر آنزیم 5 آلفاـ ردوکتاز نقش دارد (31). سطوح پایین روی در سرم آثار مخربی بر کیفیت منی دارد. کاهش روی خطر بروز استنوزوسپرمی را افزایش می‌دهد. سطوح روی بالاتر از حد عادی نیز نامطلوب است. به طوریکه سطوح خیلی کم یا خیلی زیاد روی باعث افزایش ناهنجاری مورفولوژیک در اسپرم می‌شود. سطوح مختلف مس اثر معنی‌داری بر کیفیت اسپرم ندارد اما در برخی موارد بر حرکت پیش رونده آن تأثیر منفی داشته است. با این حال کمبود مس می‌تواند باعث کاهش انزال، کاهش تعداد اسپرم و تحرک و مورفولوژی ضعیف‌تر اسپرم شود. با رفع این کمبود، این مشکلات برطرف می‌شوند. اما سطوح بالای مس نیز تأثیر منفی بر فرایند تولید مثل دارد (35). Mendiola و همکاران گزارش کرده‌اند که مصرف مکرر غذاهای لیپوفیلیک، مانند محصولات گوشتی یا شیر ممکن است بر کیفیت منی انسان آثار منفی به جا گذارد؛ در حالی که برخی میوه‌ها و سبزیها ممکن است کیفیت منی را بهبود بخشند (36). مصرف پایین‌تر برخی مواد آنتی‌اکسیدان، مانند ویتامین‌های A،CوE، کارنیتینها، فولات، روی و سلنیم با ناباروری در مردان مرتبط است و پارامترهای تعداد و تحرک اسپرمها را متأثیر می‌سازد (37). تغییر رژیم غذایی ممکن است متابولیسم هورمونی را تغییر دهد. استفاده از محصولات دامی که در پرورش آنها از هورمون‌های گوناگون استفاده می‌شود و باقیمانده آنها در چربی و شیر یکی از این تغییرات است. افزایش استفاده از داروهای هورمونی و به ویژه استروئیدهای آنابولیک و غیره می‌تواند با بروز اختلالات تولیدمثلی مرتبط باشد. داروهای مورد استفاده در درمان سرطان ممکن است آثار مخربی بر اسپرماتوژنزیس داشته باشند (9). توجه به سن مناسب ازدواج و به ویژه سن مناسب نخستین بارداری یکی از شاخص‌هایی است که می‌تواند تأثیر نامطلوب افزایش سن بر باروری را به حداقل برساند. شواهد نشان می‌دهد، تولید اسپرم طی بلوغ افزایش می‌یابد و در سن 55 سالگی به سطح مشخص و ثابتی می‌رسد و بعد از آن به تدریج کاهش می‌یابد. با افزایش سن، تعداد سلول‌های لیدیگ و سرتولی کاهش می‌یابد که به کاهش ترشح تستوسترون و کیفیت اسپرم منجر می‌شود. از سویی، در زنان نیز افزایش سن با کاهش ذخیره تخمدانی و نیز سایر تغییرات نامطلوب به ویژه تغییرات هورمونی همراه است (38). در سال 1970 بیش از 90% از زنان قبل از 30 سالگی اولین فرزند خود را متولد نموده بودند؛ در حالیکه در سال 1990 بیش از 25% از زنان پس از 30 سالگی به دنبال داشتن فرزند بوده‌اند. متأسفانه شواهد حاکی از کاهش میزان باروری در زنان پس از 30 سالگی است و سرعت این کاهش بعد از 35 سالگی به مراتب بیشتر می‌شود (39). در سال‌های گذشته تصور بر آن بود که با بالا رفتن سن زنان، عملکرد کل سیستم تولید مثلی کاهش می‌یابد. در حالی که امروزه مطالعات حاکی از آن هستند که رحم و لوله‌های تخمدانی تقریباً سالم مانده و علت کاهش در توانایی باروری زنان، کاهش کیفیت و کمیت تخمک‌های موجود در تخمدان است. کاهش در توانایی باروری زنان با افزایش سن و افزایش احتمال سقط‌های خودبخودی تا حد زیادی با اختلالات موجود در تخمکها مرتبط است. افزایش سن باعث کاهش تولید تخمک‌های طبیعی می‌گردد و به عنوان عامل مؤثری باعث افزایش لگاریتمی میزان آنوپلوئیدی شده و منجر به آترزی فولیکولها، توقف چرخه سلولی، آپوپتوز در رویانها قبل از لانه‌گزینی، عدم لانه‌گزینی و حتی سقط‌های خودبخودی می‌گردد. در زنان مسن‌تر، انجام آمنیوسنتز در سه ماهه دوم و بررسی کروموزومی تخمک و رویان حاکی از آنوپلوئید بودن اکثر آنها است (40). یکی دیگر از عواملی که می تواند با بروز ناباروری در افراد مرتبط باشد، وزن نامناسب بدن است. چاقی در مردان با کاهش تعداد اسپرم و کاهش حرکت پیشرونده اسپرم در ارتباط است. بررسیها نشان می‌دهد که چاقی ارتباط معنی‌داری با بروز اختلالات هورمونی دارد که می‌تواند سیستم تولیدمثل را تحت تأثیر قرار دهد. در زنان بسیار چاق یا حتی بسیار لاغر، احتمال بالای بروز اختلالات تولیدمثلی گزارش شده است (38). مطالعات مؤید ارتباط بین افزایش شاخص توده بدن (BMI) و ناباروری در مردان است. بررسی‌های Naguyen و همکاران نشان دهنده همبستگی مثبت بین چاقی در مردان با خطر ناباروری است؛ اما تحقیقات بیشتری نیاز است تا روشن شود که آیا کاهش وزن می‌تواند باعث بهبود باروری در چنین مردانی شود یا خیر (41). از سویی در خصوص آثار BMI بر تولد نوزاد زنده، در سیکل‌های ART و بروز سندروم بیش تحریکی تخمدان (OHS) شواهدی وجود ندارد، از این رو، به نظر می‌رسد به تحقیق بیشتری درباره اثر وزن بدن بر بازده تکنیک‌های کمک باروری (ART) نیاز است (42). بحث طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی (WHO)، سلامت تولیدمثلی از دیدگاهی وسیع‌تر، متأثر از نهاده‌های محیطی چندگانه است که ممکن است باعث ایجاد اختلال در موجود زنده، عملکرد آن یا طبیعت روانی آن شود (5). بررسی اغلب این عوامل به دلیل ماهیت چند نقشی آنها و نیز تنوع عوامل مؤثر بر باروری، پایش و اندازه‌گیری دقیق این عوامل و ارتباط آنها با کاهش باروری را با مشکل مواجه می‌کند و ارایه رابطه مستقیم و شفاف بین این عوامل و پارامترهای ارزیابی باروری را دشوار می سازد. از این جهت، تأثیر قطعی برخی عوامل بر باروری هنوز در پرده ابهام است و همچنان جای شک و سئوال در مورد بسیاری از این عوامل و ارتباط آنها با کاهش باروری در انسان باقی است و تحقیقات بیشتری را می‌طلبد. از سوی دیگر، «چگونگی ارزیابی اختلالات تولید مثلی» یکی از جنبه‌های پیچیده مسأله است و بی‌شک بر سردرگمی موجود، می‌افزاید. (5) اگر کسی بخواهد توان تولیدمثلی زوجی را ارزیابی کند، بدیهی است که باروری موفق، استاندارد طلایی وضعیت تولیدمثلی یک زوج است. سایر پارامترها نظیر کیفیت منی و تخمک‌گذاری اگرچه شاخص مهمی برای اختلال بالقوه محسوب می‌شوند؛ اما معیارهای قابل اعتمادی برای ارزیابی بازده به حساب نمی‌آیند (5). بدیهی است نرخ بارداری یک پارامتر مطلوب برای اثبات اثر یک عامل محیطی معین است. اما اگر کسی بخواهد اثر عاملی را بر مرد یا زنی، تجزیه و تحلیل کند، پارامترهای دقیق و قابل اعتماد کمتری (غیر از آبستنی) برای عددی کردن و مشخص کردن این اثر وجود دارد. از گفته‌‌های فوق این نتیجه حاصل می‌شود که مطالعات کاملاً کنترل شده در جمعیت بزرگ می‌تواند داده‌های قابل اعتمادی در خصوص تأثیر عوامل محیطی بر بروز ناباروری فراهم کند. هرچند این مطالعات نیز خالی از اشکال نخواهند بود؛ چرا که میزان برخورد، طول تماس و شرایط قبل و حین تماس ممکن است به وضوح بر میزان آسیب وارده به توان تولید‌مثلی یک زوج مؤثر باشد. در بیشتر موارد، تحلیل تأثیر یک عامل محیطی یا ماده سمی بر عملکرد تولیدمثلی نیازمند به‌کارگیری شاخص‌های مختلف، افزون بر آبستنی است (5). متأسفانه، اطلاعات قابل اعتماد کمی از گذشته راجع به بررسی دقیق آثار مخرب عوامل محیطی بر تولیدمثل انسان در دست است و این موضوع تنها در سال‌های اخیر مورد توجه بیشتری قرار گرفته است(7). نتیجه گیری اگرچه در مورد تأثیر منفی بسیاری از این عوامل بر باروری انسان هنوز مدارک قطعی وجود ندارد و شواهد موجود اغلب حاصل مطالعات حیوانی است؛ اما همچنان احتمال وجود خطر و تهدید سلامت تولید مثلی انسان از سوی این عوامل پا برجاست. از اینرو در کنار انجام تحقیقات دقیق‌تر و گسترده‌تر در این باره، بهتر است تا حد ممکن از تماس و رویارویی با چنین عواملی اجتناب ورزید تا پیامدهای نامطلوب معلوم و نامعلوم آنها بر سلامت انسان به حداقل برسد. 2 Infertility is believed to be part of the various medical problems that has increased up to 50% since 1955 in the world and 10-15% of couples are already suffering from it. Development of industrialization and urbanization in human societies have dramatically changed the human life style and led gradually to the increase of various environmental risk factors. Humans are exposed to polluted air, containing harmful elements such as lead, drinking water which is frequently contaminated by different noxious materials like arsenic, chromium, benzene, agricultural water and soil containing pesticides and chemical fertilizers – which subsequently will produce contaminated crops – use of hormones and drugs in animal husbandries and presence of their residues such as steroidal hormones in meat and dairy products, the ever-growing use of synthetics and preservatives in food industry. Furthermore, poor dietary habits and malnutrition, consumption of diets deficient in antioxidants, zinc, selenium and copper, adverse effects of some pharmaceutical products and chemical agents such as ketoconazole and dioxin, daily exposure to harmful radiations such cosmic, ultraviolet and X rays, electromagnetic waves emitted from telecommunication transmitters and cell-phones, physical and psychological stresses in living and working environments, smoking, stationary life-style, obesity, and the increasing age of marriage all are the factors which can directly and indirectly affect human fertility. Although measuring environmental hazards and studying their effect on fertility reduction is difficult due to their multifactorial and diverse nature, the problem still remains indeterminate and more studies are required to draw a strong conclusion. The purpose of this review was to study the effects of environmental risk factors, especially emerging risk factors, on decreasing human fertility. 211 226 Ali A Sarvari علی سروری Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Mohammad Mehdi MM Naderi محمد مهدی نادری Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Mahnaz M Heidari مهناز حیدری Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Amir Hassan AH Zarnani امیرحسن زرنانی Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR) Nanobiotechnology Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR) Iran Mahmood M Jeddi-Tehrani محمود جدی‌تهرانی Monoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR) Monoclonal Antibody Research Center, Avicenna Research Institute (ACECR) Iran Mohammad Reza MR Sadeghi محمدرضا صادقی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Mohammad Mehdi MM Akhondi محمدمهدی آخوندی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Akhondi@avicenna.ac.ir Environmental factorsFertilityInfertilityMenRisk factorWomen 438.pdf Irvine DS. Epidemiology and aetiology of male infertility. Hum Reprod. 1998;13 Suppl 1:33-44.##Oliva A, Spira A, Multigner L. Contribution of environmental factors to the risk of male infertility. Hum Reprod. 2001;16(8):1768-76.##Gnoth C, Godehardt E, Frank-Herrmann P, Friol K, Tigges J, Freundl G. Definition and prevalence of subfertility and infertility. Hum Reprod. 2005;20(5): 1144-7.##Aryanpur M, Heydari Gh, Tarahomi M, Akhondi MA, Zeraati H, Masjedi MR, et al. Prevalence of tobacco smoking among infertile couples in Tehran. J Reprod Infertil. 2009;9(4):20-3.##Negro-Vilar A. Stress and other environmental factors affecting fertility in men and women: overview. Environ Health Perspect. 1993;101 Suppl 2:59-64.##Irvine DS. Declining sperm quality: a review of facts and hypotheses. Baillieres Clin Obstet Gynaecol. 1997;11(4):655-71.##Clementi M, Tiboni GM, Causin R, La Rocca C, Maranghi F, Raffagnato F, et al. Pesticides and fertility: an epidemiological study in Northeast Italy and review of the literature. Reprod Toxicol. 2008; 26(1):13-8.##Ustinkina TI. Environmental factors in disorders in male reproductive Function. Reprod Toxicol. 1993;7 (5):520.##Geneva Foundation for Medical Education and Research [Internet]. Geneva: GFMER; 2003. Training Course in Reproductive Medicine and Reproductive Biology Research – 2001; 2009 Apr 5 [cited 2010 Nov 6]; [about 8 screens]. Available from:http://www.gfmer.ch/Medical_education_En/Publications_participants/Publications_participants_2001.htm##Velez de la Calle JF, Rachou E, le Martelot MT, Ducot B, Multigner L, Thonneau PF. Male infertility risk factors in a French military population. Hum Reprod. 2001;16(3):481-6.##Younglai EV, Holloway AC, Foster WG. Environmental and occupational factors affecting fertility and IVF success. Hum Reprod Update. 2005;11(1): 43-57.##Meirow D, Nugent D. The effects of radiotherapy and chemotherapy on female reproduction. Hum Reprod Update. 2001;7(6):535-43.##Al-Akhras MA, Elbetieha A, Hasan MK, Al-Omari I, Darmani H, Albiss B. Effects of extremely low frequency magnetic field on fertility of adult male and female rats. Bioelectromagnetics. 2001;22(5): 340-4.##Dimitris J, Karabarbounis A, Margaritis LH. Effect of GSM 900-MHz mobile phone radiation on the reproductive capacity of Drosophila Melanogaster. Electromagn Biol Med. 2004;23(1):29-43.##Sommer AM, Grote K, Reinhardt T, Streckert J, Hansen V, Lerchl A. Effects of radiofrequency electromagnetic fields (UMTS) on reproduction and development of mice: a multi-generation study. Radiat Res. 2009;171(1):89-95.##Baharara J, Parivar K, Oryan Sh, Ashraf A. The effects of long-term exposure with simulating cell phone waves on gonads of female Balb/C mouse. J Reprod Infertil. 2004;5(3):217-26.##Figà-Talamanca I. Occupational risk factors and reproductive health of women. Occup Med (Lond). 2006;56(8):521-31.##Olesen IA, Sonne SB, Hoei-Hansen CE, Rajpert DeMeyts E, Skakkebaek NE. Environment, testicular dysgenesis and carcinoma in situ testis. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2007;21(3):462-78.##Meeker JD, Rossano MG, Protas B, Padmanahban V, Diamond MP, Puscheck E, et al. Environmental exposure to metals and male reproductive hormones: circulating testosterone is inversely associ-ated with blood molybdenum. Fertil Steril. 2010;93 (1):130-40.##Veeramachaneni DN. Impact of environmental pollutants on the male: effects on germ cell differentiation. Anim Reprod Sci. 2008;105(1-2):144-57.##Massaad C, Entezami F, Massade L, Benahmed M, Olivennes F, Barouki R, et al. How can chemical compounds alter human fertility? Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2002;100(2):127-37.##Pryce JE, Royal MD, Garnsworthy PC, Mao IL. Fertility in the high-producing dairy cows. Livest Prod Sci. 2004;86(1-3):125-35.##Vidaeff AC, Sever LE. In utero exposure to environmental estrogens and male reproductive health: a systematic review of biological and epidemiologic evidence. Reprod Toxicol. 2005;20(1):5-20.##Latini G, Del Vecchio A, Massaro M, Verrotti A, De Felice C. Phthalate exposure and male infertility. Toxicology. 2006;226(2-3):90-8.##Cyr GD, Gregory M. Effects of octylphenol on male reproductive tissues, epididymal sperm motility, and testicular gene expression. Toxicol Lett 164S. 2006; S1–S324.##Omland AK, Abyholm T, Fedorcsák P, Ertzeid G, Oldereid NB, Bjercke S, et al. Pregnancy outcome after IVF and ICSI in unexplained, endometriosis-associated and tubal factor infertility. Hum Reprod. 2005;20(3):722-7.##Resolve: The National Infertility Association [Internet]. Virginia: The National Infertility Association; 1974. The impact of environmental factors, body weight & exercise on fertility; 2010 [cited 2010 Nov 6]; [about 24 screens]. Available from: http://familybuilding.resolve.org/site/DocServer/EnvironmentalFactors.pdf?docID=261##Kormi Nouri R, Akhondi MA, Behjati Ardekani Z. Psychosocial aspects of infertility from viewpoint of infertility treating physicians. J Reprod Infertil. 2001;2(3):13-26.##Holter H, Anderheim L, Bergh C, Möller A. First IVF treatment--short-term impact on psychological well-being and the marital relationship. Hum Reprod. 2006;21(12):3295-302.##Anderheim L, Holter H, Bergh C, Möller A. Does psychological stress affect the outcome of in vitro fertilization? Hum Reprod. 2005;20(10):2969-75.##Wong WY, Thomas CM, Merkus JM, Zielhuis GA, Steegers-Theunissen RP. Male factor subfertility: possible causes and the impact of nutritional factors. Fertil Steril. 2000;73(3):435-42.##Künzle R, Mueller MD, Hänggi W, Birkhäuser MH, Drescher H, Bersinger NA. Semen quality of male smokers and nonsmokers in infertile couples. Fertil Steril. 2003;79(2):287-91.##Meeker JD, Missmer SA, Cramer DW, Hauser R. Maternal exposure to second-hand tobacco smoke and pregnancy outcome among couples undergoing assisted reproduction. Hum Reprod. 2007;22(2): 337-45.##Augood C, Duckitt K, Templeton AA. Smoking and female infertility: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod. 1998;13(6):1532-9.##Yuyan L, Junqing W, Wei Y, Weijin Z, Ersheng G. Are serum zinc and copper levels related to semen quality? Fertil Steril. 2008;89(4):1008-11.##Mendiola J, Torres-Cantero AM, Moreno-Grau J M, Ten J, Roca M, Moreno-Grau S, Bernabeu R. Food intake and its relationship with semen quality: a case-control study. Fertil Steril. 2009;91(3): 812-8.##Mendiola J, Torres-Cantero AM, Vioque J, Moreno Grau JM, Ten J, Roca M, et al. A low intake of antioxidant nutrients is associated with poor semen quality in patients attending fertility clinics. Fertil Steril. 2010;93(4):1128-33.##Hammoud AO, Wilde N, Gibson M, Parks A, Carrell DT, Meikle AW. Male obesity and alteration in sperm parameters. Fertil Steril. 2008;90 (6):2222-5.##Behjati Ardakani Z, Akhondi MA, Sadeghi MR, Sadri-Ardekani H. The necessity of a comprehendsive study on abortion in Iran. J Reprod Infertil. 2005;6(4):4-6.##Behjati Ardakani Z, Abbasi Shavazi MJ, Shidfar F, Moeini M, Akhondi MM. The effect of ageing on natural and artificial reproduction. 2007;6(4):331-45.##Nguyen RH, Wilcox AJ, Skjaerven R, Baird DD. Men's body mass index and infertility. Hum Reprod. 2007;22(9):2488-93.##Maheshwari A, Stofberg L, Bhattacharya S. Effect of overweight and obesity on assisted reproductive technology--a systematic review. Hum Reprod Update. 2007;13(5):433-44.##

ارزیابی اثر آنتی‌اکسیدانتی عصاره گیاه جينسينگ و ویتامین E بر باروری موش‌های بزرگ آزمایشگاهی نر به دنبال تیمار طولانی مدت با سیکلوفسفامید Effects of Vitamin E and Ginseng Extract on Fertility Changes Induced by Cyclophosphamide in Rats 2 1 زمینه و هدف: سیکلوفسفامید (CP) یک داروی ضد سرطان است که بعد از متابولیسم در کبد به عنوان یک عامل آلکیلاسیون عمل می‌کند. این دارو علیرغم کاربردهای کلینیکی فراوان در درمان سرطان، دارای اثرات سمی بر یاخته‌های بدن به ویژه در ارگان‌های جنسی می‌باشد. یکی از مهمترین عوارض جانبی آن، تغییر عملکرد سیستم تناسلی در جنس نر است که ممکن است منجر به ناباروری گردد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانتی عصاره گیاه جنسینگ و ویتامین E به تنهایی و همراه هم بر سمیت القاء شده توسط داروی سیکلوفسفامید در دستگاه تناسلی موش‌های بزرگ سفید آزمایشگاهی نر می‌باشد. روش بررسی: موش‌های نر بالغ نژاد ویستار با وزن g30±220 به طور تصادفی در هشت گروه هفت تایی تقسیم شدند. حیوانات گروه اول جهت حذف اثر استرس گاواژ به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد كه فقط آب و غذا دریافت کردند. گروه دوم حلال دارو را به صورت گاواژ و گروه سوم mg/kg1/6 سيكلوفسفاميد به صورت تزریق داخل صفاقی دریافت نمودند. گروه چهارم mg/kg500 عصاره جینسینگ و گروه پنجم mg/kg100 ویتامین E به صورت گاواژ دریافت کردند. گروه ششم دوزهای مؤثر جینسینگ و سيكلوفسفاميد و گروه هفتم، دوزهای مؤثر ویتامین E و سيكلوفسفاميد را همزمان و به فاصله 1 ساعت از هم دريافت كردند. گروه هشتم نيز هر دو آنتی اکسیدانت را همزمان با هم و یک ساعت قبل از تزریق سیکلوفسفامید دریافت کردند. تیمار به صورت روزانه و به مدت 50 روز ادامه داشت. یک روز بعد از پایان دوره تیمار، حیوانات کشته شده و بعد از اندازه‌گیری وزن بدن و بیضه‌ها، نمونه‌برداری از بافت‌ها انجام و تعداد موش‌های ماده آبستن شده، تعداد زاده‌ها، میزان باروری در موش‌های نر و برخی از پارامترهای اسپرم بررسی شد. داده‌ها توسط نرم افزار آماریGB STAT و براساس آزمون آماری آنالیز واریانس یکطرفه تحلیل شد. مقادیر 05/0p< و 01/0p< معنی‌دار تلقی شد. نتايج: در گروه‌هایی که در معرض سیکلوفسفامید قرار داشتند تعداد اسپرم، تعداد اسپرم‌های زنده کاهش معنی‌دار و تعداد اسپرم‌های بد شکل و ناهنجار افزایش معنی‌دار نشان دادند (01/0p<). به علاوه میزان باروری در موش‌های نر، تعداد ماده‌های آبستن و تعداد نوزادان متولد شده در این گروه کاهش یافتند. در حالیکه مصرف آنتی اکسیدانتها اختلالات فوق را به‌طور معنی‌دار کاهش داد. نتیجه‌گیری: شیمی درمانی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان را بهبود می‌بخشد. اما علیرغم این موفقیتها، اکثر داروهای ضد سرطان باعث ایجاد آسیب‌های ناخواسته می‌شود. با توجه به عوارض جانبی کمتر این ترکیبات، به نظر می‌رسد که به کارگیری محصولات آنتی اکسیدانتی مانند عصاره برخی از گیاهان و یا ویتامینها عملکرد مناسبی در کاهش سمیت سیکلوفسفامید داشته باشند. 2 Background: Cyclophosphamide (CP) is a mustard alkylating agent used in the treatment of some neoplastic diseases such as leukemia, breast and pulmonary cancers. CP administration induces oxidative stress and has cytotoxic effects on normal cells, especially in the reproductive organs. A major side-effect of CP is the alteration of male reproductive function which may result in oligospermia or azoospermia. The aim of the present study was to evaluate the protective effects of vitamin E and ginseng extract on the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. Methods: Fifty-six adult male Wistar rats (220±30 g) were randomly divided into seven groups of eight. To eliminate the stress induced by gavage, the animals in the first group were considered as the control group and only received water and food. The second group received the placebo for CP via gavage. The third group received CP, 6.1 mg/kg/day, through intraperitoneal administration. The fourth and fifth groups, respectively, received Ginseng, 500 mg/kg/day, and vitamin E 100 mg/kg/day via gavage. The eighth group received both antioxidants by intubation 1 h prior to CP administration for 50 days. The animals were sacrificed one day after the last injection. The testes, body weight, sperm parameters and fertility status of animals were evaluated at the end of the experiments. For the evaluation of fertility index, the male rats were mated with untreated female rats on the 40th day of the treatment period. Results: Cyclophosphamide decreased sperm count, lowered fertility rate and decreased testis weight while it increased the number of dead and abnormal sperms (p < 0.01). In addition, the number of pregnant animals and viable offspring were reduced too; while antioxidant use diminished the adverse effects of CP. Conclusion: The results of the study showed that antioxidative agents vitamin E and Ginseng could diminish the adverse effects of cyclophosphamide in the reproductive system of male rats during cyclophosphamide administration. 227 238 Akram A Hosseini اکرم حسینی Department of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University Department of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University Iran Samad S Zare صمد زارع Department of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University Department of Biology, Faculty of Sciences, Urmia University Iran Firouz F Ghaderi Pakdel فیروز قادری پاکدل Department of Physiology, Faculty of Medicine, Urmia University of Medical Sciences Department of Physiology, Faculty of Medicine, Urmia University of Medical Sciences Iran info@ghaderipakdel.com Abbas A Ahmadi عباس احمدی Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Iran ChemotherapyCyclophosphamideGinsengMale infertilityRatReproductive healthSpermVitamin E 439.pdf Dollery CT. Cyclophosphamide. In: Dollery CT, editors. Therapeutic drugs. Edinburgh: Churchill Livingstone; 1999. p. 349-53.##Anderson D, Bishop JB, Garner RC, Ostrosky Wegman P, Selby PB. Cyclophosphamide: review of its mutagenicity for an assessment of potential germ cell risks. Mutat Res. 1995;330(1-2):115-81.##Haque R, Bin-Hafeez B, Ahmad I, Parvez S, Pandey S, Raisuddin S. Protective effects of Emblica officinalis Gaertn. in cyclophosphamide-treated mice. Hum Exp Toxicol. 2001;20(12):643-50.##Das UB, Mallick M, Debnath JM, Ghosh D. Protective effect of ascorbic acid on cyclophosphamide- induced testicular gametogenic and androgenic disorders in male rats. Asian J Androl. 2002;4(3):201-7.##Ghosh D, Das UB, Ghosh S, Mallick M, Debnath J. Testicular gametogenic and steroidogenic activities in cyclophosphamide treated rat: a correlative study with testicular oxidative stress. Drug Chem Toxicol. 2002;25(3):281-92.##Hemminki K, Kallama S. Reactions of nitrogen mustards with DNA. IARC Sci Publ. 1986;(78):55-70.##Hengstler JG, Fuchs J, Tanner B, Oesch Bartlomowicz B, Hölz C, Oesch F. Analysis of DNA single-strand breaks in human venous blood: a technique which does not require isolation of white blood cells. Environ Mol Mutagen. 1997;29(1):58-62.##Qiu J, Hales BF, Robaire B. Damage to rat spermatozoal DNA after chronic cyclophosphamide exposure. Biol Reprod. 1995;53(6):1465-73.##Arumugam N, Sivakumar V, Thanislass J, Devaraj H. Effects of acrolein on rat liver antioxidant defense system. Indian J Exp Biol. 1997;35(12):1373-4.##Mythili Y, Sudharsan PT, Selvakumar E, Varalakshmi P. Protective effect of DL-alpha-lipoic acid on cyclophosphamide induced oxidative cardiac injury. Chem Biol Interact. 2004;151(1):13-9.##Kern JC, Kehrer JP. Acrolein-induced cell death: a caspase-influenced decision between apoptosis and oncosis/necrosis. Chem Biol Interact. 2002;139(1): 79-95.##Das UB, Mallick M, Debnath JM, Ghosh D. Protective effect of ascorbic acid on cyclophosphamide induced testicular gametogenic and androgenic disorders in male rats. Asian J Androl. 2002; 4(3):201-7.##Ghosh D, Das UB, Misro M. Protective role of alpha-tocopherol-succinate (provitamin-E) in cyclo phosphamide induced testicular gametogenic and steroidogenic disorders: a correlative approach to oxidative stress. Free Radic Res. 2002;36(11): 1209-18.##Ocollura J. Ginseng tonic of life. Vegetarian Times. 1997;235:94.##Hu SY. A contribution to our knowledge of ginseng. Am J Chin Med (Gard City N Y). 1977;5(1): 1-23.##Kumar A. Chemopreventive action of ginseng on DMBA induced skin papillomagenesis in the skin of Swiss albino mice. Proceedings of the 6th International Ginseng Symposium; 1993 Sept 6-9; Seoul Olympic Parktel. Seoul, Korea: Korea Ginseng & Tobacco Research Institute; 1993. P. 66-8.##Cheng LQ, Kim MK, Lee JW, Lee YJ, Yang DC. Conversion of major ginsenoside Rb1 to ginsenoside F2 by Caulobacter leidyia. Biotechnol Lett. 2006;28:1121-27.##Helms S. Cancer prevention and therapeutics: Panax ginseng. Altern Med Rev. 2004;9(3):259-74.##Kitts D, Hu C. Efficacy and safety of ginseng. Public Health Nutr. 2000;3(4A):473-85.##Chang YS, Seo EK, Gyllenhaal C, Block KI. Panax ginseng: a role in cancer therapy? Integr Cancer Ther. 2003;2(1):13-33.##Benishin CG, Lee R, Wang LC, Liu HJ. Effects of ginsenoside Rb1 on central cholinergic metabolism. Pharmacology. 1991;42(4):223-9.##Saito H, Tsuchiya M, Naka S, Takagi K. Effects of Panax Ginseng root on conditioned avoidance response in rats. Jpn J Pharmacol. 1977;27(4):509-16.##Scott GI, Colligan PB, Ren BH, Ren J. Ginsenosides Rb1 and Re decrease cardiac contraction in adult rat ventricular myocytes: role of nitric oxide. Br J Pharmacol. 2001;134(6):1159-65.##Mahady GB, Gyllenhaal C, Fong HHS, Farnsworth NR. Ginsengs: A review of safety and efficacy. Nutr Clin Care. 2000;3(2):90-101.##Vogler BK, Pittler MH, Ernst E. The efficacy of ginseng. A systematic review of randomised clinical trials. Eur J Clin Pharmacol. 1999;55(8):567-75.##Bastianetto S, Zheng WH, Quirion R. The Ginkgo biloba extract (EGb 761) protects and rescues hippocampal cells against nitric oxide-induced toxicity: involvement of its flavonoid constituents and protein kinase C. J Neurochem. 2000;74(6):2268-77.##Shin HR, Kim JY, Yun TK, Morgan G, Vainio H. The cancer-preventive potential of Panax ginseng: a review of human and experimental evidence. Cancer Causes Control. 2000;11(6):565-76.##Gurel A, Coskun O, Armutcu F, Kanter M, Ozen OA. Vitamin E against oxidative damage caused by formaldehyde in frontal cortex and hippocampus: biochemical and histological studies. J Chem Neuroanat. 2005;29(3):173-8.##Nouri M, Ghasemzadeh A, Farzadi L, Shahnazi V, Ghaffari Novin M. Vitamins C, E and lipid peroxidation levels in sperm and seminal plasma of asthenoteratozoospermic and normozoospermic men. Iran J Reprod Med. 2008;6(1):1-5.##Yoganathan T, Eskild W, Hansson V. Investigation of detoxification capacity of rat testicular germ cells and Sertoli cells. Free Radic Biol Med. 1989; 7(4):355-9.##Ricciarelli R, Zingg JM, Azzi A. Vitamin E: protective role of a Janus molecule. FASEB J. 2001;15 (13):2314-25.##Sabik LME, Abd El-Rahman SS. Alpha-tocopherol and ginger are protective on Cyclophosphamide-induced gonadal toxicity in adult male albino rats. Basic Appl Pathol. 2009;2(1):21-9.##Codrington AM, Hales BF, Robaire B. Spermiogenic germ cell phase–specific DNA damage following cyclophosphamide exposure. J Androl. 2004;25(3):354-62.##Codrington AM, Hales BF, Robaire B. Exposure of male rats to cyclophosphamide alters the chromatin structure and basic proteome in spermatozoa. Hum Reprod. 2007;22(5):1431-42.##Rezvanfar M, Sadrkhanlou R, Ahmadi A, Shojaei-Sadee H, Rezvanfar M, Mohammadirad A, et al. Protection of cyclophosphamide-induced toxicity in reproductive tract histology, sperm characteristics, and DNA damage by an herbal source; evidence for role of free-radical toxic stress. Hum Exp Toxicol. 2008;27(12):901-10.##Lear L, Nation RL, Stupans I. Effects of cyclophosphamide and adriamycin on rat hepatic microsomal glucuronidation and lipid peroxidation. Biochem Pharmacol. 1992;44(4):747-53.##Das UB, Mallick M, Debnath JM, Ghosh D. Protective effect of ascorbic acid on cyclophospha-mide induced testicular gametogenic and androgenic disorders in male rats. Asian J Androl. 2002; 4(3):201-7.##Higuchi H, Nakaoka M, Katsuda Y, Kawamura S, Kato T, Matsuo M. Collaborative assessment of optimal administration period and parameters to detect effects on male fertility in the rat: effects of cyclophosphamide on the male reproductive system. J Toxicol Sci. 1995;20(3):239-49.##Robaire B, Hales BF. Mechanisms of action of cyclophosphamide as a male-mediated developmental toxicant. Adv Exp Med Biol. 2003;518: 169-80.##Moore HD, Akhondi MA. In vitro maturation of mammalian spermatozoa. Rev Reprod. 1996;1(1): 54-60.##Debnath D, Mandal TK. Study of quinalphos (an environmental oestrogenic insecticide) formulation (Ekalux 25 E.C.)-induced damage of the testicular tissues and antioxidant defence systems in Sprague Dawley albino rats. J Appl Toxicol. 2000;20(3): 197-204.##Robaire B, Hermo L. Efferent ducts, epididymis, and vas deferens: structure, functions, and their regulation. In: Knobil E, Neill JD, editors. The physiology of reproduction. New York: Raven Press; 1988. p. 999-1080.##de Jager C, Bornman MS, van der Horst G. The effect of p-nonylphenol, an environmental toxicant with oestrogenic properties, on fertility potential in adult male rats. Andrologia. 1999;31(2):99-106.##Agarwal A, Saleh RA. Role of oxidants in male infertility: rationale, significance, and treatment. Urol Clin North Am. 2002;29(4):817-27.##Agarwal A, Allamaneni SS. Role of free radicals in female reproductive diseases and assisted reproduction. Reprod Biomed Online. 2004;9(3):338-47.##Sies H. Strategies of antioxidant defense. Eur J Biochem. 1993;215(2):213-9.##Lewis SE, Boyle PM, McKinney KA, Young IS, Thompson W. Total antioxidant capacity of seminal plasma is different in fertile and infertile men. Fertil Steril. 1995;64(4):868-70.##Huszar G, Sbracia M, Vigue L, Miller DJ, Shur BD. Sperm plasma membrane remodeling during spermiogenetic maturation in men: relationship among plasma membrane beta 1,4-galactosyl-transferase, cytoplasmic creatine phosphokinase, and creatine phosphokinase isoform ratios. Biol Reprod. 1997;56(4):1020-4.##Gomez E, Buckingham DW, Brindle J, Lanzafame F, Irvine DS, Aitken RJ. Development of an image analysis system to monitor the retention of residual cytoplasm by human spermatozoa: correlation with biochemical markers of the cytoplasmic space, oxidative stress, and sperm function. J Androl. 1996;17(3):276-87.##Iwasaki A, Gagnon C. Formation of reactive oxygen species in spermatozoa of infertile patients. Fertil Steril. 1992;57(2):409-16.##Cao L, Leers-Sucheta S, Azhar S. Aging alters the functional expression of enzymatic and non-enzymatic anti-oxidant defense systems in testicular rat Leydig cells. J Steroid Biochem Mol Biol. 2004;88(1):61-7.##Aziz N, Saleh RA, Sharma RK, Lewis-Jones I, Esfandiari N, Thomas AJ Jr, et al. Novel association between sperm reactive oxygen species production, sperm morphological defects, and the sperm deformity index. Fertil Steril. 2004;81(2): 349-54.##Johnson FC. The antioxidant vitamins. CRC Crit Rev Food Sci Nutr. 1979;11(3):217-309.##Verma A, Kanwar KC. Effect of vitamin E on human sperm motility and lipid peroxidation in vitro. Asian J Androl. 1999;1(3):151-4.##Aitken RJ, Clarkson JS. Cellular basis of defective sperm function and its association with the genesis of reactive oxygen species by human spermatozoa. J Reprod Fertil. 1987;81(2):459-69.##Lucesoli F, Fraga CG. Oxidative stress in testes of rats subjected to chronic iron intoxication and alpha-tocopherol supplementation. Toxicology. 1999;132(2-3):179-86.##Gavazza MB, Catalá A. The effect of alpha-tocopherol on lipid peroxidation of microsomes and mitochondria from rat testis. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2006;74(4):247-54.##Senthil kumar J, Banudevi S, Sharmila M, Murugesan P, Srinivasan N, Balasubramanian K, et al. Effects of Vitamin C and E on PCB (Aroclor 1254) induced oxidative stress, androgen binding protein and lactate in rat Sertoli cells. Reprod Toxicol. 2004;19(2):201-8.##Sen Gupta R, Sen Gupta E, Dhakal BK, Thakur AR, Ahnn J. Vitamin C and vitamin E protect the rat testes from cadmium-induced reactive oxygen species. Mol Cells. 2004;17(1):132-9.##Verma RJ, Nair A. Ameliorative effect of vitamin E on aflatoxin-induced lipid peroxidation in the testis of mice. Asian J Androl. 2001;3(3):217-21.##Latchoumycandane C, Mathur PP. Effects of vitamin E on reactive oxygen species-mediated 2,3, 7,8-tetrachlorodi-benzo-p-dioxin toxicity in rat testis. J Appl Toxicol. 2002;22(5):345-51.##Manna I, Jana K, Samanta PK. Intensive swimming exercise-induced oxidative stress and reproductive dysfunction in male wistar rats: protective role of alpha-tocopherol succinate. Can J Appl Physiol. 2004;29(2):172-85.##Jedlinska-Krakowska M, Bomba G, Jakubowski K, Rotkiewicz T, Jana B, Penkowski A. Impact of oxidative stress and supplementation with vitamins E and C on testes morphology in rats. J Reprod Dev. 2006;52(2):203-9.##Zhou DX, Qiu SD, Zhang J, Tian H, Wang HX. The protective effect of vitamin E against oxidative damage caused by formaldehyde in the testes of adult rats. Asian J Androl. 2006;8(5):584-8.##Kim YS, Kang KS, Kim SI. Effects of ginseng components on immunotoxicity of cyclophosphamide. Kor J Ginseng Sci1991;15:13-20.##Kang J, Lee Y, No K, Jung E, Sung J, Kim Y, et al. Ginseng intestinal metabolite-I (GIM-I) reduces doxorubicin toxicity in the mouse testis. Reprod Toxicol. 2002;16(3):291-8.##Kang KS, Kim HY, Pyo JS, Yokozawa T. Increase in the free radical scavenging activity of ginseng by heat-processing. Biol Pharm Bull. 2006;29(4): 750-4.##Liu ZQ, Luo XY, Liu GZ, Chen YP, Wang ZC, Sun YX. In vitro study of the relationship between the structure of ginsenoside and its antioxidative or prooxidative activity in free radical induced hemolysis of human erythrocytes. J Agric Food Chem. 2003;51(9):2555-8.##Naval MV, Gómez-Serranillos MP, Carretero ME, Villar AM. Neuroprotective effect of a ginseng (Panax ginseng) root extract on astrocytes primary culture. J Ethnopharmacol. 2007;112(2):262-70.##Attele AS, Wu JA, Yuan CS. Ginseng pharmacology: multiple constituents and multiple actions. Biochem Pharmacol. 1999;58(11):1685-93.##

اثر تمپول به عنوان یک آنتي اکسيدانت سنتتيك بر رویان های موش سوری در شرايط تنش اكسيداتيو Effects of Tempol on in vitro Development of Mouse Embryos under Oxidative Stress 2 1 زمینه و هدف: استرس اکسیداتیو می تواند از دلایل توقف رشد جنین در خارج از رحم باشد که منجر به از بين رفتن در اثر نکروز یا مرگ برنامه ریزی شده می شود. در بدن مکانیسم های متعددی برای محافظت جنین در برابر ROS وجود دارد؛ ولی در شرایط آزمایشگاهی این سیستم دفاعی وجود ندارد و میزان تولید رادیکال های آزاد نیز بیشتر است. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آنتی اکسیدانتی تمپول به عنوان یک آنتی اکسیدانت سینتتیک قابل نفوذ بر روند رشد رویان های موش سوری در شرایط کشت آزمایشگاهی در دو حالت طبيعي و تنش اکسیداتیو است. روش بررسي: بعد از انجام لقاح آزمایشگاهی زیگوتها در محیط HTF حاویmg/ml BSA 4 در گروه‌های مختلف کشت داده شدند. برای بررسی اثر استرس اکسیداتیو، زیگوتها به مدت یک ساعت در محیط کشت حاوی غلظت های مختلف H2O2 کشت داده و بعد از شستشو به محیط کشت منتقل شدند و برای مطالعه اثر تمپول بر روند رشد جنین در شرایط تنش اکسیداتیو زیگوتها بعد از کشت در محیط کشت حاوی uM10 H2O2، در محیط کشت حاوی غلظت های مختلف تمپول کشت داده شدند و اثر تمپول بر روند رشد جنینها با افزودن غلظت های مختلف آن به محیط کشت بدون تنش اکسیداتیو بررسی شد. داده ها توسط روش آماری مقایسه بین نسبتها و ANOVA مورد آنالیز قرار گرفت (05/0p<). نتايج: نتایج نشان داد که رشد جنینها پس از قرار گرفتن کوتاه مدت در معرض H2O2 به طور کاملا معنی داری در مقایسه با گروه کنترل کاهش یافت که در غلظت های بالا مشخص تر بود. تمپول به میزان کمی آسیب های ناشی از تنش اکسیداتیو را مهار نمود. در شرایط نرمال تمپول باعث بهبود روند رشد جنینی و کیفیت جنینها و سبب افزایش معنی دار درصد جنین های دوسلولی (از 78/91% در گروه کنترل تا 99/96% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول)، درصد بلاستوسیستها (از 80/67% در گروه کنترل تا 33/81% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول) و کاهش معنی دار توقف جنینی (از 19/32% در گروه کنترل به 67/18% در محیط کشت حاوی غلظت µM5/0 تمپول) و افزایش معنی دار میزان تسهیم و بهبود مورفولوژی جنین های کشت داده شده در مقایسه با گروه کنترل گردید. نتیجه‌گیری: رادیکال های آزاد اکسیژن از علل توقف رشد جنین های کشت آزمایشگاهی است. برای مقابله با اثرات سوء ROS در سیستم‌هاي کشت جنین از آنتی اکسیدان های گوناگونی می توان استفاده کرد. عدم نفوذپذیری مناسب این آنتی اکسیدانتها مانع عملکرد مناسب آنها می‌شود. این مطالعه نشان داد افزودن تمپول به عنوان یک آنتی اکسیدانت سینتتیک قابل نفوذ باعث بهبود روند رشد جنین می‌شود. براساس یافته های این مطالعه افزودن آنتی اکسیدانت های قابل نفوذ نظیر تمپول به محیط کشت های جنینی جهت جلوگیری از آسیبها در روند رشد جنین توصیه می شود. 2 Background: Etiologically, oxidative stress can be considered as one of the reasons for defective embryonic development which leads to developmental arrest due to necrosis or apoptosis. Under in vivo conditions, multiple mechanisms act to protect the embryo against reactive oxygen species (ROS), but under in vitro conditions most of these mechanisms are absent leading to higher levels of ROS in the culture medium. The objective of this study was to compare the antioxidant effects of Tempol, 4-hydroxy-2, 2, 6, 6-tetramethylpiperidine-1-oxyl, a permeable synthetic antioxidant, on mouse pre-implantation embryonic development in vitro conditions in the presence or absence of oxidative stress. Methods: Mature oocytes from mouse were retrieved following ovarian stimulation by the administration of Pregnant Mare Serum Gonadotropin (PMSG) and hCG. Upon in vitro fertilization, the zygotes were cultured in different groups in HTF medium containing 4 mg/ml BSA. To study the effects of oxidative stress on embryo development, the zygotes were cultured for an hour in a medium containing different concentrations of H2O2. After washing, the zygotes were transferred to the culture plate. The zygotes were later placed in the media containing different concentrations of Tempol following their culture in 10 µM H2O2 for one hour to study the effects of different concentrations of the substance in the absence of other oxidative stresses. The data were later compared and statistically analyzed. Results: The pre-implantation embryonic development decreased significantly in the case group, compared to the control group after a short exposure to H2O2, – the effect being more noticeable in higher concentrations. Tempol reduced the impairments resulting from the oxidative stress to some extent. Under in vitro conditions and a concentration of 0.5 µM, Tempol improved embryonic development quality, quantitatively and morphologically. Tempol increased the percentage of two-cell embryos from 91.78% in the control group to 96.99% (p < 0.05), blastocysts from 67.80% in the controls to 81.33% (p < 0.05) in the cases, and significantly decreased embryonic arrest from 32.19% in the controls to 18.67% in the cases (p < 0.05). Conclusion: ROS has a major role in embryonic arrest, witnessed in embryo cultures in vitro conditions. The present study showed that supplementation of embryo cultures with Tempol improved the embryonic development. It seems that addition of permeable synthetic antioxidants, such as Tempol, to embryo cultures could protect embryos from oxidative damage and improve embryonic development. 239 250 Abbas A Ahmadi عباس احمدی Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Iran abbasahmadi60@yahoo.com Rajabali R Sadrkhanlou رجبعلی صدرخانلو Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Department of Embryology, Faculty of Veterinary, Urmia University Iran Developmental arrestEmbryonic developmentMouseOxidative stressReactive oxygen speciesSynthetic AntioxidantTempolZygote 440.pdf Gonzalez-Flecha B, Reides C, Cutrin JC, Llesuy SF, Boveris A. Oxidative stress produced by suprahep-atic occlusion and reperfusion. Hepatology. 1993;18 (4):881-9.##Sikka SC. Relative impact of oxidative stress on male reproductive function. Curr Med Chem. 2001;8 (7):851-62.##Sarafian TA, Bredesen DE. Is apoptosis mediated by reactive oxygen species? Free Radic Res. 1994;21 (1):1-8.##Yang HW, Hwang KJ, Kwon HC, Kim HS, Choi KW, Oh KS. Detection of reactive oxygen species (ROS) and apoptosis in human fragmented embryos. Hum Reprod. 1998;13(4):998-1002.##Luvoni GC, Keskintepe L, Brackett BG. Improve-ment in bovine embryo production in vitro by glutathione-containing culture media. Mol Reprod Dev. 1996;43(4):437-43.##Bedaiwy MA, Falcone T, Mohamed MS, Aleem AA, Sharma RK, Worley SE, et al. Differential growth of human embryos in vitro: role of reactive oxygen species. Fertil Steril. 2004;82(3):593-600.##Goto Y, Noda Y, Narimoto K, Umaoka Y, Mori T. Oxidative stress on mouse embryo development in vitro. Free Radic Biol Med. 1992;13(1):47-53.##Goyanes VJ, Ron-Corzo A, Costas E, Maneiro E. Morphometric categorization of the human oocyte and early conceptus. Hum Reprod. 1990;5(5):613-8.##Yoneda A, Suzuki K, Mori T, Ueda J, Watanabe T. Effects of delipidation and oxygen concentration on in vitro development of porcine embryos. J Reprod Dev. 2004;50(3):287-95.##Carbone MC, Tatone C, Delle Monache S, Marci R, Caserta D, Colonna R, et al. Antioxidant enzymatic defences in human follicular fluid: charac-terization and age-dependent changes. Mol Hum Reprod. 2003;9(11):639-43.##Catt JW, Henman M. Toxic effects of oxygen on human embryo development. Hum Reprod. 2000; 15 Suppl 2:199-206.##Wang X, Falcone T, Attaran M, Goldberg JM, Agarwal A, Sharma RK. Vitamin C and vitamin E supplementation reduce oxidative stress-induced embryo toxicity and improve the blastocyst devel-opment rate. Fertil Steril. 2002;78(6):1272-7.##Guérin P, El Mouatassim S, Ménézo Y. Oxidative stress and protection against reactive oxygen spe-cies in the pre-implantation embryo and its sur-roundings. Hum Reprod Update. 2001;7(2):175-89.##Ali AA, Bilodeau JF, Sirard MA. Antioxidant re-quirements for bovine oocytes varies during in vitro maturation, fertilization and development. Theriogenology. 2003;59(3-4):939-49.##Meirelles FV, Caetano AR, Watanabe YF, Ripa-monte P, Carambula SF, Merighe GK, et al. Genome activation and developmental block in bovine embryos. Anim Reprod Sci. 2004;82-83:13-20.##Nagy A, Gestsenstion M, Vintersten K, Behringer R. Manipulating the mouse embryo. 3nd ed. New York: Cold Spring Harbor Laboratory; 2000; p. 565-98.##Cebral E, Carrasco I, Vantman D, Smith R. Preim-plantation embryotoxicity after mouse embryo ex-position to reactive oxygen species. Biocell. 2007; 31(1):51-9.##Tarkowski AK. An Air-Drying Method for Chromosome Preparations from Mouse Eggs. Cytogenetics. 1966;5(6):394-400.##Chaudière J, Ferrari-Iliou R. Intracellular anti-oxidants: from chemical to biochemical mechanisms. Food Chem Toxicol. 1999;37(9-10):949-62.##Szeto HH. Cell-permeable, mitochondrial-targeted, peptide antioxidants. AAPS J. 2006;8(2):E277-83.##Forrest VJ, Kang YH, McClain DE, Robinson DH, Ramakrishnan N. Oxidative stress-induced apoptosis prevented by Trolox. Free Radic Biol Med. 1994;16(6):675-84.##Tada-Oikawa S, Oikawa S, Kawanishi M, Yamada M, Kawanishi S. Generation of hydrogen peroxide precedes loss of mitochondrial membrane potential during DNA alkylation-induced apoptosis. FEBS Lett. 1999;442(1):65-9.##Mitchell JB, Samuni A, Krishna MC, DeGraff WG, Ahn MS, Samuni U, et al. Biologically active metal-independent superoxide dismutase mimics. Biochemistry. 1990;29(11):2802-7.##Garner DL, Thomas CA, Gravance CG, Marshall CE, DeJarnette JM, Allen CH. Seminal plasma addition attenuates the dilution effect in bovine sperm. Theriogenology. 2001;56(1):31-40.##Lindemann CB, Kanous K. The cyclic nidroxide free radical, 4-hidroxy-2,2,6,6,tetramethylpiperidine-1-oxyl (TEMPOL), is effective in prolonging the motility of bull sperm in vitro. Biol Reprod. 1991;44(suppl 1):117.##Donoghue AM, Donoghue DJ. Effects of water- and lipid-soluble antioxidants on turkey sperm viability, membrane integrity, and motility during liquid storage. Poult Sci. 1997;76(10):1440-5.##Mara L, Accardo C, Pilichi S, Dattena M, Chessa F, Chessa B, et al. Benefits of TEMPOL on ram semen motility and in vitro fertility: a preliminary study. Theriogenology. 2005;63(8):2243-53.##Li J, Foote RH, Liu Z, Giles JR. Development of rabbit zygotes into blastocysts in defined protein-free medium and offspring born following culture and embryo transfer. Theriogenology. 1997;47(5): 1103-13.##

اثر میدان‌ الکترومغناطیسی رايانه‌های كيفي بر تعداد و تحرک اسپرم موش صحرایی Effects of Laptop Computers' Electromagnetic Field on Sperm Quality 2 1 زمینه و هدف: رایانه‌های كيفي به عنوان یکی از منابع میدان‌های الکترومغناطیسی شناخته شده‌اند. بسیاری از افراد این رایانه‌ها را در هنگام استفاده روی پاهای خود قرار می‌دهند. تاکنون تنها گزارش‌هایی در مورد اثرات حرارتی استفاده از رایانههای كيفي روی پاها منتشر شده است. در این مطالعه تلاش شد تا با حذف اثرات حرارتی رایانه‌های كيفي، اثر میدان‌های مغناطیسی تولید شده توسط این دستگاهها بر اسپرماتوژنز مورد بررسی قرار گیرد. روش بررسی: بدین منظور 30 موش صحرایی همخون از نژاد ویستار با محدوده وزنی g200 تا 250 به صورت تصادفی به چهار گروه مختلف تقسیم شدند. شدت میدان مغناطیسی در نقاط مختلف رایانه كيفي با استفاده از دستگاه اندازه‌گیری میدان، اندازه‌گیری و روی رايانه كيفي نشانه‌گذاری شد. حداکثر شدت میدان معادل µT15/1 بود. موش‌های گروه‌های آزمون (21 سر موش صحرایی، هر گروه شامل 7 سر موش صحرایی و تحت اثر 3 شدت ميدان متفاوت) به مدت یک هفته هر روز هفت ساعت روی یک صفحه عایق حرارتی در نواحی نشانه‌گذاری شده نگهداری شدند. موش‌های گروه کنترل (شامل 9 سر) در مدت زمان مشابهی روی یک دستگاه رايانه كيفي خاموش قرار گرفتند. بعد از این مدت در تمام حیواناتي كه از طريق قطع نخاع كشته شده بودند، پارامترهایی مانند تعداد اسپرم، قابلیت تحرک و مرفولوژی اسپرمها بررسی شد. برای تجزیه و تحلیل نتایج از بسته نرم افزار آماری SPSS و آزمون‌های t و ناپارامتریMann Whiney و Kruskal Wallisاستفاده گردید. در این تحقیق، اختلاف‌های با 05/0>p به عنوان معنی‌دار در نظر گرفته شدند. نتایج: نتایج نشان داد که قابلیت تحرک اسپرمها با افزایش شدت میدان مغناطیسی، کاهش معنی‌داری پیدا کرده است. فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در گروه تحرک d طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 17%، 31%، 29% و 68% بود. همچنین فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در گروه تحرک c طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 52%، 43%، 51% و 16% بود. پس از ادغام تحرك‌هاي d و c فراوانی نسبی اسپرم‌هایی که در این گروه ادغام شده طبقه‌بندی می‌شدند، در میدان‌های مغناطیسی زمینه (کنترل)، ضعیف، متوسط و زیاد به ترتیب در حدود 69%، 74%، 80% و 84% بود. اگرچه تعداد اسپرم در گروه داراي مواجهه با میدان مغناطیسی شدید به کمترین میزان ممکن رسیده بود؛ اما اين تفاوت معني‌دار نبود. نتيجه‌گیری: در مجموع مطابق نتایج این مطالعه، قابلیت تحرک اسپرمها در موش صحرايي با افزایش شدت میدان مغناطیسی به صورت معنی‌دار آماری کاهش پیدا می‌نماید. از این رو میدان مغناطیسی ناشی از رايانه‌های كيفي می‌تواند از طریق تاثیر بر میزان تحرک اسپرمها، قابلیت‌های تولید مثلی آنها را دچار اختلال نماید. 2 Background: Laptop computers are known sources of electromagnetic field and as the name implies a number of people use these computers frequently on their laps. To date, there seems to be only reports on the thermal effects of these devices on spermatogenesis in a laptop position. This study aimed to investigate the bioeffects of electromagnetic fields induced by laptop computers on rat spermatogenesis after blocking its thermal effects. Methods: Thirty inbred Wistar rats (200–250 g) were randomly divided into a control and three experiment groups. The magnetic field strength of the lap-side of a computer was measured (in an upside down position) at different areas by using a TES 1390 EMF tester and marked it with an appropriate marker. The maximum magnetic field strength was 1.15 µT. Animals in the test groups (21) were kept on the marked area on a thermal shield 7 hours a day for one week. The controls (9) were kept on a switched-off laptop for the same period. Subsequently, the animals were sacrificed and sperm parameters such as count, motility and morphology were analyzed. Non-parametric tests such as Mann Whitney U and Kruskal-Wallis tests were used to compare the results between the experimental groups and the controls. Results: A significant and correlated decrease was seen in sperm motility parallel to the increase in the magnetic field. Sperm motility was divided into four groups (A to D), A exhibiting the highest and D the lowest motility. The relative frequency of group D sperms (immotile sperms) exposed to background, moderate, high and very high magnetic fields were 17%, 31%, 29%, and 68% and the relative frequency of sperm in class C sperms (non-progressive sperms) exposed to background, moderate, high and very high magnetic fields were 52%, 43%, 51% and 16%, respectively. After merging sperms in classes C and D, the relative frequencies of sperms in animals exposed to the background, moderate, high and very high magnetic fields were 69%, 74%, 80% and 84%, respectively. Although, the lowest sperm count was observed in animals exposed to the highest magnetic field but this difference was not significant. Conclusion: There seems that sperm count and motility decrease as the magnetic field strength increases. In this light, magnetic fields induced by laptop computers may decrease sperm count and sperm motility, ultimately affecting male reproductive capabilities. It is advisable to limit the time these devices are used in a laptop position. 251 259 Seyed Mohamad Javad SMJ Mortazavi سید محمد جواد مرتضوی Department of Radiobiology, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Department of Radiobiology, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Iran mmortazavi@sums.ac.ir Alireza A Tavassoli علی رضا توسلی Department of Pathology, Shiraz Blood Transfusion Organization Department of Pathology, Shiraz Blood Transfusion Organization Iran Fahimeh F Ranjbar Radiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Radiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Iran Parichehr P Moammaiee پریچهر معمایی Radiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Radiological Sciences Research Center, School of Paramedical Sciences, Shiraz University of Medical Sciences Iran Electromagnetic fieldLaptop computersMale infertilityRatSpermatogenesis 425.pdf Thonneau P, Bujan L, Multigner L, Mieusset R. Occupational heat exposure and male fertility: a review. Hum Reprod. 1998;13(8):2122-5##Mohr MR, Scott KA, Pariser RM, Hood AF. Laptop computer-induced erythema ab igne: a case report. Cutis. 2007;79(1):59-60.##Levinbook WS, Mallett J, Grant-Kels JM. Laptop computer--associated erythema ab igne. Cutis. 2007; 80(4):319-20.##Paulius K, Napoles P, Maguina P. Thigh burn associated with laptop computer use. J Burn Care Res. 2008;29(5):842-4.##Ostenson CG. Lap burn due to laptop computer. Lancet. 2002;360(9346):1704.##Sheynkin Y, Jung M, Yoo P, Schulsinger D, Komaroff E. Increase in scrotal temperature in laptop computer users. Hum Reprod. 2005;20(2):452-5.##WHO: World Health Organization [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2010. Electromagnetic fields; 2010 [cited 2010 May 28]; [about 1 screen]. Available from: http://www.who.int/pehemf/about/WhatisEMF/en/index3.html##Gilbaugh JH 3rd, Lipshultz LI. Nonsurgical treatment of male infertility. Urol Clin North Am. 1994; 21(3):531-48.##Carlsen E, Giwercman A, Keiding N, Skakkebaek NE. Evidence for decreasing quality of semen during past 50 years. BMJ. 1992;305(6854):609-13.##Olsen GW, Bodner KM, Ramlow JM, Ross CE, Lipshultz LI. Have sperm counts been reduced 50 percent in 50 years? A statistical model revisited. Fertil Steril. 1995;63(4):887-93.##Fisch H, Goluboff ET, Olson JH, Feldshuh J, Broder SJ, Barad DH. Semen analyses in 1,283 men from the United States over a 25-year period: no decline in quality. Fertil Steril. 1996;65(5): 1009-14.##Lerchl A, Nieschlag E. Decreasing sperm counts? A critical (re)view. Exp Clin Endocrinol Diabetes. 1996;104(4):301-7.##Swan SH, Elkin EP, Fenster L. Have sperm densities declined? A reanalysis of global trend data. Environ Health Perspect. 1997;105(11):1228-32.##Jegou B, Auger J, Multinger L, Pineau C, Thonneau P, Spira A, et al. The saga of the sperm count decrease in humans, wild and farm animals. In: Gagnon C, editor. The Male Gamete, from Basic Science to Clinical Applications. USA: Cache River Press; 1999. p.445-54.##Figà-Talamanca I, Dell'Orco V, Pupi A, Dondero F, Gandini L, Lenzi A, et al. Fertility and semen quality of workers exposed to high temperatures in the ceramics industry. Reprod Toxicol. 1992;6(6): 517-23.##Mieusset R, Bujan L. Testicular heating and its possible contributions to male infertility: a review. Int J Androl. 1995;18(4):169-84.##Toppari J, Larsen JC, Christiansen P, Giwercman A, Grandjean P, Guillette LJ Jr, et al. Male reproductive health and environmental xenoestrogens. Environ Health Perspect. 1996;104 Suppl 4:741-803.##Liu YX. Temperature control of spermatogenesis and prospect of male contraception. Front Biosci (Schol Ed). 2010;2:730-55.##Bujan L, Daudin M, Charlet JP, Thonneau P, Mieusset R. Increase in scrotal temperature in car drivers. Hum Reprod. 2000;15(6):1355-7.##Rozati R, Reddy PP, Reddanna P, Mujtaba R. Role of environmental estrogens in the deterioration of male factor fertility. Fertil Steril. 2002;78(6):1187-94.##Mortazavi SM, Ahmadi J, Shariati M. Prevalence of subjective poor health symptoms associated with exposure to electromagnetic fields among university students. Bioelectromagnetics. 2007;28(4): 326-30.##Mortazavi SM, Daiee E, Yazdi A, Khiabani K, Kavousi A, Vazirinejad R, et al. Mercury release from dental amalgam restorations after magnetic resonance imaging and following mobile phone use. Pak J Biol Sci. 2008;11(8):1142-6.##Mortazavi SMJ, Habib A, Ganj-Karimi AH, Samimi-Doost R, Pour-Abedi A, Babaie A. Alterations in TSH and thyroid hormones following mobile phone use. Iran J Med Sci. 2009;34(4):299-300.##Mortazavi SMJ, Nazer M, Sayyadi AR, Karimi H. The effect of microwave radiation emitted by mobile phones on human short term memory. J Rafsanjan Univ Med Sci. 2008;7(4):251-8.##Mortazavi SMJ, Yazdi A, Khiabani K, Kavousi A. The effect of exposure to electromagnetic fields due to magnetic resonance imaging on mercury release from dental amalgam restorations. J Dentistry. 2008;20(1):53-60.##Mortazavi SMJ, Daiee E, Ghasemi M, Balali Mood M. Mercury release from dental amalgam restorations after exposure to microwave radiation emitted from mobile phones. J Birjand Univ Med Sci. 2008;15(2):19-29.##Mortazavi SMJ, Atefi M, Bagheri Sh, Bahaedini N, Besharati A, Eslami J. The ability of GSM mobile phone users in detecting exposure to electromagnetic fields and the bioeffects of these fields on their vital signs. J Kerman Univ Med Sci. 2010;17 (3):257-67.##Bahaedini N, Atefi M, Mortazavi SMJ. Evaluation of the interference of the microwave radiation emitted from GSM mobile phones on the performance. Med Lab J. 2009;2(2):10-7.##Gonzales GF, Nieto J, Rubio J, Gasco M. Effect of black maca (Lepidium meyenii) on one spermatogenic cycle in rats. Andrologia. 2006;38(5):166-72.##Seed J, Chapin RE, Clegg ED, Dostal LA, Foote RH, Hurtt ME, et al. Methods for assessing sperm motility, morphology, and counts in the rat, rabbit, and dog: a consensus report. ILSI Risk Science Institute Expert Working Group on Sperm Evaluation. Reprod Toxicol. 1996;10(3):237-44.##Roychoudhury S, Jedlicka J, Parkanyi V, Rafay J, Ondruska L, Massanyi P, et al. Influence of a 50 hz extra low frequency electromagnetic field on spermatozoa motility and fertilization rates in rabbits. J Environ Sci Health A Tox Hazard Subst Environ Eng. 2009;44(10):1041-7.##Iorio R, Scrimaglio R, Rantucci E, Delle Monache S, Di Gaetano A, Finetti N, et al. A preliminary study of oscillating electromagnetic field effects on human spermatozoon motility. Bioelectromagnetics. 2007;28(1):72-5.##Al-Akhras MA, Darmani H, Elbetieha A. Influence of 50 Hz magnetic field on sex hormones and other fertility parameters of adult male rats. Bioelectromagnetics. 2006;27(2):127-31.##Heredia-Rojas JA, Caballero-Hernandez DE, Rodriguez-de la Fuente AO, Ramos-Alfano G, Rodriguez-Flores LE. Lack of alterations on meiotic chromosomes and morphological characteristics of male germ cells in mice exposed to a 60 Hz and 2.0 mT magnetic field. Bioelectromagnet-ics. 2004;25(1):63-8.##Emedicine [Internet]. USA: WebMD LLC; 1994-2010. Erythema Ab Igne; 2010 Apr 23 [cited 2010]; [about 5 screens]. Available from: http:// emedicine.medscape.com/article/1087535-overview##Ostenson CG. Lap burn due to laptop computer. Lancet. 2002;360(9346):1704.##Thaunat O, Morelon E. Laptop computer-induced thigh burn. Burns. 2010;36(4):586-7.##Li DK, Yan B, Li Z, Gao E, Miao M, Gong D, et al. Exposure to magnetic fields and the risk of poor sperm quality. Reprod Toxicol. 2010;29(1):86-92.##Bernabò N, Tettamanti E, Russo V, Martelli A, Turriani M, Mattoli M, et al. Extremely low frequency electromagnetic field exposure affects fertilization outcome in swine animal model. Theriogenology. 2010;73(9):1293-305.##

بررسی ريزحذف نواحي از کروموزوم Y در مردان با ناباروری مبتلا به الیگواسپرمی شدید یا آزواسپرمی مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) مشهد Evaluating Y Chromosome Microdeletions in Infertile Men with Severe Oligozoospermia or Azoospermia at Imam Reza Hospital In Meshad 2 1 زمينه و هدف: نيمي از علل ناباروري به دليل عوامل مردانه است كه از مهمترين آنها نقايص ژنتيكي است. ريز حذف نواحي از كروموزوم Y در 7% مردان نابارور ديده مي‌شود كه با انتخاب ويژه بيماران بروز آن افزايش مي‌يابد. اهميت اين حذف‌هاي ژني در احتمال انتقال آن به نسل بعد به دنبال استفاده از روش‌هاي كمك باروري است. هدف از اين مطالعه بررسي بروز ريزحذف‌هاي ناحيه AZF در جمعيت خراسان و نيز فاكتورهاي دخيل در بروز آن بود. روش بررسي: اين مطالعه كه توصيفي‌ـ تحليلي از نوع مقطعي مي‌باشد روی مردان نابارور مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) مشهد طی سال‌های 87 – 85 انجام شد. براي 47 مرد نابارور با اليگواسپرمي شديد يا آزواسپرمي غير انسدادي، آزمايش كاريوتايپينگ، بررسي ريزحذف نواحي كروموزوم Y،‌ اندازه‌گيري سطوح هورموني به‌ويژه FSH و بيوپسي بيضه انجام شد. بررسي حذف ژنی با 11 جفت پرايمر مختص نواحيAZF وSRY به روش STS انجام شد. آنالیز داده‌ها به کمک نرم افزار SPSS ويرايش 13 انجام شد. در توصيف داده‌ها از نمودارها و جداول آماري استفاده شد و در تحلیل نيز آزمون 2، دقيق فيشر، من ويتني و غيره بكار رفتند. 05/0p< سطح معني‌داري آزمون در نظر گرفته شد. نتايج: سه مورد از چهار بيمار (5/8%‌) داراي حذف نواحي از كروموزوم Y آزواسپرم بودند. حذف SRY و سندرم كلاين فلتر هر کدام در 2 مورد (3/4%) وجود داشت كه هر 4 بيمار اخير آزواسپرم بودند. حذف چندتايي AZF در 75% بیماران (3 بيمار از 4 نفر) ملاحظه شد. حذف‌های AZFa وAZFb وAZFc در 25% ، 50%‌ و 100% از بيماران ملاحظه گرديد. بيماران از لحاظ سطح FSH خون به دو گروه اختلال هورموني و بدون آن تقسيم شدند، كه حذف AZF در اين دو به ترتيب 6/17% و 3/3% بود (128/0p=). در بيماران آزواسپرم و اليگواسپرم شديد، حذف AZF به ترتيب 1/11 و 5% بود (626/0p=). همچنين تفاوت معني‌داری در حذف AZF در مبتلایان به واريكوسل با سايرين مشاهده نشد. سابقه فاميلي نيز تاثير معني‌داری در بروز حذف نواحي كروموزوم Y نداشت. 3 مورد از 4 مورد حذف AZF كه بيوپسي بيضه انجام شده بود، دچار سندروم سلول‌هاي سرتولي (SCOS) بودند. نتيجه گيري: شيوع حذف نواحي از كروموزوم Y در ناباروري با عامل شديد مردانه بالا است و به‌ويژه از اين نظر كه شانس انتقال اين نقص به فرزند به دنبال استفاده از روش‌هاي كمك باروري وجود دارد، لزوم ارزيابي آن در موارد اليگواسپرمي شديد (million/ml 5<) يا آزواسپرمي غير انسدادي روشن مي‌شود. 2 Background: Male factors account for nearly 50% of infertilities, among which genetic defects constitute some of the major ones. Microdeletion of the long arm of Y chromosome has been seen in about 7% of infertile men. The importance of these microdeletions lies in the possibility of their occurrence in the off-springs in ART and their de novo appearance. Methods: This cross-sectional descriptive-analytical study was performed on 47 individuals with azoospermia or severe oligozoospermia. The cases were recruited when they attended Imam Reza Hospital in Mashad during 2006–2008. Hormone profile, including FSH, was measured and karyotyping, testicular biopsy and Y chromosome microdeletion detection, using 11 pairs of sequence-tagged site (STS method) sets which were specific for AZF and SRY loci, were performed. Results: Three out of four patients with azoospermia had Y chromosome microdeletion (8.5%). Klinefelter's syndrome and deletion of SRY region were each seen in two patients (4.3%). Multiple AZF region deletions were seen in 75% of Y chromosome microdeletions and deletions in AZFa, AZFb and AZFc regions were seen in 25%, 75% and 100% of the cases, respectively. The prevalence of AZF deletion in patients with and without FSH abnormality were 17.6% and 3.3%, respectively, however, the differences were not statistically significant (p = 0.125). In patients with azoospermia and severe oligozoospermia, AZF deletion were 11.1% and 5%, respectively (p = 0.628). In addition, there were no significant differences in AZF deletion between patients suffering from varicocele or other related disease (p = 1.0). Family history had no significant effect on AZF deletion (p = 0.239). Testicular biopsy showed Sertoli-cell-only syndrome in three out of four patients with AZF microdeletions. Conclusion: Male factor infertility is associated with a high incidence of Y chromosome microdeletions and transmission of these defects to the off-springs in ART, aside from their de novo occurrence, seems probable. Therefore, it would be wise to look for microdeletions in cases with severe oligozoospermia or cases with non-obstructive azoospermia. There seems to be a correlation between the prevalence of AZF regional deletions and the degree of spermatogenesis disruption but this finding needs further scientific evidence. 259 268 Maliheh M Keshvari Shirvan ملیحه کشوری شیروان Department of Urology, School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences Department of Urology, School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences Iran Rahim R Taghavi Razavizadeh رحیم تقوی رضوی‌زاده Department of Urology, School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences Department of Urology, School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences Iran Hami H Ashraf حامی اشرف School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences School of Medicine, Mashad University of Medical Sciences Iran AzoospermiaAzoospermic factorMale factor infertilityOligospermiaSevere oligospermiaY chromosome microdeletion 437.pdf Wein AJ, Novick AC, Partin AW, Peters CA. Campbell – Walsh urology. 9th ed. Philadelphia: Saunders; 2007. p. 577-653.##Tu X, Cong X, Yan A, Zeng J, Zhu Z. [Breakpoint localization of Y-chromosome massive deletions in 49 spermatogenesis dysfunction patients]. Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2009;26(6):686-9. Chinese.##Wan L, Cai ZM. [Partial deletions in the AZFc region of the Y chromosome are associated with male infertility]. Zhonghua Nan Ke Xue. 2009;15 (2):165-9. Chinese.##Sadeghi-Nejad H, Oates RD. The Y chromosome and male infertility. Curr Opin Urol. 2008;18(6): 628-32.##Omrani MD, Samadzadae S, Bagheri M, Attar K. Y chromosome microdeletions in idiopathic infertile men from west azarbaijan. Urol J. 2006;3(1):38-43.##Kumtepe Y, Beyazyurek C, Cinar C, Ozbey I, Ozkan S, Cetinkaya K, et al. A genetic survey of 1935 Turkish men with severe male factor infertility. Reprod Biomed Online. 2009;18(4):465-74.##Li HG, Ding XF, Zhao JX, Zuo MD, Xiong CL. [Y chromosome microdeletions of 664 Chinese men with azoospermia or severe oligozoospermia]. Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2008;25(3):252-5. Chinese.##Ristanovic M, Bunjevacki V, Tulic C, Novakovic I, Perovic V, Lukovic LJ, et al. Prevalence of Y chromosome microdeletions in infertile men with severe oligozoospermia in Serbia. Genet Couns. 2007;18(3):337-42.##Mohammed F, Al-Yatama F, Al-Bader M, Tayel SM, Gouda S, Naguib KK. Primary male infertility in Kuwait: a cytogenetic and molecular study of 289 infertile Kuwaiti patients. Andrologia. 2007;39(3): 87-92.##Singh K, Raman R. Male infertility: Y-chromosome deletion and testicular etiology in cases of azoo-/oligospermia. Indian J Exp Biol. 2005;43 (11):1088-92.##Okutman-Emonts O, Pehlivan S, Tavmergen E, Tavmergen-Goker EN, Ozkinay F. Screening of Y chromosome microdeletion which contains AZF regions in 71 Turkish azoospermic men. Genet Couns. 2004;15(2):199-205.##Aknin-Seifer IE, Lejeune H, Touraine RL, Levy R. Y chromosome microdeletion screening in infertile men in France: a survey of French practice based on 88 IVF centres. Hum Reprod. 2004;19(4):788-93.##Machatková M, Krebsová A, Smetanová I, Matĕj-cková M, Vilímová S, Sobek A, et al. [Chromo-some Y microdeletions in Czech men with severe reproductive disorders]. Cas Lek Cesk. 2003;142 (11):670-5. Slovak.##Kerr NJ, Zhang J, Sin FY, Benny P, Sin IL. Frequency of microdeletions in the azoospermia factor region of the Y-chromosome of New Zealand men. N Z Med J. 2000;113(1121):468-70.##Lin YM, Chen CW, Sun HS, Hsu CC, Chen JM, Lin SJ, et al. Y-chromosome microdeletion and its effect on reproductive decisions in taiwanese patients presenting with nonobstructive azoospermia. Urology. 2000;56(6):1041-6.##Ng PP, Tang MH, Lau ET, Ng LK, Ng EH, Tam PC, et al. Chromosomal anomalies and Y-microdeletions among Chinese subfertile men in Hong Kong. Hong Kong Med J. 2009;15(1):31-8.##Lu HY, Cui YX, Shi YC, Xia XY, Shao Y, Yang B, et al. [Observation of spermatogenic cells for infertile patients with Y-chromosomal microdeletion]. Zhonghua Nan Ke Xue. 2008;14(11):998-1002. Chinese.##Chiang HS, Yeh SD, Wu CC, Huang BC, Tsai HJ, Fang CL. Clinical and pathological correlation of the microdeletion of Y chromosome for the 30 patients with azoospermia and severe oligoasthenospermia. Asian J Androl. 2004;6(4): 369-75.##Hopps CV, Mielnik A, Goldstein M, Palermo GD, Rosenwaks Z, Schlegel PN. Detection of sperm in men with Y chromosome microdeletions of the AZFa, AZFb and AZFc regions. Hum Reprod. 2003;18(8):1660-5.##Luetjens CM, Gromoll J, Engelhardt M, Von Eckardstein S, Bergmann M, Nieschlag E, et al. Manifestation of Y-chromosomal deletions in the human testis: a morphometrical and immunohistochemical evaluation. Hum Reprod. 2002;17(9): 2258-66.##Imken L, El Houate B, Chafik A, Nahili H, Boulouiz R, Abidi O, et al. AZF microdeletions and partial deletions of AZFc region on the Y chromosome in Moroccan men. Asian J Androl. 2007;9 (5):674-8.##Wan L, Cai ZM. [Partial deletions in the AZFc region of the Y chromosome are associated with male infertility]. Zhonghua Nan Ke Xue. 2009; 15(2):165-9. Chinese.##Liu SY, Ding XP, Wei X, Wei P, Pan HR. [Detection of Y chromosome microdeletions in AZF region by liquid chip technology]. Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2008;25(1):86-8. Chinese.##Dada R, Kumar R, Shamsi MB, Kumar R, Kucheria K, Sharma RK, et al. Higher frequency of Yq microdeletions in sperm DNA as compared to DNA isolated from blood. Asian J Androl. 2007; 9(5):720-2.##Sakthivel PJ, Swaminathan M. Y chromosome microdeletions in sperm DNA of infertile patients from Tamil Nadu, south India. Indian J Urol. 2008; 24(4):480-5.##Müslümanoglu MH, Turgut M, Cilingir O, Can C, Ozyürek Y, Artan S. Role of the AZFd locus in spermatogenesis. Fertil Steril. 2005;84(2):519-22.##Karaer A, Karaer K, Ozaksit G, Ceylaner S, Percin EF. Y chromosome azoospermia factor region microdeletions and recurrent pregnancy loss. Am J Obstet Gynecol. 2008;199(6):662.e1-5.##Zhu XB, Li Z, Guo AL, Cao XR, Liu Y, Gong DM, et al. [Study on the vertical transmission of Y chromosome microdeletions from father to son]. Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2007;24 (2):203-5. Chinese.##Rodovalho RG, Arruda JT, Moura KK. Tracking microdeletions of the AZF region in a patrilineal line of infertile men. Genet Mol Res. 2008;7(3): 614-22.##Nathanson KL, Kanetsky PA, Hawes R, Vaughn DJ, Letrero R, Tucker K, et al. The Y deletion gr/gr and susceptibility to testicular germ cell tumor. Am J Hum Genet. 2005;77(6):1034-43.##Patsalis PC, Sismani C, Quintana-Murci L, Taleb Bekkouche F, Krausz C, McElreavey K. Effects of transmission of Y chromosome AZFc deletions. Lancet. 2002;360(9341):1222-4.##Moro E, Marin P, Rossi A, Garolla A, Ferlin A. Y chromosome microdeletions in infertile men with varicocele. Mol Cell Endocrinol. 2000;161(1-2): 67-71.##Moro E, Marin P, Rossi A, Garolla A, Ferlin A. Y chromosome microdeletions in infertile men with varicocele. Mol Cell Endocrinol. 2000;161(1-2): 67-71.##Li HG, Ding XF, Wang C, Zhao JX, Zuo MD, Xiong CL. [Detection of Y chromosome microdeletions in semen of patients with azoospermia: study of 241 cases]. Zhonghua Yi Xue Za Zhi. 2008;88(24):1662-5. Chinese.##Li HG, Ding XF, Zhao JX, Zuo MD, Xiong CL. [Y chromosome microdeletions of 664 Chinese men with azoospermia or severe oligozoospermia].##Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2008;25 (3):252-5. Chinese.##Cayan S, Lee D, Black LD, Reijo Pera RA, Turek PJ. Response to varicocelectomy in oligospermic men with and without defined genetic infertility. Urology. 2001;57(3):530-5.##Foresta C, Ferlin A, Moro E, Garolla A, Rossato M, Scandellari C. [Microdeletions of the Y chromosome in cryptorchidism and in idiopathic male infertility]. Ann Ital Med Int. 1999;14(3):151-8. Italian.##Mitra A, Dada R, Kumar R, Gupta NP, Kucheria K, Gupta SK. Y chromosome microdeletions in azoospermic patients with Klinefelter's syndrome. Asian J Androl. 2006;8(1):81-8.##Geoffroy-Siraudin C, Aknin-Seiffer I, Metzler Guillemain C, Ghalamoun-Slaimi R, Bonzi MF, Levy R, et al. Meiotic abnormalities in patients bearing complete AZFc deletion of Y chromosome. Hum Reprod. 2007;22(6):1567-72.##Tateno T, Sasagawa I, Ichiyanagi O, Ashida J, Nakada T, Saito H, et al. Microdeletion of the DAZ (deleted in azoospermia) gene or the YRRM (Y chromosome ribonucleic acid recognition motif) gene does not occur in patients with Klinefelter's syndrome with and without spermatogenesis. Fertil Steril. 1999;71(4):746-9.##Feng C, Wang LQ, Dong MY, Huang HF. Assisted reproductive technology may increase clinical mutation detection in male offspring. Fertil Steril. 2008;90(1):92-6.##Tzschach A, Thamm B, Imthurn B, Weber W, Alexander H, Glander HJ, et al. Absence of Yq microdeletions in infertile men. Arch Androl. 2001;47(3):167-71.##Collodel G, Moretti E, Capitani S, Estenoz M, Manca D, Piomboni P, et al. Ultrastructural sperm study in infertile males with microdeletions of Y chromosome. J Submicrosc Cytol Pathol. 2006;38 (1):45-50.##Hellani A, Al-Hassan S, Al-Duraihim A, Coskun S. Y chromosome microdeletions: are they implicated in teratozoospermia? Hum Reprod. 2005;20 (12):3505-9.##Nap AW, Van Golde RJ, Tuerlings JH, De Sutter P, Pieters MH, Giltay JC, et al. Reproductive decisions of men with microdeletions of the Y chromosome: the role of genetic counselling. Hum Reprod. 1999;14(8):2166-9.##

مقایسه عملکرد جنسی زنان با راکی تانسکی واژینوپلاستی شده با زنان سالم Comparing Sexual Function in Normal Women and Women Having Undergone Vaginoplasty for Rokitansky Syndrome 2 1 زمینه و هدف: آپلازی رحم و فقدان دو سوم فوقانی واژن (سندرم مایر‌ـ راکی تانسکی) به دليل عدم توانایی انجام مقاربت، موجب اضطراب و مشکلات روانی می‌شود و واژینوپلاستی (بازسازی واژن)، باعث توانایی مقاربت و بهبود کیفیت زندگی می‌گردد. این مطالعه به منظور بررسی و مقایسه عملکرد جنسی بیماران فاقد واژن به دلیل سندروم مایر‌ـ راکی تانسکی که تحت عمل واژینوپلاستی بدون گرافت قرار گرفته‌اند، با زنان گروه کنترل سالم، انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه توصیفی تحلیلی که در سال 1387-1383 در درمانگاه بیماری‌های زنان بیمارستان امام خمینی انجام شد، 19 مورد زنانی که سابقه انجام واژینوپلاستی به روش گذاشتن مولد بدون گرافت داشتند با زنان سالم بدون سابقه اختلالات و آنومالی دستگاه تناسلی از نظر عملکرد جنسی مقایسه شدند. جهت بررسی اختلالات جنسی این افراد با استفاده از پرسشنامه عملکرد جنسی خانمها اختلالات جنسی افراد بررسی و در دو گروه مقایسه گردید. اطلاعات با نرم افزار SPSS v.15 آنالیز شد و در آنالیز توصیفی از میانگین، انحراف از معیار و درصد فراوانی و در آنالیز تحلیلی از تست‌های Chi square، T-test، Mann-Whitney استفاده گردید و سطح معنی‌داری كمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتایج: میانگین سنی بیماران11/6±57/29 سال بود. در مقایسه میل جنسی، در افراد با سابقه واژینوپلاستی میانگین نمره کسب شده،5/2±84/22 بود و در گروه شاهد، 94/2±63/24 که میل جنسی در گروه شاهد بیشتر بود (033/0p=). ميانگين نمره برانگیختگی زنانی که سابقه واژینوپلاستی داشتند، 47/2±89/13 و گروه شاهد 41/3 ±27/15 بود که با وجود بیشتر بودن نمره در گروه شاهد این تفاوت معنی‌دار نبود. همچنین در مقایسه لوبریکاسیون، ارگاسم، رضایت جنسی و درد تفاوتی میان دو گروه مشاهده نشد. نتیجه گیری: به نظر می‌رسد روش واژینو پلاستی بدون گرافت، یک روش نسبتاً کم عارضه‌تر و قابل قبول در مقایسه با روش‌های واژینوپلاستی با گرافت می‌باشد. 2 Background: Aplasia of the uterus and upper two-thirds of the vagina due to Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome prevents normal coitus which may lead to anxiety and other psychiatric problems in these women. Vaginal reconstruction improves the patients’ quality of life. This study intends to compare sexual function in normal women and women having undergone vaginoplasty for Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome. Methods: This descriptive and analytical study was carried out in the gynecologic clinic of Imam Khomeini Hospital in 2004 to 2008. Nineteen female patients with Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome and a history of vaginoplasty were compared to 30 women without any anatomical malformations in their genitalia. The female sexual function index (FSFI) was used to evaluate the problem in the two groups. The calculated scores of the two groups were compared and statistically analyzed. Results: The mean age of the patients was 29.57 (SD = 6.11) years. The mean score for sexual desire in individuals with a history of vaginoplasty was 22.84 (SD = 2.5) compared to 24.63 (SD = 2.94) in the healthy women (p = 0.033) and the mean score for sexual arousal in women having undergone vaginoplasty was 13.89 (SD = 2.47) compared to 15.27 (SD = 3.41) in the healthy individuals. Sexual arousal, orgasm and pain were not different between the two groups. Conclusion: Sexual arousal and satisfaction were not different in women having undergone vaginoplasty and women with normal sexual function. It seems that the surgery offers a better quality of life and is acceptable to women with Mayer–Rokitansky–Kuster–Hauser syndrome. 269 274 Tahereh T Eftekhar طاهره افتخار Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Iran Zinat Z Ghanbari زینت قنبری Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Iran Tahere T Foroghifar طاهره فروغی فر Department of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences Department of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences Iran Shahrzad Sh Sheikhhassani شهرزاد شیخ حسنی Department of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences Department of Gynecology and Obstetrics ,Faculty of Medicine, Tehran University of Medical Sciences Iran Fedyeh F Haghollahi فدیه حق‌اللهی Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Vali-e- Asar Reproductive Health Research Center,Tehran Medical Sciences University Iran Female sexual function index (FSFI)LibidoOrgasmQuestionnaireRokitansky syndromeSexual arousalSexual functionVaginoplasty 436.pdf Bean EJ, Mazur T, Robinson AD. Mayer-Roki-tansky-Küster-Hauser syndrome: sexuality, psycho-logical effects, and quality of life. J Pediatr Adolesc Gynecol. 2009;22(6):339-46.##Creatsas G, Deligeoroglou E, Christopoulos P. Cre-ation of a neovagina after Creatsas modification of Williams vaginoplasty for the treatment of 200 patients with Mayer-Rokitansky-Kuster-Hauser syn-drome. Fertil Steril. 2009 Nov 23. [Epub ahead of print]##Gargollo PC, Cannon GM Jr, Diamond DA, Thomas P, Burke V, Laufer MR. Should progressive perineal dilation be considered first line therapy for vaginal agenesis? J Urol. 2009;182(4 Suppl):1882-9.##El Saman AM. Retropubic balloon vaginoplasty for management of Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome. Fertil Steril. 2010;93(6):2016-9.##El Saman AM. Combined retropubic balloon va-ginoplasty and laparoscopic canalization: a novel blend of techniques provides a minimally invasive treatment for cervicovaginal aplasia. Am J Obstet Gynecol. 2009;201(3):333.e1-5.##Khademi A, Alleyassin A, Amini M, Ghaemi M. Evaluation of sexual dysfunction prevalence in infertile couples. J Sex Med. 2008;5(6):1402-10.##Rosen R, Brown C, Heiman J, Leiblum S, Meston C, Shabsigh R, et al. The Female Sexual Function Index (FSFI): a multidimensional self-report instru-ment for the assessment of female sexual function. J Sex Marital Ther. 2000;26(2):191-208.##Elzevier HW, Nieuwkamer BB, Pelger RC, Lyckla-ma à Nijeholt AA. Female sexual function and activ-ity following cystectomy and continent urinary tract diversion for benign indications: a clinical pilot study and review of literature. J Sex Med. 2007;4 (2):406-16.##Hensle TW, Shabsigh A, Shabsigh R, Reiley EA, Meyer-Bahlburg HF. Sexual function following bowel vaginoplasty. J Urol. 2006;175(6):2283-6.##Fotopoulou C, Sehouli J, Gehrmann N, Schoen-born I, Lichtenegger W. Functional and anatomic results of amnion vaginoplasty in young women with Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser syndrome. Fertil Steril. 2010;94(1):317-23.##Bekerecioglu M, Balat O, Tercan M, Karakok M, Ugur MG, Isik D. Adaptation process of the skin graft to vaginal mucosa after McIndoe vaginoplasty. Arch Gynecol Obstet. 2008;277(6):551-4.##

قلمرو اخلاق زيستي The Scope of Bioethics 2 1 اخلاق زيستي شامل بخشي از فعاليت هاي انساني مي شود که به‌طور خاص و مستقيم با کاربرد تکنولوژي در زندگي طبيعي او سر و کار دارد. تکنولوژي هايي از اين سنخ با عنوان «بيوتکنولوژي» يا «فناوري زيستي» متمايز و مشخص مي شوند. بيوتکنولوژي افزون بر آنکه زندگي انسان را از رهگذر تغيير زندگي گياهي و حيواني تغيير داده، آن را به طور مستقيم نيز زير تأثير قرار داده است. به همين دليل، ارزيابي اخلاقي مسائل بيوتکنولوژي از اهميت بسياري برخوردار است؛ زيرا منظر اخلاقي، منظري بنيادين است و در پرتو آن مي توان برخي ديگر از نظرگاه ها را مانند نظرگاه هاي ديني يا حقوقي نيز تبيين يا حتي متعين و مقيد کرد. گسترة اخلاق زيستي حيات انسان را پيش از تولد، در طول زندگي و پس از مرگ در بر مي گيرد و شامل موضوعاتي چون «درمان ناباروري»، «سقط جنين»، «پيوند اعضا»، «شبيه سازي انسان و پژوهش بر او»، «دستکاري هاي ژنتيک در گياهان و حيوانات»، «معيار مرگ» و «مرگ آسان» مي شود. در اين مقاله، قلمرو اخلاق زيستي از طريق معرفي و تحليل مسائل آن، طرح و سنجش ديدگاه هاي رقيب و ارائه راهکارهايي براي نگرش دقيق به مسائل و حل آنها کاويده ميشود. مسائل اخلاق زيستي را بايد به دور از جزم انديشي، به صورت يک کل نگريست و داوري هاي اخلاقي مربوط به آن را در چارچوب نظريه اي قابل دفاع که مباني آن نيز در فرا- اخلاق مستحکم شده است روشن، رسا و با يکديگر سازگار ساخت. 2 Bioethics consists of human conducts that directly and particularly relate to the application of technology in his natural life. Technologies of this kind are distinguished under the title of biotechnology. Biotechnology has indirectly changed the human life through changes made in animal and vegetable lives, while directly affecting his own life too. Therefore, the moral evaluation of biotechnology is very important since the moral perspective is fundamental in light of which other perspectives, such as religious and legal ones, could be interpreted or determined. All aspects of human life – before birth, during his life and after death – fall within the scope of bioethics. These aspects include subject matters such as “infertility treatment”, “abortion”, “organ transplantation”, “human cloning”, “research on human beings”, “vegetable genetic modification”, “animal genetic manipulation”, “concept and criteria of death” and “euthanasia”. In this paper we deal with the scope of bioethics by introducing and analyzing the problems that dominate this field, present and evaluate contending viewpoints in this field, and put forth solutions for a precise approach for the analysis of the problems. Approach to bioethical problems needs to be both free of dogmatism and holistic. Moreover, it is proposed that moral judgements in this field, be presented within a justifiable moral theory whose bases are established at the meta-ethical level, in a clear, sufficient and consistent way. 275 295 Mohammad M Rasekh محمد راسخ Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran rasekh@avicenna.ac.ir Amir Hossein AH Khodaparast امیرحسین خداپرست Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran BioethicsBiotechnologyDeathLifeReproduction 441.pdf Almond B. Applied Ethics. In: Craig E, editor. Routledge encyclopedia of philosophy. London: Routledge; 2005. p. 24-30.##Kochi University Repository [Internet]. Japan: MIT and Hewlett-Packard; 2002-2007. What is applied ethics? The Activities of the Centre for Applied Ethics of University of British Columbia; 1996 Dec 24 [cited 2010 Nov 28]; [about 10 screens]. Available from: https://ir.kochi-u.ac.jp/ dspace/handle/10126/1013##Mitcham C, Nissenbaum H. Technology and Ethics. In: Craig E, editor. Routledge Encyclopedia of Phil-osophy. London: Routledge; 2005. p. 1011.##Shadi H. An introduction to the history of medical ethics. Iran J Lipid Diabetes Disord. 2005;1 suppl 1: p. 91-98.##Bryant J, la Velle LB, Searle J. Introduction to bio-ethics. Chichester: John Wiley & Sons; 2005. 239 p.##Encyclopædia Britannica [Internet]. Chicago: Illinois; 2010. biotechnology; 2010 Nov 13 [cited 2010 Nov 28]; [about 4 screens]. Available from: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/66219/biotechnology##Grodsky JA. Genetics and environmental law: Re-defining public health. Calif Law Rev. 2005;93: 171-270.##Wilmut I, Schnieke AE, McWhir J, Kind AJ, Campbell KH. Viable offspring derived from fetal and adult mammalian cells. Nature. 1997;385(6619): 810-3.##Rasekh M. Biotechnology and human being: Prob-lems and perspectives. Rev Rech Juridique. 2005; 40:16.##Behnammanesh Sh. The consideration of ethical and legal aspects of animal cloning [dissertation]. [Tehran]: Shahid Beheshti University; 2010. 162 p.##Burgess MM, Laberge CM, Knoppers BM. Bio-ethics for clinicians: 14. Ethics and genetics in medicine. CMAJ. 1998;158(10):1309-13.##Sadat Nouri A, Khodayari M. An introduction on nanotechnology. Tehran: Nopardazan; 2005. p. 9.##Rasekh M. Biotechnology and human being: Prob-lems and perspectives. Rev Rech Juridique. 2005; 40:18-20.##Avicenna Research Institute, Law & Bioethics Department. Sex selection. In: Avicenna Research Institute; editor. [Hamneshast]. Tehran: Avicenna Research Institute; 2009. p. 33-64. Persian.##Bryant JA, la Velle LB, Searle J. Introduction to bioethics. Chichester: Wiley; 2005. p. 150-3.##The Official Website of Naraghi Arash [Internet]. California: [publisher unknown]; Virtue of Vege-terianism; 2008 Jan 21 [cited 2010 Nov 28]; [about 5 screens]. Available from: http://arashnaraghi.org/ articles/vegetarianism.htm##Robertson JA. Cancer and fertility: Ethical and legal challenges. JNCI Monographs. 2005;34:104-6.##Jones OD. Sex selection: regulating technology enabling the predetermination of a child's gender. Harv J Law Technol. 1992;6(1):1-62.##Akhondi MA, Behjati Ardakani Z, Arefi S. Natural fertilization and the importance of third party reproduction in infertility treatment. In: Avicenna Research Institute; editor. [Essays on gamete & embryo donation in infertility treatment]. Tehran: SAMT; 2009. p. 9-20. Persian.##Ghaffari M. Advanced techniques in the treatment of infertility. In: Avicenna Research Institute; edi-tor. [Modern human reproductive techniques from the view of jurisprudence & law]. Tehran: SAMT; 2003. p. 7. Persian.##Akhondi MM, Sadeghi MR. Need to use fertility techniques to help in human reproduction. In: Avicenna Research Institute; editor. [Modern human reproductive techniques from the view of jurisprudence & law]. Tehran: SAMT; 2003. p. 18. Persian.##Akhondi MA, Behjati Ardakani Z, Arefi S. Natural fertilization and the importance of third party reproduction in infertility treatment. In: Avicenna Research Institute; editor. [Essays on gamete & embryo donation in infertility treatment]. Tehran: SAMT, 2007. p. 20-39. Persian.##Larijani MB, Zahedi F. [Ethical issues in gamete and embryo donation]. Iran J Ethics Sci Technol. 2007;1 suppl 1:1-19. Persian.##Rasekh M, Khodaparast AH. A right to know one's biological parents. J Reprod Infertil. 2007;8(3): 247-58.##Abdolahzadeh A, Milanifar A, Behjati Z. [Confi-dentiality in infertility treatmant]. Payesh J. 2007;6 (4):355-63. Persian.##Kant I, Gregor MJ. Practical philosophy. Camb-ridge: Cambridge University Press; 1996. p. 80.##Aramesh K. Ethical assessment of monetary rela-tionship in surrogacy. In: Avicenna Research Insti-tute; editor. [Surrogacy]. Tehran: SAMT; 2007. p. 171-84. Persian.##Plato. Republic. Allen RE, translator. New Haven: Yale University Press; 2006. book 4.##Steinbock B. Mother-fetus conflict. In: Kuhse H, Singer P, editors. A companion to bioethics. Oxford: Blackwell; 2001. p. 149-60.##The Center for Bioethics & Human Dignity [Internet]. USA: Trinity International University; 2010. Abortion, Bioethics, and Personhood: A philosophical reflection; [cited 2010 Nov 28]; [about 9 screens]. Available from: http://www. cbhd.org/content/abortion-bioethics-and-personhood- philosophical-reflection##Rasekh M. Battle of life: A brief study of theories on abortion. In: Avicenna Research Institute; editor. [Abortion]. Tehran: SAMT; 2007. p. 185-8. Persian.##Dworkin R. Life's dominion: an argument about abortion, euthanasia, and individual freedom. Lon-don: Harper Collins Publishers; 1993. 273 p.##Rasekh M. Battle of life: A brief study of theories on abortion. In: Avicenna Research Institute; edi-tor. [Abortion]. Tehran: SAMT; 2007. p. 193-9. Persian.##Rasekh M. The problem of abortion: Jurispru-dential or philosophical? Islam Christ Muslim Relat. 2005;16(3):251-64.##Biotechnology Comission; Biotechnology in 21st century. Tehran: Biotechnology Comission; 2001. p. 70-93.##Etchells E, Sharpe G, Walsh P, Williams JR, Singer PA. Bioethics for clinicians: 1. Consent. CMAJ. 1996;155(2):177-80.##Rasekh M. Biotechnology and human being: Prob-lems and perspectives. Rev Rech Juridique. 2005; 40:26-7.##Gold RE. Body parts: property rights and the ownership of human biological materials. Washington DC: Georgetown University Press; 1996. 318 p.##Aka- Babayi I. [Transplantation of organs taken from the dead and brain- dead patients]. Qom: Academy of Islamic Sciences and Culture; 2008. p. 75-82. Persian.##Berg JW, Appelbaum PS. Informed consent. 2nd ed. Oxford: Oxford University Press; 2001. p. 3-13.##Farhadi Y, Mousavi Jarrahi A, Haqiqi Z. [Ethical standards in medical research]. Tehran: National Research Center of Medical Sciences; 2004. p. 41. Persian.##Nickel PJ. Ethical issues in human embryonic stem cell research. In: Monroe KR, Miller RB, Tobis JS, editors. Fundamentals of the stem cell debate. Berkeley: University of California Press; 2008. p. 76.##Wilmut I, Schnieke AE, McWhir J, Kind AJ, Campbell KH. Viable offspring derived from fetal and adult mammalian cells. Nature. 1997;385 (6619):810-3.##Islami SH. [Human cloning in Catholicism and Islam]. Qom: The University of Religions and Denominations; 2007. p. 631. Persian.##National Research Council. Scientific and medical aspects of human reproductive cloning. 1st ed. Washington: National Academies Press; 2002. p. 7.##Islami SH. Human cloning in Catholicism and Islam. Qom: The University of Religions and Denominations; 2007. p. 81-2. Persian.##SFGate [Internet]. [place unknown]: Hearst Com-munications Inc; 2010. Obama policy a lift for stem cell researchers; 2008 Nov 29 [cited 2010 Nov 28]; [about 3 screens]. Available from: http:// articles.sfgate.com/2008-11-29/news/17126866_1_ cell-research-cell-work-cell-studies##Holmes R. Does nature have intrinsic value? In: Pojman P, editor. Environmental ethics. Solasi M, translator. Tehran: Tose`eh; 2005; p. 191-239.##Rollin B. Sentience as The criteria for moral worth. In: Pojman P, editor. Environmental ethics. Solasi M, translator. Tehran: Tose`eh; 2005; p.143-59.##Bryant JA, la Velle LB, Searle J. Introduction to bioethics. Chichester: John Wiley & Sons; 2005. p. 88-102.##Nash R. The rights of nature. Washington: Univer-sity of Washington Press; p. 55-86.##Iranian Ministry of Health and Medical Education; Ethical Code for Animal Research. In: Codes for ethics in research. Tehran: Ministry of Health and Medical Education; 2007.##Pojman L. Environmental ethics. Solasi M, transla-tor. Tehran: Tose`eh; 2005. p. 133-432.##Hay DA. Who should fund and control the direction of human behavior genetics? Review of Nuffield Council on Bioethics 2002 report, genet-ics and human behavior: the ethical context. Genes Brain Behav. 2003;2(6):321-6.##Rasekh M. Biotechnology and human being: Prob-lems and perspectives. Rev Rech Juridique. 2005; 40:46-9.##Arabi J. Brain death, who and which criteria? Shafa. 2003;1(12):22-4.##Cranford RE. Criteria for death. In: Post SG, edi-tor. Encyclopedia of bioethics, Vol. 2. New York: Macmillan Reference. 2004. p. 602-8.##Motamedi Q. [Man and death]. 2nd ed. Tehran: Markaz; 2008. p. 26-7. Persian.##Feldman F. Death. In: Craig E, Floridi L, editors. Routledge encyclopedia of philosophy. New York: Routledge; 1998. p.817-823##Rasekh M, Ayati SMR. The concept of death: A religo-philosophical study. Islam Christ Muslim Relat. 2007;18(3):377-89.##Copleston F. A history of philosophy, Vol. 7. Ashuri D, translator. Tehran: Scientific& Cultural Publications Company; 1996. p. 268-70.##Motamedi Q. [Man and death]. 2nd ed. Tehran: Markaz; 2008. p. 286-90. Persian.##Manastyrski J. After 16 years in coma woman mi-raculously awakens. Indian Country Today (Lakota Times) [Internet]. 2000 Jan 19 [cited 2010 Nov 28]. Available from: http://www.highbeam.com/ doc/1P1-79285975.html##Escape from plant life to Iranian Surgeon [Inter-net]. London: BBC; 2007 Aug 2 [cited 2010 Nov 28]; [about 2 screens]. Available from:http://www. bbc.co.uk/persian/science/story/2007/08/070802_mf_rezai.shtml##Palmer M. Moral problems. Alebouyeh A, transla-tor. Tehran: SAMT; 2009. p. 97-8.##Reachels J. Moral problems. 4th ed. New York: Harper & Row; 1979. p. 497.##Palmer M. Moral problems. Alebouyeh A, transla-tor. Tehran: SAMT; 2009. p. 102.##Fanaei A. Religion in the scale of morality. Tehran: Serat; 2006. 264 p.##

آزادي اراده و سلب توانايي باروري Patient's Autonomy and Infertilization 2 1 تمايل به توليدمثل از غرايز طبيعي هر موجود زنده‌اي است. شوق داشتن فرزند، نزد آدمیان كمال بيشتري يافته است؛ زيرا كه انسان احساس بقاي نسل و تداوم شخصيت بعد از فوت را در اين روش مي‌بيند. با اين حال، ‌در مواردي توانايي طبيعي فرد جهت باروري به طور موقت و يا دائم سلب مي‌شود. قطع نظر از مداخلات غيرمستقيم دولتها در اين زمينه كه در راستاي كنترل جمعيت و از طريق اتخاذ تدابير خاص صورت مي‌پذيرد، در موارد زيادي خود افراد به دلايل پزشكي، رواني، فرهنگي، اقتصادي و يا اجتماعي در مقام تحديد و يا حذف توانايي باروري خويش برمي‌آيند. كاهش و يا نابودي توانايي توليد مثل از روي اراده افراد كه مي‌تواند در قالب تراضي حقوقي و از طريق انعقاد قرارداد با پزشك و يا احياناً در چارچوب شرط ضمن عقد (مثلاً ضمن نكاح يا قرارداد استخدامي) و يا در محدوده يك قرارداد بي نام بين زوجين انجام پذيرد، اين سئوال را به ذهن متبادر مي‌سازد كه آيا انسان براساس مقررات موضوعه و موازين فقهي مختار به اسقاط و يا سلب اين توانايي خدادادي از خويشتن مي‌باشد يا آنكه آزادي در اين زمينه قابل كنترل و نظارت از طريق اعمال قوانين و نظريه‌ها و قواعد حقوقي است؟ بالاخره چگونه مي‌توان ميان ضرورت كنترل جمعيت و آزادي فرد در داشتن فرزند را جمع كرد، به طوريكه اساس آزادي انسان صدمه نبيند؟ آنچه مسلم است اينكه هيچكس نمي‌تواند مطابق مقررات قانوني آزادي خود را به طور كلي جهت برخورداري از توان باروري سلب نمايد؛ ولي امكان سلب اين توانايي طبيعي به طور جزئي ممكن است. با اين حال روشن ساختن و تمايز مفهوم سلب ارادي توانايي باروري به طور كلي و جزئي از يكديگر با ملاك قرار دادن سن و مدت زمان سلب توانايي فوق ضرورت دارد. البته تعيين مرز اين مفهوم هميشه به آساني ممكن نمي‌باشد. 2 Reproduction is a natural inclination in human beings. Having a child has become more important for human beings, as they see their eternity and survival in child bearing. However, one may temporarily or permanently remove his natural ability to reproduce. Despite the indirect intervention of governments to enforce family planning policies through taking specific measures, there are many cases in which individuals wish to make themselves infertile due to medical, psychological, cultural, economic or social reasons. Voluntarily reducing or removing fertility potential may be done through various methods. It could be done through a mutually legal consent in a contract with a physician or an unnamed contract between couples or stated as in implied conditions included in marriage or employment contracts. A number of questions may be raised in this regard: Can human beings make themselves infertile and destroy this divine ability, or could this right be regulated? Or how can we integrate autonomy in reproduction and family planning policies? In fact, no one is legally allowed to completely remove one’s freedom to reproduction. However, a partial / a conditional permission for removal is legally possible. After all, it is necessary to clarify and distinguish between general and partial willful removal of one’s reproduction capability, according to the criteria of age and duration of removal. Finally, the aforesaid clarification and distinctions are not always an easy task to make. 295 304 Gholamali Gh Seifi غلامعلی سیفی Faculty Of Law, Shahid Beheshti Universiti Faculty Of Law, Shahid Beheshti Universiti Iran A_ seifi@sbu.ac.ir AutonomyCompleteFamily planningFertilityNatural rightsPartialPopulation growth controlRemoval 442.pdf Safaee SH, QasemZadeh SM. [Civil Law, Persons and incapables]. 14th ed. Tehran: SAMT; 2008. p. 38. Persian.##Naraaqi A. [Awaed ol Ayyam]. 1st ed. Qom: Basi-irati; 1996. p. 48. Arabic.##Qaravi e Esfahaani MH. [Commentary on Almaka-sib]. 1st ed. Vol 2. Qom: Majma' ol zakhaer al islamieh; 1928. p. 149. Arabic.##Naeeni MH. [Moniyatottaleb]. 1st ed. Vol 2. Qom: Nashr Islami Inst; 1997. p. 105. Arabic.##Malaurie PH, Aynes L. [Civil Law, The persons and incapables]. 3rd ed. Paris: Defrenois; 2007. p. 115-42. French.##Mazeaud HL. [Lessons for Civil Law]. 6th ed. Vol. 1. Paris: Montchrestien; 1981. p. 624-712. French.##Ja'fari Langroudi MJ. [Full version of legal terminology]. 1st ed. Tehran: Ganje Danesh; 2009. p. 583. Persian.##Saneei Y. [Answers to judicial questions in civil law]. 1st ed. Vol. 2. Tehran: Mizan; 2006. p. 509-10. Persian.##Jafari Tabar H, editor. [Bar Manhadj adl]. 1st ed. [Citizenship and Citizen binding]. Tehran: Tehran University; 2009. p. 527. Persian.##Ruhani M, Noghani F. [Medical sentences]. 1st ed. Tehran: Teymoorzadeh; 1997. p. 93-101. Persian.##Tohidi MA. [Mesbah ol Feqaheh (Statement on Khaarij lessons of Ayatollah Khoyi)]. 1st ed. Vol. 7. Qom: Darolhadi; 1990. p. 305. Arabic.##Karimi A. [A new approach to the clause against the basic content of contract]. In: Jafari Tabar H, editor. [Bar Manhadj adl]. Tehran: Tehran Univer-sity; 2009. p. 343-52. Persian.##

بررسی مقایسه‌ای حقوق رحم جانشین در ایران با قانون خاص جانشینی حامل در ایالت ایلینوی آمریکا Comparing the Iranian Surrogacy Law and the Gestational Surrogacy Act of Illinois 2 1 زمینه و هدف: رحم جايگزين یا رحم جانشین یکی از تحولات علمی دهه‌های اخیر در حيطه درمان ناباروری می‌باشد و تاکنون اثر و پیامدهای عمیقی در مذهب، حقوق، اخلاق و جامعه به دنبال داشته است. در این میان، وضع قواعد و قوانین خاص حقوقی می‌تواند بسیاری از چالشها، مشکلات و انحرافات برآمده از عملکرد سلیقه‌ای افراد در این قبیل موضوعات را مرتفع سازد. لذا در این مطالعه سعی شده است، با توجه به تفاوت در منابع حقوقی کشورها، راهکارهایی را که قانونگذار ایرانی هنگام وضع قانون خاص این موضوع باید مدنظر قرار بدهد، پیشنهاد گردد. روش بررسی: در این مقاله سعی شده است تا ضمن آشنایی با تنها قانون خاص موجود در موضوع جانشینی و چند منبع حقوقی دیگر، مقایسه‌ای اجمالی با حقوق مادر جانشین در ایران صورت گیرد. نتایج: قانون خاص جانشینی در برخی از کشورها چون هند و استرالیا، تنها در حد پیش نویس اوّلیه است و تاکنون تنها ایالت ایلینوی آمریکا به تصویب قانون خاص مبادرت کرده است. مقایسة این قوانین و مقررات محدود، تفاوت‌های ساختاری اندک و شباهت‌های بیشماری را بین آنها آشکار می‌کند. اگرچه این مسئلة نوظهور در ایران نیز هنوز مطابق قانون خاصی نیست؛ ولی در حال حاضر، انجام آن با توجه به جواز شرعی گروهی از فقها و با استعانت از قواعد عمومی حقوق، امکان‌پذیر است. نتیجه‌گیری: به جز مسائل شرعی، عمدة مفاد قوانین و مقررات موجود، پایة عقلانی دارند و براساس نیاز شکل گرفته‌اند. لذا می‌توان در تدوین قانون خاص جامع و مانع ایرانی نیز، از آنها استفاده کرد. 2 Background: Gestational surrogacy is a recent revolutionary subject in assisted repro-ductive technology (ART) with profound effects on religious, legal, ethical and societal matters. Since enacting the law in this matter could efficiently handle challenges and prevent subjective inclinations, the authors of this study wished to suggest the adoption of a particular Iranian law on the subject, regarding the different legal systems worldwide. Methods: In this article, effort has been made to conduct a comparison between the Gestational Surrogacy Law of Illinois, USA and some other similar resources with those of Iranian laws and regulations. Results: Surrogacy laws in some countries like India and Australia have been drafted but only in the Illinois, USA it has been signed into law. Drawing a crude comparison between the limited existing laws and regulations on surrogacy reveals small structural differences but a bulk of similarities among them. Despite its novelty and regardless of any specific law, surrogacy practices have been made possible in Iran due to the utilization of common rules and observation of Fatwa issued by clerics in this regard. Conclusion: Aside from religious rules, surrogacy laws meet a rational basis and they have been evolved to address societal needs and seem justifiable enough to be applicable for a general Iranian law preparation. 305 314 Omid O Asemani امید آسمانی Department of Medical Ethics and Philosophy of Health, School of Medicine, Shiraz University of Medical Sciences Department of Medical Ethics and Philosophy of Health, School of Medicine, Shiraz University of Medical Sciences Iran Asemanio@sums.ac.ir Mohammad M Emami محمد امامی School of Law and Political Sciences, Shiraz University School of Law and Political Sciences, Shiraz University Iran Full surrogacyGestational surrogacyLegitimacy of surrogacySurrogacy actSurrogacy contract 423.pdf Nayebzadeh A. [law investigation of new artificial reproductive technologies, surrogacy, gamete and embryo donation]. 1st ed. Tehran: Majd; 2001. p. 79. Persian.##Brinsden PR. Gestational surrogacy. Hum Reprod Update. 2003;9(5):483-91.##Guide to Surrogacy World [Internet]. c2009-2010. Surrogacy; 2009-2010 [cited 2010 Feb 10]; [about 4 screens]. Available from: http://www.surrogacy911. com/surrogacy.##Victorian Law Reform Commission. Assisted Repro-ductive Technology & Adoption: Final report. 1st ed. Melbourne: Victorian Law Reform Commission; 2007. Chapter 16, Surrogacy; p. 159-68.##COTS: Childlessness Overcome Through Surrogacy [Internet]. UK: COTS; 2007. Surrogacy Arrange-ments Act 1985 (Chapter 49); 1985 Jul 16 [cited 2010 Feb 27]; [about 5 screens]. Available from: http:// www.surrogacy.org.uk/pdf/Sur-act.pdf##CSG: The Council of State Governments [Internet]. Illinois: CSG; c2010. Gestational Surrogacy; 2006 [cited 2010 Feb 11]; [about 7 screens]. Available from: http://www.csg.org/knowledgecenter/docs/ssl/ Surrogacy.pdf##Karcher HL. Germany bans surrogacy. BMJ. 1990; 301(6760):1063.##Cohen J, Jones H. [Assisted reproduction. Rules and laws. International comparisons]. Contracept Fertil Sex. 1999;27(4):I-VII. French.##Schenker JG. Assisted reproduction practice in Eur-ope: legal and ethical aspects. Hum Reprod Update. 1997;3(2):173-84.##Golombok S, Murray C, Jadva V, MacCallum F, Lycett E. Families created through surrogacy arrangements: parent-child relationships in the 1st year of life. Dev Psychol. 2004;40(3):400-11.##Alizadeh M. [The nature of using surrogacy contracts]. Spec J Theol Law. 2007;23:149-68. Persian.##Alizadeh M. [Jurisprudential and legal states of surrogacy]. Spec J Theol Law. 2006;19:177-96. Persian.##Akhondi MM, Behjati Ardekani Z. [Surrogacy and the necessity for its application in infertility treatment]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):7-13. Persian.##Naseri Moghadam H. [Jurisprudential laws of relationship regarding infants born via surrogacy]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):14-29. Persian.##Qasemzadeh SM. [Surrogacy contracts in the Iranian law]. J Reprod Infertil. 2008;9(2):182-94. Persian.##Garmaroudi S. [Gestational surrogacy in Iran]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):50-64. Persian.##Katoozian N. [The civil law, family law]. 3rd ed. Tehran: Publication Stock Company with Bahman-Borna Collaboration; 1992. p. 6. Persian.##Rahimi H. [Civil responsibility in surrogacy]. J Reprod Infertil. 2008;9(2):165-81. Persian.##Milanifar AR, Akhondi MM, Behjati Ardekani Z, Abdolahzadeh A. [Issuing birth certificates and ID cards for newborns following a surrogate birth and the legal and ethical responsibilities of the medical team]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):82-8. Persian.##Justice AR. Need for legislation to regulate assisted reproductive technology clinics as well as right obligation of parties to a surrogacy. India: Union Minister of Law and Justice, Ministry of Law and Justice; 2009 Aug. 27 p. Report No.: 228.##Seifi G. [Third party rights in surrogate mother contracts]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):65-81. Persian.##Singer PA. Bioethics at the bedside: a clinician’s guide. 1st ed. Ottawa: Canadian Medical Association; 1999. p. 1-38.##Fazli Khalaf Z, Shafiabadi A, Tarahhomi M. [Psychological aspects of surrogate motherhood]. J Reprod Infertil. 2008;9(1):43-9. Persian.##Pashmi M, Ahmadi SA, Tabatabaie SMS. [The need for counseling surrogate mothers before practicing surrogacy]. J Reprod Infertil. 2009;9(4):361-72. Persian.##Behjati Ardekani Z, Akhondi MM, Yaghmaie F, Milanifar AR. [Consultations and health assessments in surrogacy]. J Reprod Infertil. 2008;9(2): 107-14. Persian.##Yousefi H, Ghahari S. [Perspectives and challenges of surrogacy in Iran]. J Reprod Infertil. 2008;9(2): 137-43. Persian.##Alivi NM. [Custody in Islamic Religion and Law, Epistle Magister]. 1st ed. Amman: Al Dar Al Ealmie Al Doulatie va Dar Al Saghafate Lel-Nashre va Touziae; 2000. p. 80-97. Arabic.##Najafi MH, editor. [Pederasty, Lesbianism, and Panderism]. Beirut: Dar Al Ehyaa Al Torase Al Arabie; 1991. 374 p. (Al Ghoochani M, editor. Javaher Al Kalam; vol. 41). Arabic.##Jurisprudence and law group. [Expressed fatwa at new reproductive technologies from jurisprudence and law perspectives (collection of papers)]. 2nd ed. Tehran: Avicenna Research Institute and SAMT; 2001. p. 392- 424. Persian.##Aramesh K. [Ethical assessment of monetary relationship in surrogacy]. J Reprod Infertil. 2008;9(1): 36-42. Persian.##

ارزیابی سلامت رواني افراد نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا Mental Health Status of Patients Attending Avicenna Infertility Clinic 2 1 زمينه و هدف: ناباروري تجربه عاطفي‌ـ احساسي دردناكي است كه واكنش زوج در برابر اين احساس به شكل اضطراب، افسردگي،‌ علائم جسماني و كاهش عملكرد بروز مي‌كند. هدف از اين تحقيق غربالگري زوج‌هاي نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا از حيث سلامت رواني است كه با استفاده از پرسشنامه سلامت رواني (GHQ- 28) بود. روش بررسي: اين مطالعه در قالب يك مطالعه مقطعي و توصيفي روي 400 زوج نابارور مراجعه كننده به مركز درمان ناباروري ابن‌سينا صورت گرفت. براي انتخاب افراد شركت كننده از روش نمونه‌گيري مبتني بر هدف استفاده شد. تكميل پرسشنامه GHQ-28 توسط خود افراد و به صورت مجزا براي هر يك از زوجين انجام گرديد. برای آنالیز از نرم افزار SPSS 11.5 و از تست مجذور کای استفاده گردید. سطح معنی‌داری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد. نتايج: 400 زوج نابارور با سن 21 تا 63 سال و ميانگين سنی (6±34) در مطالعه شركت كردند. علت ناباروري مراجعين در 9/21% زنانه،‌ 5/65% مردانه، 1/7% با منشأ هر دو جنس و در 4/5% نامشخص بود. براساس نقطه برش باليني 24، غربالگري مراجعين با استفاده از پرسشنامه سلامت عمومي GHQ-28 نشان داد كه در مجموع 4% مراجعين و به تفكيك جنسيت 3/2% مردان و 8/5% زنان نمره غیرطبیعی را كسب نمودند كه بيش از همه در مقياس عملكرد اجتماعي (5/43%) و پس از آن به ترتيب در مقياس علائم اضطراب (9/10%)، مقياس علایم جسماني (6/9%) و در مقياس افسردگي (3/3%) زوجها نمره غیر طبیعی را نشان دادند. تست غربالگری 28 GHQ نشان داد که در زوجین نابارور مراجعه کننده، سلامت روانی زنان نسبت به مردان اختلال بيشتری را نشان می‌دهد (05/0>p). نتيجه‌گيري: 4% بيماران نابارور مورد بررسي در اين مطالعه از حيث سلامت رواني در معرض خطر بوده و پرداختن به جنبه‌هاي رواني درمان اين بيماران در كنار سایر اقدامات پزشكي ضروري و اجتناب‌ناپذير است. ضروري است كه كليه پرسنل و متخصصين مراكز درمان ناباروري به اين مهم اهتمام داشته و سعي نمايند حمايت‌هاي روانی لازم را از اين گروه به عمل آورند. 2 Background: Infertility bears a painful psychological distress and affected couples’ reaction to it is commonly seen in the form of anxiety, depression, somatization or social dysfunction. The goal of this study was to evaluate the mental health status of the infertile couples referred the Avicenna Infertility Clinic by the General Health Questionnaire-28 (GHQ-28). Methods: In this qualitative study, 400 couples were randomly selected among couples referred to Avicenna Infertility Clinic for infertility work-up and treatment. After signing an informed consent form, each individual filled a questionnaire on demo-graphic characteristics and one for mental health status assessment, the GHQ- 28. Results: The mean age of the couples (21 to 63 years) was 34  6 years. The prelimin-ary diagnosis of infertility related to gender included 21.9% female, 65.5% male, 7.1% both and 5.4% unexplained causes of infertility. By regarding a cut-off point of 24 for the GHQ-24 questionnaire, 4% of the individuals showed an abnormal score. The abnormal scores were in domains of social dysfunction (43.5%), anxiety (10.9%), somatization (9.5%) and depression (3.3%). Significant statistical difference were seen between male and female participants in total GHQ-28 scores, as well as somatization and depression, (p < 0.05), where the female participants showed worse psychological health states (p < 0.05). Conclusion: About 4% of the infertile patients attending Avicenna Infertility Clinic seem to be at risk of psychological disorders and provision of psychological health care alongside the medical treatment is advisable. 319 325 Zohreh Z Behjati Ardakani Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Mohammad Mehdi MM Akhondi محمدمهدی آخوندی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Kourosh K Kamali Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Zahra Z Fazli Khalaf زهرا فضلی خلف Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Shomeiseh Sh Eskandari شمیسه اسکندری Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Behzad B Ghorbani بهزاد قربانی Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran Ghorbani@avicenna.ac.ir AnxietyDepressionGeneral health questionnaireInfertilitySocial dysfunctionSomatization 424.pdf Sadock BJ, Kaplan HI, Sadock VA. Kaplan & Sadock's synopsis of psychiatry. 9th ed. Philadel-phia: Lippincott Williams & Wilkins; 2003. p. 872.##Oddens BJ, den Tonkelaar I, Nieuwenhuyse H. Psychosocial experiences in women facing fertility problems--a comparative survey. Hum Reprod. 1999;14(1):255-61.##van den Akker OB. Coping, quality of life and psychological symptoms in three groups of sub-fertile women. Patient Educ Couns. 2005;57(2):183-9.##Gibson DM, Mayers JE. Gender and infertility: A relational approach to counseling women. J Couns Dev. 2000;78:400-10.##Akhondi MA, Behjati Ardakani Z, Arefi S, Sadri Ardekani H, Arabi M, Zarnani AH, et al. A close look at natural and in vitro fertilization as well as the need for donated gametes in treatment of infertility. Payesh J. 2007;6(4):307-21.##Noorbala AA, Kazem M, Bagheri Yazdi M. Mental health in Iran. Tehran: [publisher unknown]; 2002. p. 83-9.##Goldberg DP, Hillier VF. A scaled version of the General Health Questionnaire. Psychol Med. 1979;9 (1):139-45.##Goldberg DP. Screening psychiatric disorders. In: Williams p, willkinsonG, editors. The Scape of epidemiological psychiatry. London: Routledge; 1989. p. 83-9.##Hobbs P, Ballinger CB, Greenwood C, Martin B, McClure A. Factor analysis and validation of the General Health Questionnaire in men: a general practice survey. Br J Psychiatry. 1984;144:270-5.##Noorbala AA, Ramezanzadeh F, Abedinia N, bagheri yazdi SA. Psychiatric disorders among infertile and fertile women. Daneshvar. 2008;16 (77):63-70.##Palahang H, Nasrefahani M, Baraheni MN, Shah-mohamadi D. Epiemiology of psychiatry disorders in kashan. Andisheh va Raftar. 1995;2(14):19-27.##Ebrahimi A, Molavi H, Moosavi G, Bornamanesh A, Yaghobi M. Psychometric properties and factor structure of General Health Questionnaire 28 (GHQ-28) in Iranian psychiatric patients. J Res Behav Sci. 2007;5(1):5-12.##Alizadegan S, Ashrafi M, Baghestani AR. Mental health status of women referring to Royan infer-tility treatment center. Fertil Steril. 2005;84 Suppl: 231-2.##Taghavi M. Assessment of the validity and reli-ability of GHQ. J Psychol. 2002;5(4):381-98.##Tait Rg, Hules Gk, Robertson Si. A review of the validity of GHQ in adolescent population. Aust N Z J Psychiatry. 2002;36:550-7.##Lok IH, Lee DT, Cheung LP, Chung WS, Lo WK, Haines CJ. Psychiatric morbidity amongst infertile Chinese women undergoing treatment with assisted reproductive technology and the impact of treat-ment failure. Gynecol Obstet Invest. 2002;53(4): 195-9.##Guerra D, Llobera A, Veiga A, Barri PN. Psychiatric morbidity in couples attending a fertility service. Hum Reprod. 1998;13(6):1733-6.##

Letter to Editor 2 1 سردبیر محترم، مقاله‌ای که با عنوان "نگرش زنان و مردان ساکن شهر شیراز نسبت به درمان از طریق اهدای تخمک" در فصلنامه باروری و ناباروری/ دوره دهم، شماره اول، بهار 1388 صفحات 51-57 به چاپ رسیده است، کاری ارزشمند و ستودنی است؛ اما در راستای هدف ارتقای سطح علمی مقالات داخلی که همه ما به نوعی در اشاعه آن موثریم، خواهشمند است نکات ذیل را در رابطه با این مقاله از ما بپذیرید. برخی از مسائل مبهم مقاله به شرح ذیل است: 1ـ ابزار جمع‌آوری اطلاعات، پرسشنامه (محقق ساخته) عنوان گردیده که نحوه تدوین آن مشخص نیست و با ملاحظه گزینه‌های نگرشی مندرج در مقاله اعتقاد ما بر این است که سئوالات ارتباط کمی با یکدیگر داشته و از این پرسشنامه نمی‌توان به عنوان پرسشنامه معتبر استفاده کرد. در یک پرسشنامه استاندارد ارتباط منطقی بین سئوالات می‌توان دید و تفکر پاسخ دهنده در حول و حوش یک محور و یا محورهای نزدیک به هم جمع می‌گردد. 2ـ به نظر می‌رسد کسانی که مخالف اهداء تخمک بوده‌اند، باورشان در رابطه با اطلاع دادن به فرزند و یا ترجیح فرزند خواندگی و یا تعلق فرزند به پدر و مادرش قابل استفاده نیست؛ زیرا ایشان اصولاً با این روشها مخالف بوده و طبیعتاً پاسخ‌هایشان بر اساس این باور می‌باشد. 3ـ استناد به آیه قران کریم مبنی بر اثبات مادری برای صاحب رحم در این مقاله کار صحیحی به نظر نمی‌رسد؛ چرا که اتصال نوزاد به صاحب رحم و یا صاحب تخمک بین علما و فقها مورد بحث بوده است و بین ایشان اختلافاتی وجود دارد که برای همه آنها دلایلی ارائه گردیده است. بنابراین بدون بحث کامل در مورد این ادله، دادن نظر در مورد مادری برای صاحب رحم از نظر اخلاقی صحیح نیست. از طرف دیگر در بررسی نگرش، معمولاً ادله مذهبی مطرح نمی‌گردد؛ زیرا در حیطه دانش افراد عادی نبوده و غیر از فقها اشخاص دیگر نباید در این گونه موارد نظر دهند. 4ـ در انتهای مقاله به این مطلب اشاره شده است که نگرش افراد نسبت به اهدای تخمک به سطح تحصیلات بستگی دارد؛ ولی مشخص نیست که چه تستها و نتایجی پشتوانه این نتیجه‌گیری است، چون در بحث نتایج هیچ اشاره‌ای به این مطلب وجود ندارد. 2 Dear Editor, The paper entitled “Attitude of Male and Female Subjects towards Oocyte Donation in Shiraz” published in the Journal of Reproduction and Infertility in Spring 10[1 (38)]:51-57 is valuable research but seems to have a few methodological flaws that could have affected the results of the paper: 1. The questionnaire used in the paper has been described to be “Researcher-devised” and does not seem to be a standard one and nothing has been mentioned about how it has been designed or what the validation procedure has been. More-over, the questions seem not to be cohesively related resulting in a smaller internal validity. 2. Apparently, we cannot rely on the judgment and attitude of a group of people who have not accepted the donation itself and deliberated on “anonymity between donor and the resulting child”, “preferring adoption to donation” and“ children belong to the parents”. When people do not agree with something, they cannot express positive ideas about it. 3. Referring to the holy Quran to prove parent-hood seems to be inappropriate because there is disagreement among high-ranking clergies on this subject and all seem to have their own reasons and proofs. Even if a high-ranking religious figure “Marja taghlid” issues a decree or “fatwa”, it is to be obeyed only by his own followers. There-fore, without complete discussion and presentation of all the proofs and ideas, it is not ethically acceptable to use a religious decision which is controversial itself. 4. At the end of the paper, it is mentioned that people’s attitude toward egg donation has positive relationship with their educational level, but no statistical values have been presented. 325 327 Leila L Alizadeh لیلا علیزاده Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR Iran Alizadeh@royaninstitute.org Reza R Omani Samani رضا عمانی سامانی Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR Department of Epidemiology and Reproductive Health, Reproductive Medicine Research Center, Rouyan Institute, ACECR Iran AttitudeEducationFemale infertilityMenopauseOocyte donationPremature ovarian failure 444.pdf ####

Response to the Editor 2 1 سردبیر محترم، سلام علیکم احتراماً در رابطه با انتقاداتی که به وسیله یکی از خوانندگان محترم بر مقاله این جانب و همکاران تحت عنوان "نگرش زنان و مردان ساکن شیراز نسبت به درمان از طریق اهدای تخمک" به دفتر آن فصلنامه ارسال گردیده است، نکات زیر به استحضار می‌رسد: ضمن تشکر و قدردانی از ایشان که مقاله را مطالعه و نظر خود را بیان فرموده‌اند. 1ـ نوع تحقیق توصیفی‌ـ همبستگی می‌باشد و در واقع نگرش سنج است. همه پژوهشها با نوعی محدودیت و خطا روبرو می‌باشند. پژوهش‌های مربوط به سنجش نگرش هم دارای محدودیت‌های خاص خود می‌باشد. ما در مرحله اول سعی نمودیم تا آنچه هست را بدون استنتاج ذهنی خود گزارش دهیم و نتایج عینی از موقعیت بگیریم «تحقیق توصیفی» (نادری و سیف نراقی 1383 چاپ 24). در مرحله دوم به روش همبستگی کار کردیم؛ زیرا با چند دسته اطلاعات مختلف مربوط به یک گروه روبرو بودیم و با توجه به روش تحقیق ابزار آن انتخاب گردید. ابزار مناسب پرسشنامه بوده که روائی آن به خصوص روائی محتوا طی مراحلی که آخرین مرحله آن نظر پنج نفر استاد به عنوان هیات داوران بوده مشخص گردید (روائی محتوا به این پرسش پاسخ می‌دهد که آیا وسیله سنجش ناظر بر محتوای مورد نظر هست یا خیر و یا آنچه را که از سنجش مورد نظر هست می‌سنجد). پرسشنامه این پژوهش از این ویژگی کاملاً برخوردار است. پایایی را با دوباره سنجی انجام دادیم و ضریب همبستگی 91/0 می‌باشد. با توجه به تعداد، استفاده از آزمون اسپیرمن مناسب بوده است. اینکه فرموده‌اند نحوه تدوین مشخص نیست معمولاً در گزارش تحقیق جزئیات آورده نمی‌شود. نظر ایشان را می‌پذیریم که بهتر بود توضیح می‌دادیم؛ اما چون ذکر گردیده روائی محتوا مشخص است که بدون طی مراحل معمول، این روائی حاصل نمی‌شد. 2ـ نظر خواننده محترم تا حدی درست و این گروه به علت نگرش مخالف با اهداء تخمک احتمالاً نظرات بدبینانه‌ای در پاسخ به سایر سئوالات داشته‌اند و تا حدی استنتاجها را دچار اریبی می‌کند، ولی لزوماً تناظر یک به یکی وجود ندارد. 3ـ ما در تایید نتیجه گیری خودمان به یافته‌ها یا در واقع به جواب‌های داده شده استناد نمودیم. استناد به قرآن مجید با ذکر آیه و منبع آمده آن هم در رابطه با ادبیات تحقیق. در نتیجه‌گیری سوگیری نشده اما چون پژوهش در فضای یک کشور مسلمان و شیعه انجام گرفته در قسمت اهمیت مساله به باورهای مذهبی اشاره شده است آن هم با ذکر منبع. 4ـ نظر خواننده محترم را به پاراگراف ما قبل آخر بخش نتایج که مربوط به مقایسه نگرش مردان و زنان و نیز بررسی اثر تحصیلات است، جلب می‌نمائیم. در خاتمه از دقت نظر خواننده محترم و حوصله‌ای که به خرج داده‌اند سپاسگزاریم. به علت اهمیت موضوع، پژوهش‌های بیشتر و دقیقتر در این حوزه و بحث علمی حول آن بایسته است. 2 Dear Editor, With respect to the criticism made by one of the respected readers on our article titled “Attitude of Male and Female Subjects towards Oocyte Donation in Shiraz” submitted to the Journal of Reproduction and Infertility, the following points need to be clarified: 1. The research is descriptive-correlational in type and in fact it measures attitude. Most studies are faced with challenges, errors and limitations, and studies related to attitude are no exception. We have tried, in the first place, to report what existed without subjectively affecting the results and tried our best to objectively report the results from a "descriptive research" (Naderi and Seif-naraghi, 1383). In the second step, we utilized a correlational method because we had different categories of information about each group and the research method was chosen according to the instrument. The research tool was a questionnaire and its content validity was determined by five faculty members before conducting the research. The reliability of the questionnaire was done by test-retest analysis and the correlation coefficient was 0. 91. Furthermore, Spearman test was appropriate regarding the number of sample size. As it has been stated that the method has not been clearly described, I would like to humbly accept the comment that it would have been better to fully describe the method but I would like to add that in-depth details are not always stated. Moreover, indirectly acknowledging the clarity of the content validity by the respected reader is another sign that all the usual steps have been taken to reach this validity. 2. The comment of respected reader is partly true about the negative attitude of this group toward oocyte donation or their pessimistic comments in response to other questions that might have influenced the results of the study but they do not necessarily have one to one correspondence. 3. We solely depended on the findings of the study to reach the conclusions but references made to the holy Quran have been in relation to the research and they have not biased the conclusions of the study. The reason for this reference lied in the fact that the research was done in a Shiite Muslim country. 4. We attract the respected reader’s attention to the last paragraph of the Results section in relation to the comparison of attitude of men and women towards donation and the effect of education in this regard. Finally, we thank the respected reader for carefully making the criticisms about the article. Due to the importance of the subject, more precise research in this field and due scientific debate about it seems necessary. 325 327 Shapour Sh Fereydouni شاپور فریدونی Department of Educational Psychology, College of Humanity, Islamic Azad University Department of Educational Psychology, College of Humanity, Islamic Azad University Iran shapour.fereydouni@gmail.com AttitudeEducationFemale infertilityMenopauseOocyte donationPremature ovarian failure 445.pdf ####

Evaluating the Sixteenth Session of UNESCO's International Bioethics Committee Held in Mexico City in 2009 2 1 مقدمه شانزدهمین اجلاس بین‌المللی کمیته اخلاق زیستی یونسکو در مکزیکو سیتی با حضور نمایندگان بیش از پنجاه کشور و چهره‌های برجسته دانشگاهی از تاریخ 23 الی 25 نوامبر 2009 برابر با 2 الی 5 آذر ماه 1388 آغاز به‌کار کرد. در این اجلاس، متخصصان حوزه‌های مختلف از اقصی نقاط دنیا مباحث متنوعی در ارتباط با موضوع اخلاق زیستی و تأثیر آن بر حقوق انسانی در پرتو پیشرفت‌های شگرف پزشکی مطرح کردند. محورهای اصلی این اجلاس عبارت بود از: • اصل مسئولیت اجتماعی و بهداشت در پرتو ماده 14 اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر 2005 • موضوع اخلاق زیستی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب: تجارب و چشم اندازها • اخلاق زیستی و آگاهی عمومی از منظر دول آمریکای لاتین • آموزش و بستر سازی اخلاق زیستی • اخلاق زیستی و کمیته های ملی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب: چالش ها و چشم اندازها در این گزارش کوتاه خلاصه‌ای از مباحث طرح شده توسط اساتید و مقامات اجرائی یونسکو و کشور میزبان در اجلاس شانزدهم، و گزارش کمیته اخلاق زیستی پیرامون بهداشت و مسئولیت اجتماعی ، شبه سازی انسانی و بحث حاکمیت جهانی و نیز اصول احترام به آسیب‌پذیری انسانی و تمامیت فردی به طور خلاصه مورد بررسی قرار می‌گیرد. پر واضح است که متن کامل مقالات و بحث‌های مطرح شده در این نشست که از سوی متخصصان حوزه‌های مختلف ارائه شد می‌تواند علاوه بر استفاده محافل علمی و آکادمیک مورد توجه مسئولین اجرائی کشور قرار گیرد تا با بومی سازی و تطبیق مباحث مطروحه با ظرفیت های قانونی کشور، قدم های موثری در جهت حاکمیت اخلاق در پژوهش و حرفه عملی پزشکی برداشت. گزارش‌های کمیته اخلاق زیستی که مبتنی بر فعالیت چند ساله کار گروه های تخصصی بوده از یکسو تصویری واقع بینانه در حوزه های مطرح شده ارائه کرد و از سوی دیگر مسیر رسیدن به مطلوب در حوزه اخلاق زیستی را در پرتو نگرش متفاوت دولتها مطرح کرده است. بر این نکته اذعان داریم که تلاش‌های بسیاری در حوزه اخلاق زیستی در میهن اسلامیمان از سوی یونسکو مانند جایزه ابن سینا از سال 2002 تاکنون، و یا برگزاری سمینارها و کنفرانس‌هایی در دانشگاه‌ها و فعالیت‌های دیگری توسط سایر نهادهای مدنی صورت گرفته است؛ لیکن عدم توجه به اقدامات تقنینی مناسب، زمینه فاصله‌ای عمیق در این حوزه را رقم زده است. امیدواریم با عنایت به مباحث عمیق اخلاقی منبعث از شریعت اسلامی و فقه پویای شیعه، فرهنگ غنی و کهن ایرانی و نیز ظرفیت‌های بسیار کشور با تدوین قوانین و مقررات مناسب نه تنها فاصله موجود را از بین برده بلکه در ترویج و توسعه این گرایش مهم در جامعه بین المللی نقشی ارزنده‌ایی در آینده نزدیک ایفا نمائیم. 1. مباحث مطرح شده در شانزدهمین نشست کمیه اخلاق زیستی در اولین روز نشست دوشنبه 23 نوامبر 2009 وزیر علوم مکزیک آقای ارازابل طی سخنانی به اهمیت اخلاق زیستی و حاکمیت آن در قبال مطالعات،‌پژوهش و تحقیقات پزشکی پرداختند و در ادامه آمادگی کشور میزبان در جهت همکاری با سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای مدنی که به ارتقاء بحث اخلاق زیستی منجر شود‌را اعلام کردند. آقای ارازابل آماری از توفیقات کشور مکزیک و توجه کشورهای حوزه آمریکای لاتین هم به لحاظ بسترسازی و هم به لحاظ قانونی ارائه کردند و سپس از یونسکو و متخصصان حاضر دعوت کردند تا با بررسی عمیق و‌همه جانبه به توسعه اخلاق زیستی در قبال تحولات سریع علمی اقدام نمایند. آقای سین معاون امور اجتماعی و علوم انسانی یونسکو سخنران بعدی بود که گزارشی جامعی از تلاش‌های کمیته اخلاق زیستی و گروهای کاری این کمیته در تدوین پیش نویس‌های مربوطه ارائه کردند. بررسی این گزارشها و نظرات ارائه شده در جهت ارتقاء و ورود ماهوی به مباحث در روزهای بعدی نشست مورد توجه نمایندگان حاضر و مدعوین واقع شد که متعاقباً به آن خواهیم پرداخت. آقای سین در ادامه بحث خود به تغییرات انجام گرفته در یونسکو و حضور فعال زنان در کسب کرسی‌های حساس اشاره کردند و اظهار کردند که یونسکو به طور عملی در جهت رفع تمامی صور تبعیض از جمله تبعیض جنسیتی اقدام کرده است. جایگاه حقوقی یونسکو مطابق اساسنامه این سازمان، تکالیف مندرج در اساسنامه، صدور بیانیه‌ها و اعلامیه‌های متعدد این سازمان بین‌المللی و تأثیر ارزنده آن در فرهنگ سازی و ارتقای استاندارد بین المللی در زمینه‌های مختلف به ویژه اخلاق زیستی از مباحث مطرح شده دیگر از سوی ایشان بود. در ادامه این نشست آقای مارتین پالومو رئیس کمیته اخلاق زیستی طی سخنانی به فعالیت‌های کمیته اخلاق زیستی و تلاش یونسکو در جهت نهادینه ساختن امور اخلاق زیستی اشاره کردند. آقای مارتین پولومو از نمایندگان حاضر در اجلاس مصرانه خواستند مباحث مورد طرح در این اجلاس را در کشورهای خود توسعه داده و با مشارکت با سازمان بین‌المللی یونسکو و سایر نهادهای ملی و بین المللی قدم‌های عملی در جهت تهیه و تدوین قوانین و مقررات مناسب برای حفظ حقوق افراد و کرامت آنان را با عنابت به ساختار حقوقی کشور خود بردارند. بعد از افتتاح رسمی و ایراد سخنان وزیر علوم مکزیک، معاون دبیر کل در امور اجتماعی و علوم انسانی، اجلاس به طور رسمی وارد شور گردید. 2. گزارش پیشرفتها اولین گزارش با عنوان پیشرفت برنامه اخلاق زیستی یونسکو در ترویج و توسعه اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر با عنایت به ظرفیتها و فعالیت توسط آقای هن هاو ارائه شد. آقای هن هاو مقاله خود را در 3 محور رصد اخلاق زیستی جهانی، آموزش اخلاق زیستی و بررسی کمیته‌های اخلاق زیستی اختصاص داد. ایشان سه پروژه یونسکو با عنوان رصد اخلاق زیستی جهانی، برنامه آموزش اخلاق زیستی و بررسی کمیته اخلاق زیستی را مورد بحث و بررسی قرار دادند. در بحث رصد اخلاق زیستی جهانی آقای هن هاو به نقش موثر متخصصان نهادها، سازمانها و کمیسیونها بین‌المللی اشاره کردند. ایشان همچنین برنامه تدریس مباحث اخلاقی در کشورهای مختلف را قدمی موثر در جهت تلاش برای فرهنگ سازی و اقدامات آتی در این حوزه محسوب کردند و سپس به اقدامات تقنینی بیست دو کشور که تاکنون در این زمینه مهم اقدام کردند، اشاره کردند. هن هاو سپس به نقش و اهمیت تهیه و تنظیم کدهای رفتاری پرداخت و از تنظیم یکصد و پنجاه و یک کد رفتاری در کشورهای مختلف خبر دادند. در بحث آموزش اخلاق زیستی ایشان به اهمیت ونقش آموزش اشاره و اذعان کردند که تحول در هر نظامی از طریق آموزش امکان‌پذیر می‌گردد و در این حوزه یونسکو توجه ویژه‌ای به موضوع آموزش کرده است. در این راستا هن‌هاو گزارشی از وضعیت برنامه‌های آموزشی، محتوای دوره‌های آموزشی، بررسی سر فصل‌های آموزشی و تلاش در جهت اصلاح آن، کمیت و کیفیت دورهای آموزشی، توسعه منابع آموزشی از طریق انتشار کتب و مقالات و نهایتاً امکان دسترسی به منابع آموزشی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، ‌عربی، روسی و اسپانیولی خبر داد. ایشان در ادامه برگزاری نشست‌های تخصصی اخلاق زیستی در بوداپست 2004، مسکو 2005، تهران 2006، مسقط 2006، استانبول 2007، مراکش 2008، داکار 2008 را نمونه دیگری از فعالیت‌های یونسکو در جهت توسعه اخلاق زیستی محسوب گردید. در بحث آموزش اخلاق زیستی موضوعات متنوع با توجه به نیازهای هر گرایش تخصصی لحاظ گردیده است که از آن جمله می‌توان به اخلاق زیستی در دندان پزشکی، اخلاق زیستی در مهندسی، اخلاق زیستی در محیط زیست، اخلاق زیستی در حقوق، اخلاق زیستی در علوم اجتماعی، اخلاق زیستی در پزشکی، اخلاق زیستی در پرستاری، اخلاق زیستی در قبال تکنولوژی و اخلاق زیستی و حیوانات اشاره کرد. ایشان با ذکر نمونه‌هائی از آموزش‌های انجام شده در گرایش‌های فوق الذکر اعلام کردند آموزش این مباحث تاکنون در 44 کشور اروپایی، آسیایی، آفریقایی و آمریکایی لاتین با همت یونسکو و مقامات محلی انجام پذیرفته است. مقاله بعدی توسط پرفسور گارفا استاد دانشگاه برزیل و مدیر کرسی حقوق بشر یونسکو، ارائه گردید. ایشان سخنان خود را با نقد تفکر برتری جویانه و حاکمیت استاندارهای مضاعف از سوی قدرت‌های برتر به ویژه ایالات متحده قرار داد. گارفا به اهمیت اخلاق زیستی در قبال تحولات و تأثیرات ناشی از تکنولوژی اخیر اشاره کرد و مدعی شد بخش قابل توجه‌ای از کشورهای آمریکای لاتین بواسطه فرهنگ آن منطقه و آموزش‌های بین رشته‌ای توانستند قدم‌های مثبت و ارزشمندی در این حوزه برداردند. ایشان همچنین به چالش‌های اساسی مربوطه خاصه فقدان قانون گذاری و ضمانت اجرا در این باب پرداختند و اظهار امیدواری کردند دستورالعمل‌های اخلاقی در آینده نزدیک بتواند ضمانت‌های اجرائی لازم را پیدا کند. گارفا در ادامه بحث خود به آموزش اخلاق زیستی و جایگاه آن در نظام آموزشی برزیل اشاره کرد و تدریس این گرایش مهم را در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری برای توسعه و ترویج علمی و آکادمیک امری لازم و ضروری تلقی کردند. 3. اخلاق زیستی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب: تجارب و چشم اندازها اخلاق زیستی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب: تجارب و چشم اندازها موضوع دوم اجلاس بود که با ارائه 4 مقاله توسط دکتر روزا، دکتر آلوارز، پروفسور تامایو و پرفسور استپک دنبال شد. در مقالات ارائه شده موضوعات زیر مورد توجه ارائه کنندگان مقالات از آمریکای لاتین و دریای کارائیب قرار گرفت: 1. مباحث اخلاق زیستی و آگاهی‌های عمومی: دیدگاه های کشورهای آمریکای لاتین 2. اقدامات قانونی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب که زمینه اجرای اعلامیه اخلاق زیستی یونسکو را فراهم کند 3. آموزش اخلاق زیستی در در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب 4. کمیته های اخلاق زیستی در آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب : معضلات و چشم اندازها معنای لغوی اخلاق زیستی و رابطه آن با طبیعت، مراقبت‌های بهداشتی و تحقیقاتی، تلقی‌های فلسفی و مذهبی از موضوع مورد بحث ‌و درک متقابل از این مفهوم در مباحث طرح شده مورد توجه قرار گرفت. در تحلیل بحث اخلاق زیستی به راه‌های رسیدگی، رویه‌ها و خروجیها آکادمیک، نگرش‌های سیاسی و اقتصادی و نیز تلقی‌های متفاوت ناشی از تفاوت فرهنگها و نگرش متفاوت مذهب به تفصیل پرداخته شد. در بحث آموزش به رویه‌های حاکم درسی در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری اخلاق زیستی در برخی از کشورهای آمریکای لاتین از جمله برزیل و آرژانتین و توفیق‌های حاصل در این راه اشاره شد. در ادامه قاضی رمن، یکی از قضات برجسته مکزیک سه رای صادره از دادگاه عالی مکزیک که در آن اعلامیه جهانی اخلاق زیستی به طور صریح مورد توجه و استناد قرار قرار گرفته بود را مورد بحث و بررسی قرار داد. آرای دادگاه عالی مکزیک که با ارجاع مستقیم به دو اعلامیه جهانی و قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل صادر شده بود و اصول حقوق بشری در این حوزه را به زیبایی رعایت کرد بود، تحسین حاضرین را برانگیخت. نکته کلیدی در تحلیل سه رای صادره ارتباط معقول و درک صحیح از اعلامیه‌ها و و بیانیه بین‌المللی در سیستم قضائی مکزیک با تحولات روز جهانی و تعهدات آتی دولتها در قبال معاهدات بین‌المللی است. قاضی رمن همچنین به چند قضیه مطرح دیگر در دیون عالی مکزیک اشاره کرد و وضعیت قضائی و اقدامات تقنینی مکزیک را مورد نقد و بررسی قرار داد. در ادامه مقالاتی از سوی پرفسور اندرات، پرفسورهرت و پرفسور امپیر با توجه به وضعیت اخلاق زیستی در قبال پژوهشها و اعمال پزشکی در کشورهای نیکارگوئه، ونزوئلا، آرژانتین ارائه شد. در این مقالات به مشکلات و معضلات اجرایی مباحث مورد توجه اخلاق زیستی در آمریکای لاتین و دریای کارائیب پرداخته شد و فرصتها و تهدیدها بالقوه و بالفعل مورد بحث قرار گرفت. به عنوان راهکار عملی مشارکت اندیشمندان حوزه‌های مختلف، ارتباط متقابل با حوزه‌های دیگر اخلاق زیستی و تلاش در جهت انجام اقدامات تقنینی پیشنهاد گردید. 4. گزارش های کمیته اخلاق زیستی یونسکو 4.1 اصول احترام به آسیب پذیری انسانی و تمامیت فردی پیشرفت خیره کننده دانش و علوم پزشکی در چند دهه اخیر مزایای بیشماری را برای بشر از قبیل ارتقای سطح سلامت، جلوگیری از بیماری و یا درمان به ارمغان آورده است؛ اما انجام تحقیقات و پژوهش‌های مداوم با آزمودنی انسانی در کنار مزایای آن، مخاطراتی را نیز برای افرادیکه تحت پژوهش و تحقیق قرا می‌گیرند و یا آنان که از زمره تحقیق و پژوهش محروم می گردند، ایجاد کرده است. مفهوم آسیب پذیری در گذشته ناظر بر استفاده نامناسب از چیزی بود که ثبات و پایداری واقعیت موجود را تهدید می‌کرد؛ لیکن در پرتو تحقیقات، مطالعات و تمرین‌های پزشکی چند دهه اخیر، این مفهوم تغییری بنیادین در ابعاد اجتماعی و اخلاقی پیدا کرده است. عدم توجه به اصول اخلاقی در بخشی از مطالعات و تحقیقات بیوپزشکی زمینه نقض حقوق، شان و کرامت انسانی را فراهم کرده است که این امر در تعارض با فلسفه انجام تحقیقات و پژوهش‌های این حوزه مهم است. نکته اساسی و مهم در قبال این موضوع دامنه و قلمرو مفهوم آسیب پذیری انسانی است. این مفهوم در تفسیر مضیق تنها آسیب‌های احتمالی از تحقیقات پزشکی را در بر می‌گیرد در حالیکه در تفسیر موسع از این مفهوم قلمرو آن، نه تنها تحقیقات و پژوهشها پزشکی را در بر می‌گیرد بلکه کمک‌های بالینی را نیز شامل می‌گردد. در این تلقی، گروه‌ها، افراد مختلف و شرائط خاص که زمینه مناسب برای ورود آسیب و آسیب پذیر بودن است، مورد عنایت قرار گرفته است. تفسیر موسع از این مفهوم کاربردی توصیفی ، نسبی و مشروط را در حوزه اخلاق زیستی را امکان پذیر نموده است. در جلسه پانزدهم کمیته اخلاق زیستی در پاریس پیشنهاد بعضی از اعضا مبنی بر آغاز مطالعات جامعی نسبت به اصول احترام به آسیب پذیری انسانی و تمامیت فردی در تحقیقات پزشکی در سندی مجزا به توافق اعضای کمیته اخلاق زیستی رسید. بدنبال این توافق، مطالعات مناسبی درجهت روشن کردن ابعاد این موضوع و نیز ارائه تصویری واقع بینانه از فاصله موجود میان کشورهای پیشرفته و در حال توسعه در این نشست ارائه شد. در گزارش تقدیمی که با سخنرانی .. انجام شد مفهوم آسیب پذیری و تفاسیر مختلف از این مفهوم مورد بحث قرار گرفت و تاکید شد این مفهوم در حوزه پزشکی و اخلاق زیستی از قدمت طولانی و با ابعاد وسیعی است. این در حالی است که چارچوب قوانین و مقررات تنها به بخشی از آن پرداخته و به درستی نتوانسته حمایت های لازم از افراد بشر بطور عام و قشرهای آسیب‌پذیر به طور خاص را در مقابل مخاطرات ناشی از تحولات تکنولوژی پیش بینی نماید. گزارش بلومونت که نقطه عطفی در این ارتباط محسوب می‌شود بر این نکته تاکید کرده است که این مفهوم در اخلاق زیستی ارتباطی عمیق با تحقیقات و حرفه پزشکی دارد که در قبال افراد اصول اخلاقی برای حمایت و حفاظت از شان و کرامت آنان مطرح می گردد. ماده 8 اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر در این زمینه اشعار می‌دارد: در اعمال پیشبرد دانش علمی و تمرین های پزشکی وابسته به فن آوری اسیب پذیری بشر باید لحاظ گردد و در این راستا باید حمایت های ویژه ای از تمامیت فردی افراد و گروه های آسیب پذیر صورت پذیرد. کنوانسیون حمایت از حقوق بشر و شان انسانی در ارتباط با اعمال زیست شناسی و پزشکی برای اولین بار در سال 1996 به این موضوع پرداخت اعلامیه جهانی حقوق بشر و ژنوم انسانی 1997 نیز به این امر توجه خاص کرده است . ماده 17 این کنوانسیون ضمن حمایت و پشتیبانی از پژوهش در باره شناسائی، پیشگیری و مداوای بیماری‌های دارای مبنای ژنتیک و یا تحت تاثیر ژنتیک، از کشورها می‌خواهد به حمایت از افراد، خانواده‌ها و گروه‌هایی که در برابر بیماری یا معلولیت ژنتیک آسیب پذیر هستند، اقدام کنند. ماده 24 نیز در این زمینه با صراحت اعلام می کند که "کمیته بین المللی اخلاقیات زیستی یونسکو باید به انتشار اصول تعیین شده در این اعلامیه و بررسی بیشترمسائل مطرح شده براثر کاربرد آنها و از طریق تکامل فن آوری‌های مورد بحث مساعدت کنند. کمیته باید مشورت‌های مناسب با طرف‌های مربوطه، مانند گروه‌های آسیب پذیر به عمل آورد و مطابق با روش‌های قانونی یونسکو، خطاب به کنفرانس عمومی تو صیه‌هائی ارائه دهد و در باره پیگیری این اعلامیه، به ویژه در رابطه با شناسائی و تعیین روش‌هائی که می‌تواند مغایر با منزلت انسان باشد، مانند مداخلات برای تغییر ژنها، نظر مشورتی بدهد". اما باید اذعان کرد که این مفهوم با نگرشی موسع در اعلامیه بارسلونا 1998 اتحادیه اروپا دیده شده است. در این اعلامیه به طور خاص بحث آسیب پذیری و تمامیت فردی در فعالیت‌های تحقیقاتی و حرفه‌ای را مورد توجه و حمایت صریح قرار داده است؛ که این امر به معنای تاکیدی مجدد و قدرتمندانه در جهت به رسمیت شناختن این حق و بستر سازی لازم برای احترام و فعلیت بخشیدن به ان محسوب می‌گردد. یونسکو نیز به تبعیت از اعلامیه‌های جهانی در نشست‌های مختلف به حمایت از این حق افراد بشر پرداخته و به آسیب پذیری بشر در قبال تحولات سریع در حوزه پزشکی اشاره کرده است. با عنایت به رویکرد اعلامیه های جهانی از جمله موارد ذکر شده سوالاتی بسیاری مطرح می باشد که در این نوشتار سعی می شود بطور خلاصه به بخشی از آن که از سوی اینجانبان در نشست مطرح شد و از اهمیت خاصی برخوردار است، اشاره شود. • ارتباط دانش و تمرین های پزشکی با به رسمیت شناختن این حق و احترام به تمامیت شخصی افراد و حمایت از قشر های آسیب پذیر چیست؟ • در صورت به رسمیت شناختن آن، چگونه این حق قابلیت اجرا پیدا خواهد کرد؟ • قلمرو محدودیتها در تحقیقات و تمرین های پزشکی به هدف حمایت از اشخاص آسیب پذیر تا کجاست؟ چگونه می توان میان افراد بشر قائل به تمایز شد و عده ای را در زمره اشخاص آسیب پذی دانست؟ • ملاک این تمایز چیست؟ • و نهایتاً ارائه خدمات بهداشتی و درمانی و یا انجام تحقیقات و پژوهش های علمی در قبال اقشار آسیب پذیر چگونه خواهد بود؟ البته برخی از محققان بر این باورند که با ارائه طبقه بندی‌های مختلف از افراد و تحقیقات مبتنی بر قصد و ارداه راهکارهائی عملی و واقع بینانه برای حمایت از اصول آسیب پذیری انسانی می توان ارائه داد. در گزارش کمیته اخلاق زیستی طبقه بندی اقشار و افرادی از قبیل زنان، کودکان، اقلیتها و ... که بیشتر در معرض این آسیبها هستند دیده می شود. اگرچه پیش نویس تا حدودی توانسته است به مشکلات موجود و راهکارهایی بپردازد؛ اما تا رسیدن به وضعیت مطلوب و مقبول در جامعه جهانی به ویژه کشورهای در حال توسعه فاصله‌ای جدی و اساسی وجود دارد. 4.2 سلامت و مسئولیت اجتماعی به دنبال تلاش بی وقفه کمیته اخلاق زیستی و کارشناسان حوزه های مختلف در یونسکو بعد از تصویب اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر در سال 2005، پیش نویس اولیه در ارتباط با سلامت و مسئولیت اجتماعی تهیه و تدوین گشت. فعالیت‌های مرتبط با این پیش نویس از نشست دوازدهم کمیته اخلاق زیستی یونسکو در ژاپن شروع و در نشست شانردهم این کمیته در مکزیک نهائی شد. در حقیقت این پیش نویس نتیجه 4 سال کار، مطالعه و تحقیقات متخصصان بوده که با دریافت نظرات نمایندگان دول عضو، اساتید و محققان حاضر در اجلاس شانزدهم تکمیل گردید. در ارتباط با موارد ذکر شده در این پیش نویس آقای مارتین پولومو بر این نکته تاکید کرد که این گزارش صرفا به بیان دیدگاه‌های دول عضو و اعضای کمیته اخلاق زیستی نپرداخته؛ بلکه با بهره گیری از دانش و تخصص افراد مختلف و نیز اتکا به آمارهای رسمی منشره، سعی در ارائه تصویری صریح و واقع بینانه از شرائط موجود در جامعه بین المللی داشته است. پولومو تاکید کرد که درک صحیح از این واقعیت تلخ می تواند منجر به ارائه راهکار های منطبق با مشکلات شود. در گزارش مذکور موارد بسیاری مورد توجه قرار نگرفته است؛ که پولومو با صحه گذاشتن بر آن اذعان کرد که این گزارش بدون عیب و نقص نمی باشد و در آینده ابعاد جامع تری باید مورد توجه قرار گیرد. بحث مسئولیت اجتماعی و سلامت درپرتو نگرش جهانی و آمار های سازمان بهداشت جهانی که تفاوت های فاحش و تکان دهنده ای از وضعیت سلامت میان کشورهای پیشرفته و برخی از کشورهای در حال توسعه به طور عام و کشورهای قاره آفریقا به طور خاص نشان می‌دهد، در این گزارش بخوبی مورد بحث واقع شده است. شاید این هشدار دول عضو و همچنین سایر اشخاص حقیقی و حقوقی را بر آن دارد که قدم‌های مثبت و موثری برای کاهش این شکاف و تبعیض بردارند. از منظر اخلاق زیستی بحث توسعه اخلاق و ابعاد مختلف حاکمیت قانون در ارتباط با ایجاد مسئولیت اجتماعی و ارتباط آن با سلامت مورد توجه واقع شده است. گزارش کمیته اخلاق زیستی در 6 فصل، شامل مقدمه‌ای از اعلامیه جهانی اخلاق زیستی و حقوق بشر در پرتو ماده 14 این اعلامیه که توسعه موسع از مفهوم مسئولیت اجتماعی در سلامت را خواستار شده تنظیم گردیده است. در تفسیر ماده 14 باید به این نکته توجه کرد که معضل مراقبت‌های بهداشتی، معضلی جهانی است که همه افراد بشر به نوعی ممکن است با آن سر و کار داشته باشند، اگرچه بدلائل مختلف تفاوت‌هائی در جوامع مختلف در این باب دیده می‌شود. در پرتو این نگرش 5 عنصر به عنوان علائمی که در تصمیمات جهانی لازم است مورد توجه قرار گیرد به شرح زیر اعلام گردید: • دسترسی مطلوب به مراقبت های بهداشتی و داروهای لازم برای زنان و کودکان؛ • دسترسی کافی به آب اشامیدنی سالم؛ • توسعه مطلوب شرائط زندگی و محیط زیست؛ • رفع و امحای تمامی صوری که افراد را از حقوق حقه خود به هر دلیل محروم می سازد؛ • کاهش فقر و بی سوادی. 4.3 شبیه سازی انسانی و حاکمیت جهانی به دنبال آزمایش‌های موفقیت آمیز در زمینه شبیه سازی پستاندارن و پیش بینی دانشمندان مبنی بر امکانپذیر بودن شبیه سازی انسانی در وضعیت فعلی دانش بشری و یا در آینده نزدیک، بحث‌هایی در حوزه‌هایی خارج از دانش تجربی به طور جدی مطرح شده است. شبیه سازی انسانی را معمولاً به دو قسم شبیه سازی مولد و شبیه سازی درمانی یا تحقیقاتی تقسیم می‌کنند؛ اگرچه در اعتبار این تفکیک و ترمینولوژی مرسوم در حوزه شبیه سازی با توجه به پیشرفت های اخیر علمی تشکیک شده است . با این وجود باید اذعان کرد که بحث های نظری در خصوص شبیه سازی همچنان ملهم از این تقسیم بندی شناخته شده است. گزارش کمیته اخلاق زیستی یونسکو پیرامون موضوع جنجالی شبیه سازی انسانی بر اساس مصوبه اجلاس پانزدهم تهیه و تدوین گردیده است. بنابر تعریف سازمان ژنوم انسانی، عبارت شبیه سازی در معنای عام دال بر تولید کردن نسخه‌های وراثتی از ارگانیزم های منفرد یا سلول ها بدون تولید مثل جنسی است. این فرایند شامل چندین فن متفاوت است؛ از جمله به دست آوردن تخمک بارور نشده، انتقال هسته سلول جسمی به داخل تخمک تخلیه شده، تحریک تخمک بارور شده به تکثیر. تفکیک بین انواع شبیه سازی تفکیکی مبتنی بر هدف از انجام فرایند شبیه سازی است چرا که در شبیه سازی مولد رویان حاصل از تولید غیر جنسی در رحم مادری کاشته می شود تا فرایند رشد و نمو را طی کند ولی در شبیه سازی درمانی رویان تولید شده بعد از استخراج سلول های بنیادین نابود می شود. بدین ترتیب تمام اختلاف نظرها بر سر این است که رویان یا جنین از چه زمان موجود انسانی محسوب می شود و آیا انجام آزمایش بر روی رویان انسان به این نحو مجاز است و نهایتاً اینکه آیا مجاز شمردن شبیه سازی درمانی با توجه به امکان بالای انحراف آن به سمت شبیه سازی مولد مخاطره آمیز نیست؟ لذا بحث شبیه سازی انسانی و کاربردهای عملی و حاکمیت جهانی در قبال مخاطرات آن بسیار عمیق و جدی در سطح بین المللی مطرح بوده و هست. خطرات ناشی از شبیه سازی انسانی موجب شد که در سطح بین المللی واکنش های مثبتی از سوی سازمان ملل متحد و سازمان بهداشت جهانی دیده شود که بر اساس آنان چارچوبی برای حاکمیت جهانی در قبال موضوع شبیه سازی انسانی تهیه و تدوین گردد . یونسکو که از بدو امر به این موضوع مهم و اساسی توجه ویژه ای داشت بعد از یک دهه کار جدی موفق به درج آن در اعلامیه جهانی ژنوم انسانی شد. ماده 11 این اعلامیه مقرر کرد که آزمایش های مغایر با کرامت انسانی، از قبیل شبیه سازی مولد نوع بشر، مجاز نیست. این ماده همچنین از دولت ها و سازمان های بین المللی صاحب صلاحیت دعوت کرد در تعیین و توصیف این آزمایش ها و نیز اتخاذ تدابیر ضروری در سطح ملی و بین المللی و برای تضمین اینکه اصول مندرج در این اعلامیه رعایت شود، همکاری کنند. اعلامیه جهانی یونسکو راجع به ژنوم انسانی و حقوق بشر نهایتاً با وفاق عام کلیه دولت های عضو سازمان ملل متحد به تأیید مجمع عمومی این سازمان نیز رسید . جایگاه اعلامیه یاد شده و اقبالی که جامعه بین المللی بدان نشان داده باعث شده است که از این اعلامیه به عنوان سنگ بنای تلاش ها برای تمشیت مسئله شبیه سازی انسانی در سطح بین المللی یاد شود . همانطور که پیشتر اشاره شد اعلامیه جهانی ژنوم انسانی و حقوق بشر مصوب 1997 و قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل تحد به شماره 152/53 در سال 1998 به صراحت موضوع شبیه سازی انسانی را ممنوع کرد. بر اساس دو مصوبه ذکر شده شیوه هائی نظیر تولید مثل انسانی که به شان و منزلت انسانی خدشه وارد می سازند ممنوع و دولت ها با بکارگیری راهکارهای مناسب متعهد به کنترل آن می باشند.از اینرو از دولت ها و مقامات ذی صلاح خواسته شده است تا با همکاری با نهادهای بین المللی و ملی قدم های موثری در این باب بردارند. همچنین از دولت ها خواسته شده است اصول مندرج در این بیانیه که ارتباط مستقیم با شان، کرامت و حفاظت از تمامی انسانی دارد را محترم شمرده و تلاش خود را در جهت نهادینه ساختن راهکارهای مقابله با آن را فراهم نمایند. سازمان بهداشت جهانی نیز در قطعنامه 10/51 مصوب 1998 شبیه سازی انسانی را به لحاظ اخلاقی غیر قابل قبول و مغایر شان و منزلت انسانی دانست . سازمان بهداشت جهانی خواستار اقدامات تقنینی از دولت ها در جهت ممنوعیت عملی گردید. این روند در جامعه بین المللی منجر به تدوین تصویب اعلامیه سازمان ملل متحد در سال 2005 شد که مجددا از تمامی دول با صراحت خواست تمامی صور شبیه سازی انسانی را که مغایر شان و کرامت انسانی است را ممنوع سازند. این اعلامیه با 84 رأی مثبت و 34 رأی منفی به تصویب رسید. جالب آنکه نمایندگان 37 دولت بدلیل ابهامات موجود در اعلامیه و یا فقدان تصمیم در سطح ملی از شرکت در رأی گیری خودداری کردند. یکی از علل افزایش دول مخالف و ممتنعان ابهام و تفسیر پذیری مفاد اعلامیه بود که امکان برداشت های مختلف از متن را امکان پذیر می کرد. در این میان با توجه به اختلاف نظرهای پیشین بین دولت ها، بیشترین میزان مناقشه بر سر عدم تفکیک میان شبیه سازی مولد و شبیه سازی غیر مولد بود. در بحث منطقه ای باید اذعان کرد به استثنای اتحادیه اروپا که قدمی موثر و تحسین برانگیز در این زمینه برداشته است، تاکنون شاهد حرکت موثری در این باب نبودیم. نگاهی گذرا به وضعیت تقنینی کشورهای مختلف گواه این واقعیت است که بخشی از کشورها به ویژه کشورهای پیشرفته بلحاظ قانونگذاری قدم های مثبتی در این زمینه اتخاذ کرده اند، اما کشور های درحال توسعه به استثنای چند کشور به این موضوع مهم که اتفاقا امکان آسیب پذیری بیشتری هم در جوامع آنان وجود دارد، توجه کافی نکرده اند. عده ای از حقوق دانان و اعضای کمیته اخلاق زیستی بر این باورند که در جهت حاکمیت جهانی و اعمال قانونی این امر، باید به تدوین و تصویب معاهده ای الزام آور مطابق حقوق بین الملل که تعهدات حقوقی را بر دولت ها اعمال نماید، اقدام کرد. این پیشنهاد اگرچه در مقام طرح موضوع به اهمیت اقدامات الزام آور اشاره می کند، لیکن با عنایت به نگرش متفاوت دولت ها و نیز پروسه طولانی تدوین چنین معاهده ای بزودی امکان پذیر نمی باشد. لذا در نشست فوق الذکر به عنایت به مفهوم حقوق بین الملل عرفی در حقوق بین الملل، پیشنهاد کردیم که بیش از تلاش در جهت تدوین کنوانسیون الزام آور مناسب است با در نظر گرفتن نظر مثبت غالب کشورها در قبال شبیه سازی انسانی و تفکیک آن از مباحث درمانی به اجماع بین المللی و حاکمیت حقوق عرفی بین المللی در این باب توجه گردد. این پیشنهاد که با عنایت به ساختار حقوق بین الملل تحقق پذیرتر است مورد توجه کمیته اخلاق زیستی قرار گرفت. 2 327 335 Mohammad Taghi MT Karoubi “International Law” Instructor, The Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR) “International Law” Instructor, The Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR) Iran Mohammad Mehdi MM Akhondi محمدمهدی آخوندی Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Bio Law and Ethics Department, Reproductive Biotechnology Research Center, Avicenna Research Institute, ACECR Iran No Keyword 446.pdf ####

Air Pollution and Assisted Reproductive Technology 2 1 568 2 At the end of autumn, each year, we are used to witnessing unhealthy air due to temperature inversion, especially in large cities. This year, Tehran broke its last year’s inversion record of 42 days by a surpassing 45-day inversion period. Scientist believes the reason for this phenomenon lies in green house effect due to the accumulation of air pollutant such as CO, CO2, NO2, SO2, O3 and floating particulate matters or aerosols. Increases in the number of days with air-pollution and red alerts in big cities affects all aspects of health especially those of the children, the elderly and pregnant women (1). Numerous studies have been done on the impact of air-pollution on the cardiovascular and pulmonary functions. A number of studies have evaluated the relationship between the impact of air pollution on human and other mammalian reproductive function. Air pollution increase the rate of abortions, low birth weight or increase in the number of anomalies and congenital defects due to maternal exposure to polluted air during pregnancy. Cigarette smoking is a good example in both men and women as it can harm oogenesis, spermatogenesis, sperm and ovum quality leading to intrauterine growth retardation and increased risk of abortion (2). Interestingly, most of these pollutants may be inactivated by the pregnant mother’s physiological systems to effectively minimize fetal exposure to them. Nevertheless, the effects of these pollutants on the health, well-being and growth of embryos have been confirmed in a number of studies. However, in assisted reproductive technologies, embryo is directly exposed to the extrauterine environment and has close contact with particulate matters floating in air, where lack of defense mechanisms in the embryo and absence of maternal protective mechanisms increase embryo vulnerability to environmental hazards, especially to air pollutants (3). Moreover, the limited number of studies in this area is indicative of the harmful effects of air pollutants on embryos development and success rate of assisted reproductive technologies. Studies on the volatile organic compounds (VOC) such as anesthetic gases or in Co2 containers severely affect the result of in vitro fertilizations (IVF), including the quality of embryos, pregnancy and live birth rates. In a recent study, the impact of other air pollutants on the results of assisted reproductive technologies has been evaluated. The study has examined 7403 IVF cycles in three separate infertility treatment centers or IVF labs over a period of 7 years (4). The researchers simultaneously estimated the daily concentration of pollutants at each corresponding IVF lab. The results showed that a moderate exposure to air pollution is correspond to at least an increase of 1-2 years in the mother’s age that accompanied with decrease in success rate of IVF. Moreover, this study showed that increase in nitrogen dioxide (NO2) in the air due to consumption of fossil fuel could remarkably decrease the success rate of assisted reproductive technologies (4). Therefore, air quality and pollutants are important subjects in the success of assisted reproductive technologies which requires infertility treatment centers be located away from pollutants source, such as gas stations, chemical industries and factories, refineries or places with congested traffic jams in industrial areas and megacities. But even if some of these centers are located in such places, they should be equipped with air filters to remove the particulate matters, volatile compounds, and other pollutants. However the high cost of these facilities may make it impossible for many centers to provide them, but their use for embryology labs and embryo culture incubators is highly recommended. A lot of the aforementioned devices are commercially available for using at house holds and clinics, but confirming their efficiency is an important issue which needs to be scientifically proved. In any way, air and environmental pollutants have important impacts on fertility and infertility treatments, especially in assisted reproductive technologies. Presently, as all researches and efforts are focusing on the increasing success rate of infertility treatments, studies that precisely measure effects of air quality on different stages of reproduction including fetal period, gonadal development and maturation in both sexes, ovarian stimulation cycles, in vitro embryo culture and pregnancy, evaluation of the impact of each pollutant on above stages and methods to reduce or eliminate them are highly recommended. <br><br><br> 339 340 Mohammad Reza MR Sadeghi محمدرضا صادقی Editor-in-chief Editor-in-chief Iran No Keyword 568.pdf Tehran weather achieves a new record. Donya-e-Eqtesad [Internet]. 2010 Dec 5 [cited 2010 Dec 9]; Health: [about 3 screen]. Available from: http://www.donya-e-eqtesad.com/Default_view.asp?@=234816.##Ritz B, Wilhelm M, Hoggatt KJ, Ghosh JK. Ambient air pollution and preterm birth in the environment and pregnancy outcomes study at the University of California, Los Angeles. Am J Epidemiol. 2007;166(9):1045-52.##Perin PM, Maluf M, Czeresnia CE, Nicolosi Foltran Januário DA, Nascimento Saldiva PH. Effects of exposure to high levels of particulate air pollution during the follicular phase of the conception cycle on pregnancy outcome in couples undergoing in vitro fertilization and embryo transfer. Fertil Steril. 2010;93(1):301-3.##Legro RS, Sauer MV, Mottla GL, Richter KS, Li X, Dodson WC, et al. Effect of air quality on assisted human reproduction. Hum Reprod. 2010;25(5):1317-24.##